‘Receta muzeale’: A mund ta përmirësojë arti shëndetin tuaj mendor?

A mund të shërojnë biletat sëmundjet më mirë se ilaçet?

Mjekët në Britani provuan një qasje eksperimentale, duke përshkruar aktivitete sociale, një dekadë më parë. Tani mjekë nga Kanadaja në Belgjikë dhe Francë po provojnë të njëjtën metodë.

Ata u ofrojnë pacientëve vizita në muze, falas, për të luftuar stresin, depresionin dhe sëmundje të tjera mendore.

Shërbim shëndetësor pioner

Mjekët britanikë ishin pionierë në përshkrimin social të barnave, ose në përshkrimin e aktiviteteve sociale ose kulturore për të përmirësuar shëndetin e dikujt. Kjo qasje tani është një komponent i fiksuar i Shërbimit Kombëtar Shëndetësor (NHS) të financuar nga shteti.

Britania i provoi "muzetë me recetë", si një projekt tre-vjeçar i nisur në vitin 2014. Projekti pilot i vlerësuar fillimisht, kishte për qëllim të moshuarit që mund të jenë të izoluar shoqërisht. Tani, vizitat në galeritë e artit dhe muzetë janë të ankoruara fort në sistemin e kujdesit shëndetësor me një efekt të matshëm.

Kjo çoi në 37% më pak vizita te mjeku dhe një ulje prej 27% të pranimeve në spital, thotë Aleanca e Kulturës, Shëndetit dhe Mirëqenies, një rrjet mbarëkombëtar i iniciativave krijuese shëndetësore, në të dhënat e vitit 2023.

Nga Montreali në Belgjikë dhe Francë

Kanadaja ndoqi shembullin dhe mjekët në Montreal filluan të përshkruajnë receta për vizita në Muzeun e Arteve të Bukura (MMFA) në vitin 2018. Çdo mjek mund të lëshojë deri në 50 receta në vit dhe ato mbulohen nga sigurimi shëndetësor.

Studimet nga laboratori lokal AgeTeQ kanë treguar se ata që vijnë me recetë, kanë një cilësi jete dhe mirëqenie mendore dukshëm më të lartë.

Koncepti shpejt fitoi më shumë mbështetës. Brukseli filloi një program të ngjashëm në vitin 2021, duke filluar me pesë muze dhe 33 mjekë. Tani janë të përfshirë më shumë se 10 muze dhe 18 institucione mjekësore. Qyteti mbulon koston e hyrjes në muzetë e Brukselit.

Në Francë, ideja po zbatohet në të gjithë vendin – nga Rennes në Brettany deri në Côte d'Azur. Në Nice, një recetë "L'art c'est la santé" (Arti është shëndet) lejon gjithashtu vizitat në Muzeun e njohur Matisse.

Dhe projekte të shumta kërkimore në të gjithë vendin, po hetojnë ndikimin e vizitave në institucionet e artit në mirëqenie.

A është kultura sporti i ri?

Historiania e artit Nathalie Bondil, ish-drejtoreshë e Muzeut të Arteve të Bukura (MMFA) dhe tani drejtoreshë e Institutit të Bondit Arab në Paris, është e bindur se kultura do të bëhet për shëndetin tonë në shekullin e 21-të, ajo që ishte sporti në shekullin e 20-të.

"Njerëzit janë të projektuar biologjikisht për t'u prekur nga bukuria dhe si rezultat të ndihen mirë", i tha ajo transmetuesit France Info. Bondil më në fund e vuri idenë në praktikë në Montreal në vitin 2018.

Dr. Catherine Hanak, psikiatre e lartë në Spitalin Universitar Brugmann në Bruksel, e përshkruan me gjallëri suksesin e vizitave të tilla në muze në gazetën javore Le Nouvel Obs.

"Kur bëjmë diçka të këndshme, truri ynë reagon sikur të kishte një shfaqje të vogël fishekzjarresh - dopamina çlirohet dhe menjëherë ndihemi mirë. Kjo ndodh kur bëjmë ushtrime, kur bëjmë një shëtitje në pyll - dhe gjithashtu kur prekemi nga një vepër arti", thotë ajo.

Gjermania: Kërkime, por asnjë biletë zyrtare

Edhe në Gjermani, hulumtimet tregojnë se vizitat në muze mund të lehtësojnë depresionin, demencën dhe vetminë – shpesh më efektivisht dhe më lirë se ilaçet.

Një raport nga Universiteti Teknik i Dresdenit rekomandoi përfshirjen e vizitave në kujdesin standard, duke thënë: "Një biletë vjetore për në muze duket se është dukshëm më efektive sesa ilaçet - veçanërisht në lehtësimin e simptomave depresive tek njerëzit me demencë".

Në Berlin, së bashku me rrjetin spitalor Charité, Muzeu Bode po e provon projektin e Muzeut të Shërimit. Ai synon të promovojë vetëdijen përpara veprave të artit. Një dhomë e projektuar posaçërisht është në dispozicion dhe paraqet disa tradita meditimi.

Kushdo që dëshiron të marrë pjesë mund t’i qaset ushtrimeve nëpërmjet guidës audio, telefonit inteligjent ose faqes së internetit. Deri më tani, duhet të paguani tarifën e hyrjes në muze plus një tarifë pjesëmarrjeje.

Nga terapia e artit në terapinë muzeale

Në vitin 2019, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) vlerësoi më shumë se 3,000 studime. Ato treguan qartë se ngjarjet artistike dhe kulturore forcojnë shëndetin mendor dhe fizik të njerëzve, duke i ndihmuar ata të përpunojnë vuajtjet dhe të nxisin procesin e rimëkëmbjes.

Kjo është baza e terapisë muzeale. Ndryshe nga terapia e artit më e njohur, ajo nuk kërkon ndonjë talent artistik, vetëm gatishmërinë për të përjetuar artin në mënyrë të vetëdijshme, sipas parimit të artit të ngadaltë, ku ju merrni kohë për të parë vepra individuale.

Pjesa e re është kuptimi se thjesht përballja me artin mund të jetë shëruese, pa asnjë punë krijuese nga ana juaj.

Debat në rritje, por pyetje pa përgjigje

Që nga viti 2014, iniciativat kanë fituar vrull dhe terapia muzeale po përjeton një rilindje, thotë studiuesja Leslie Labbé.

Por, sado joshëse që tingëllon kjo ide, ka ende një pengesë: në një intervistë me France Culture, Labbé tha se përfitimet mjekësore ende nuk janë provuar përfundimisht shkencërisht.

Por ajo e bëri të qartë pse vizitat në muze mund të jenë kaq të vlefshme. "Kur trajtoni një sëmundje, ju nuk trajtoni vetëm simptomat, por shoqëroni personin në tërësi - dhe një muze ofron pika të panumërta fillestare që mund të përdoren në mënyrë terapeutike."/ DPA News.