Si të mbrohemi nga kanceri i lidhur me mardhënjet intime: roli i HPV dhe vaksinës

HPV (Human Papillomavirus) është virusi seksualisht i transmetueshëm më i përhapur. Tipet me risk të lartë, sidomos HPV 16 dhe HPV18, mund të shkaktojnë kancer në fyt si orofaring, si edhe në qafën e mitrës, anus dhe penis. Transmetimi mund të ndodhë edhe gjatë seksit oral.

Si e ulni rrezikun
• Vaksinohuni kundër HPV. Mbrojtja më e mirë parandalese.
• Përdorni prezervativë ose dental dam gjatë seksit oral; ulin dukshëm transmetimin.
• Kufizoni numrin e partnerëve dhe bëni testime të rregullta për IST.
• Mos pini duhan dhe kufizoni alkoolin: rrisin rrezikun e kancerit të fytit.
• Kërkoni kontroll ORL/dentist nëse keni shenja që zgjasin >2–3 javë (dhimbje fyti, vështirësi në gëlltitje, gungë në qafë, ngjirje).

Vaksinat HPV çfarë të dini
• Gardasil 9 (më e përdorura sot): mbron ndaj 9 tipeve të HPV, përfshirë 16 dhe 18.
• Kush përfiton? Djem dhe vajza. Idealja para fillimit të jetës seksuale, por ka përfitim edhe për të rriturit.
• Mosha & skema e dozave
• Fillim 9–14 vjeç: 2 doza (0 dhe 6–12 muaj).
• Fillim 15 vjeç e lart ose imunosupresion: 3 doza (0, 1–2, 6 muaj).
• Efikasiteti: Ulet ndjeshëm rreziku i kancerit të qafës së mitrës dhe infeksioneve që lidhen me kancerin e fytit/orofaringut.
• Siguria: Efekte anësore zakonisht të lehta (skuqje, dhimbje krahu, temperaturë e ulët).
Pyetje të shpejta
A mbron vaksina nga të gjitha kanceret e fytit? Jo 100%, por ul dukshëm rrezikun ndaj tipeve kryesore onkogjene.
Vaksinimi 27–45 vjeç bëhet me vendimmarrje të përbashkët, sidomos nëse keni rrezik të shtuar.
A zëvendëson vaksina mjetet mbrojtëse? Jo. Përdorimi i prezervativit/dental dam mbetet i rëndësishëm.
Kombinimi vaksinë HPV + mbrojtje gjatë seksit oral + stile jetese të shëndetshme është strategjia më e fortë për të ulur rrezikun e kancerit të lidhur me HPV.