Shoqata e Bashkive dhe e të Zgjedhurve Vendorë të Shqipërisë paraqet kërkesat për rritje reale të financimit vendor

Shoqata e Bashkive dhe e të Zgjedhurve Vendorë të Shqipërisë i ka paraqitur Komisionit të Ekonomisë, Punësimit dhe Financave në Kuvendin e Shqipërisë propozimet dhe rekomandimet për projektbuxhetin 2026, me fokus rritjen reale të financimit për njësitë e vetëqeverisjes vendore.

Propozimet u paraqitën në emër të Shoqatës nga:Z. Fisnik Qosja, President dhe Z. Albert Melyshi, Zëvendëspresident

Shoqata vlerëson se procesi i hartimit të Buxhetit 2026 përbën një moment thelbësor për forcimin e autonomisë financiare të pushtetit vendor, në përputhje me Ligjin nr. 68/2017 “Për Financat e Vetëqeverisjes Vendore” dhe Ligjin nr. 139/2015 “Për Vetëqeverisjen Vendore”. Transfertat e pakushtëzuara dhe ato sektoriale duhet të garantojnë ushtrimin real të funksioneve të decentralizuara dhe të reduktojnë pabarazitë territoriale midis bashkive urbane dhe atyre rurale e malore.

Problemet aktuale që kërkojnë ndërhyrje urgjente

Shoqata vlerëson se, megjithë rritjet formale në disa zëra buxhetorë, projektbuxheti 2026 nuk përmbush nevojat reale financiare të shumë bashkive, veçanërisht:Bashkive rurale dhe malore me sipërfaqe të madhe gjeografike;Bashkive me dendësi të ulët popullsie dhe kosto të lartë shërbimesh;Bashkive që mbulojnë funksione të decentralizuara me standarde gjithnjë e më të larta dhe me kosto në rritje.

Shoqata thekson se formulat aktuale të ndarjes së transfertave nuk reflektojnë koston reale të shërbimeve, sidomos në zonat e thella dhe malore, ku infrastruktura, transporti dhe distancat rrisin ndjeshëm shpenzimet për njësi shërbimi.

Kërkesat dhe rekomandimet kyçe të Shoqatës

1. Dyfishimi i transfertës së pakushtezuar dhe sektoriale në Buxhetin 2026

Shoqata kërkon dyfishimin e fondit sektorial prej 14 801 milionë lekësh, duke theksuar se:

-Kostoja e funksioneve të decentralizuara (arsimi parashkollor, shërbimet sociale, qendrat komunitare, kultura) është rritur ndjeshëm;

-Hendeku mes kostos reale dhe financimit ka nisur që prej vitit 2016 dhe është thelluar çdo vit;

-Dyfishimi i fondit do të siguronte standarde dinjitoze të shërbimeve për qytetarët në të gjitha bashkitë.

2. Krijimi i Fondit të Veçantë për Barazi Territoriale

Shoqata propozon themelimin e një fondi të posaçëm që të adresojë realisht pabarazitë gjeografike, duke rritur peshën e kritereve:të sipërfaqes së madhe territoriale,të dendësisë së ulët të popullsisë,të kostove të mëdha të transportit dhe infrastrukturës,të zonave të thella dhe malore.

3. Rishikimi i formulës së transfertave në vitin 2027

Shoqata kërkon nisjen e një procesi transparent dhe gjithëpërfshirës gjatë vitit 2026 për rishikimin e:

-koeficientëve të peshës së popullsisë, sipërfaqes dhe shërbimeve,

-metodologjisë së llogaritjes së kapacitetit fiskal, perfshi renten minerare nga 5% ne minimalisht 30% ne favor të bashkive.

-standardeve minimale të shpenzimeve për funksionet vendore.

Angazhimet e Shoqatës

Shoqata e Bashkive dhe e Zgjedhurve Vendorë angazhohet:

-të mbështesë rritjen e të ardhurave vendore përmes administrimit më të mirë, dixhitalizimit dhe zgjerimit të bazës tatimore,

-të forcojë transparencën dhe efikasitetin në menaxhimin e burimeve,

-të ofrojë ekspertizë teknike për çdo diskutim institucional mbi reformën e financave vendore.

-decentralizim dhe financim i sektorit të sektorit të furnizimit me uje dhe kanalizime etj.

Qëndrimi i Shoqatës

Rritja reale e transfertës se pakushtezuar dhe sektoriale, mbështetja e bashkive malore dhe rurale, dhe forcimi i mekanizmave të performancës nuk janë kërkesa teknike, por kërkesa politike të domosdoshme për të garantuar funksionimin e vetëqeverisjes vendore, barazinë territoriale dhe ofrimin e shërbimeve cilësore për qytetarët.

Shoqata nënvizon se pa një rritje substanciale të financimit vendor, reformat e decentralizimit dhe zhvillimit lokal mbeten të paplotësuara.

Me respekt,

Fisnik Qosja

President

Shoqata e Bashkive dhe e të Zgjedhurve Vendorë të Shqipërisë