A keni dëgjuar ndonjëherë për “glass delusion”? Bëhet fjalë për një formë çrregullimi mendor, të paktën siç konsiderohej në të kaluarën, ku personi beson se është tërësisht ose pjesërisht prej qelqi, aq sa mund të thyhet nga çdo kontakt. Edhe pse emri mund t’ju kujtojë diçka (sidomos për shkak të filmave si “Unbreakable”), nuk duhet ngatërruar aspak me një sëmundje fizike si osteogjeneza imperfekte, e cila i bën realisht kockat shumë të brishta.

Çfarë është “glass delusion”? Origjina e një çrregullimi të çuditshëm dhe shqetësues

“Glass delusion” është një fenomen psikiatrik që, sipas historianëve, është shfaqur kryesisht tek shtresat fisnike në Evropë, nga fundi i Mesjetës deri në fillimet e epokës moderne. Në atë kohë, psikologjia dhe psikiatria nuk ekzistonin si shkenca, ndaj ky çrregullim kuptohej në mënyrë shumë primitive.

Personat që e përjetonin këtë gjendje ishin të bindur se trupi i tyre, ose pjesë të tij, ishte prej qelqi. Si pasojë, ata shmangnin çdo kontakt fizik, madje edhe përqafimet apo përkëdheljet, duke krijuar një “mur” imagjinar distance me të tjerët.

Ndër rastet më të famshme përmenden:

Mbreti Karli VI i Francës (1368–1422) – besohet se vuante nga një çrregullim paranojak që, me kalimin e kohës, u shndërrua edhe në bindjen se ishte prej qelqi. Ai madje vishte rroba të përforcuara me shufra hekuri dhe nuk lejonte askënd t’i afrohej.
Princesha Aleksandra e Bavarisë (1826–1875) – përveç simptomave obsesivo-kompulsive, ajo besonte se kishte gëlltitur një piano prej qelqi që kishte mbetur në trupin e saj.
Gjenerali Georgios Hatzianestis (1863–1922) – gjatë luftës greko-turke u paralizua në veprim, i bindur se këmbët e tij ishin prej qelqi; për këtë u ekzekutua për tradhti të lartë.

Simptomat dhe mënyra si shfaqej

Sipas burimeve historike, personat që vuanin nga kjo gjendje përjetonin ankth të fortë dhe frikë të vazhdueshme se mund të “thyheshin”. Kjo i çonte në shmangie ekstreme të kontaktit me të tjerët. Megjithatë, për shkak se ishte një fenomen i rrallë, nuk ekzistojnë studime të detajuara mbi shkaqet apo simptomat.

Shkaqet e mundshme psikologjike

Disa studiues kanë tentuar ta shpjegojnë këtë fenomen. Historiani Edward Shorter sugjeron se lidhej me mënyrën si shtresa fisnike e identifikonte veten me qelqin, një material i ri dhe i çmuar në atë kohë. Ndërkohë, shkrimtari Miguel de Cervantes e trajtoi këtë ide në veprën “Doktori i Qelqtë”.

Një rast më modern i raportuar nga BBC flet për një pacient që e zhvilloi këtë bindje pas një aksidenti, duke e përdorur si një mënyrë për të krijuar distancë nga të tjerët për shkak të mbrojtjes së tepërt nga familjarët. Sipas disa psikanalistëve, kjo gjendje mund të lidhet me ankthin dhe ndjenjën e brishtësisë në shoqëri.

Çrregullime të ngjashme

“Glass delusion” ka ngjashmëri me hipokondrinë, bindjen se je i sëmurë edhe kur nuk je, pasi të dyja lidhen me ankthin. Megjithatë, nuk klasifikohet si çrregullim psikotik tipik siç janë skizofrenia apo çrregullimi bipolar.

A ekziston edhe sot?

Po, por shumë rrallë. Sot nuk konsiderohet një çrregullim më vete, por një manifestim i ankthit që shfaqet në raste të izoluara. Disa mendojnë se u zhduk që në shekullin XIX, por në fakt thjesht nuk lidhet më me një shtresë të caktuar shoqërore, pasi ajo nuk ekziston më si dikur.