Hipertensioni është një nga sëmundjet kronike më të përhapura të kohëve moderne, rreziku më i madh i së cilës qëndron pikërisht në faktin se mbetet i pazbuluar për një kohë të gjatë.
Tensioni i lartë i gjakut , ose hipertensioni , me të drejtë quhet "vrasësi i heshtur". Miliona njerëz jetojnë me të pa qenë aspak të vetëdijshëm për të, derisa pasojat bëhen serioze, sepse zhvillohet në mënyrë të padukshme dhe pa paralajmërime të qarta.
Është një nga sëmundjet kronike më të përhapura të kohëve moderne, rreziku më i madh i së cilës qëndron pikërisht në faktin se mbetet e pazbuluar për një kohë të gjatë. Vlerësimet tregojnë se gati gjysma e të rriturve me hipertension nuk janë në dijeni të diagnozës së tyre.Meqenëse presioni i lartë i gjakut nuk shkakton dhimbje ose ankesa specifike, sëmundja mund të përparojë në heshtje për vite me radhë, duke dëmtuar gradualisht enët e gjakut dhe organet kyçe si zemra , truri dhe veshkat.
Për shkak të natyrës së saj të fshehur, ekspertët shpesh e quajnë "vrasësi i heshtur". Shumë njerëz ndihen plotësisht të shëndetshëm, ndërsa tensioni i lartë i gjakut kërcënon ngadalë jetën e tyre, duke rritur rrezikun e atakut në zemër dhe goditjes në tru, dështimit të veshkave dhe humbjes së shikimit.
Problemi ndërlikohet edhe më shumë nga fakti se hipertensioni nuk shfaqet papritmas. Ai zhvillohet gradualisht, me kalimin e viteve, dhe trupi përshtatet me kalimin e kohës me presionin e rritur në enët e gjakut.Ky presion i vazhdueshëm, si valët që godasin vazhdimisht bregun, krijon dëmtime të vogla në muret e brendshme të arterieve.
Në ato vende, yndyrnat dhe kolesteroli depozitohen më lehtë, duke formuar depozita që ngushtojnë enët e gjakut dhe i bëjnë ato më pak elastike. Zemra më pas duhet të punojë më shumë për të pompuar gjak nëpër kanalet gjithnjë e më të ngushta, gjë që rrit më tej presionin dhe krijon një rreth vicioz.
Ky proces mund të zgjasë deri në një dekadë para se sëmundja të diagnostikohet, dhe deri atëherë pasojat serioze dhe të pakthyeshme shpesh kanë ndodhur tashmë.
Simptomat e presionit të lartë të gjakut
Edhe pse shumica e njerëzve nuk kanë asnjë simptomë , mund të ketë shenja të caktuara paralajmëruese në rast të tensionit jashtëzakonisht të lartë të gjakut ose luhatjeve të papritura. Ato shpesh nuk janë specifike dhe mund t'i atribuohen lehtësisht lodhjes ose stresit.
Dhimbje koke të vazhdueshme në mëngjes, veçanërisht në pjesën e prapme të kokës, një ndjenjë marramendjeje, paqëndrueshmërie ose zhurmë në veshë ndodhin më shpesh. Disa njerëz mund të përjetojnë shikim të turbullt, gjakderdhje të papritur nga hunda pa ndonjë arsye të dukshme, palpitacione, lodhje të pashpjegueshme ose ndjenja konfuzioni.Ndonjëherë shfaqen edhe gulçim gjatë sforcimit fizik, dhimbje në gjoks ose skuqje të fytyrës. Nëse vini re këto simptoma, veçanërisht nëse ato përsëriten, është e rëndësishme të kontrolloni tensionin e gjakut.
E vetmja mënyrë e sigurt për të zbuluar hipertensionin është matja e rregullt e tensionit të gjakut. Është një procedurë e thjeshtë dhe pa dhimbje që mund të jetë me rëndësi vendimtare për shëndetin. Vlerat shprehen përmes dy numrave: presioni i sipërm, ose sistolik, tregon presionin në arterie gjatë rrahjeve të zemrës, ndërsa ai i poshtëm, diastolik, përfaqëson presionin midis dy rrahjeve.
Sipas udhëzimeve evropiane, hipertensioni diagnostikohet nëse vlerat në matje të shumëfishta janë 140/90 mmHg ose më të larta. Një presion prej 120/80 mmHg konsiderohet normal, ndërsa çdo gjë midis kësaj dhe limitit të hipertensionit është një paralajmërim që nuk duhet injoruar. Është e rëndësishme të matni presionin në qetësi, të paktën gjysmë ore pas kafesë, cigareve ose aktivitetit fizik.
Simptomat e presionit të lartë të gjakut
Edhe pse mund t’i ndodhë kujtdo, ka faktorë që e rrisin ndjeshëm rrezikun. Disa prej tyre nuk mund të ndryshohen, siç është gjenetika - nëse anëtarët e ngushtë të familjes kanë pasur hipertension, ka më shumë të ngjarë që edhe ju ta keni. Rreziku rritet gjithashtu me moshën, sepse enët e gjakut humbasin gradualisht elasticitetin dhe deri në moshën 65 vjeç, sëmundja është më e zakonshme tek burrat.Megjithatë, ne mund të ndikojmë drejtpërdrejt në shumë faktorë. Mbipesha dhe obeziteti ushtrojnë një ngarkesë shtesë në zemër dhe në rrjedhën e gjakut. Një dietë e pashëndetshme e pasur me kripë dhe yndyrna të ngopura, mungesa e aktivitetit fizik, pirja e duhanit dhe konsumimi i tepërt i alkoolit kontribuojnë drejtpërdrejt në zhvillimin e sëmundjes.
Stresi kronik nuk është i papërfillshëm, sepse stimulon sekretimin e hormoneve që rrisin presionin e gjakut në planin afatgjatë.
Ndryshime që bëjnë vërtet një ndryshim
Lajmi i mirë është se duke ndryshuar zakonet e jetesës, tensioni i gjakut mund të ulet ndjeshëm dhe të mbahet nën kontroll. Edhe rregullimet e vogla mund të japin rezultate të mëdha. Ulja e konsumit të kripës në më pak se pesë gramë në ditë është një nga hapat kryesorë. Aktiviteti i rregullt fizik, siç është gjysmë ore ecje e shpejtë shumicën e ditëve të javës, mund ta ulë tensionin e gjakut me pesë deri në tetë mmHg.Humbja e vetëm pesë deri në dhjetë përqind të peshës trupore tek njerëzit mbipeshë ka një efekt të fuqishëm. Lënia e duhanit është e nevojshme, sepse nikotina ngushton menjëherë enët e gjakut dhe i dëmton ato në planin afatgjatë. Ekspertët gjithashtu rekomandojnë një dietë të pasur me fruta, perime, drithëra të plota dhe proteina të ligët, të njohur si regjimi DASH, si dhe shtatë deri në nëntë orë gjumë cilësor.
Në shumicën e rasteve, hipertensioni kontrollohet me sukses me ndryshime në stilin e jetës dhe, nëse është e nevojshme, me terapi të përshkruar nga një mjek. Megjithatë, ka situata që kërkojnë një reagim të menjëhershëm.
Nëse matni një presion më të lartë se 180/120 mmHg, bëhet fjalë për krizë hipertensive. Prisni disa minuta dhe matni përsëri. Nëse vlerat janë ende të larta dhe ndjeni dhimbje të forta koke, dhimbje gjoksi, gulçim, konfuzion, të përziera ose probleme me shikimin, kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore urgjente duke telefonuar në numrin 112.
Një gjendje e tillë mund të çojë në komplikacione serioze dhe kërcënuese për jetën, duke përfshirë goditje në tru dhe atak në zemër.
Edhe nëse nuk keni simptoma, por vlerat e presionit tuaj janë vazhdimisht të larta, është e rëndësishme të konsultoheni me një mjek dhe të ndërmerrni hapa në kohë që mund të shpëtojnë shëndetin tuaj.
© SYRI.net