Pak muaj para se të vritej/ Flet shqiptari i vetëm që ka takuar Giovanni Falcone-n

Pak muaj para se të vritej/ Flet shqiptari i vetëm që ka takuar Giovanni Falcone-n

18:02, 24/05/2020

Historia e prokurorit të antimafias, Giovanni Falcone, që u vra nga mafia në mënyrë çnjerëzore bashkë me gruan dhe tri truprojat e policisë. Jeta e një njeriu të denjë të drejtësisë, që nuk u ndal nga mafia më e egër që kishte shtrirë ndikimin në shoqëri dhe politikë

Kush e njohu nĂ« jetĂ« e ka si privilegj deri sa tĂ« jetĂ« gjallĂ«, kush e takoi qoftĂ« edhe njĂ« herĂ«, e ruan fort atĂ« imazh. TĂ« ndershmit nĂ« drejtĂ«si duan t‘i ngjajnĂ« atij. MjaftojnĂ« vetĂ«m dy rreshta ‚enigmĂ«â€˜Â  pĂ«r tĂ« kuptuar se bĂ«het fjalĂ« pĂ«r Giovanni Falcone-n, i cili, nĂ«se nuk do tĂ« ishte vrarĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ«n mĂ« dhunshme dhe tĂ« tmerrshme nga mafia italiane, mund tĂ« ishte 81 vjeç. PĂ«r tĂ« shumĂ« kanĂ« shkruar, por shqiptari i vetĂ«m qĂ« e ka takuar vetĂ«m pak kohĂ« para se tĂ« vritej Ă«shtĂ« Zamir Poda.

Gazeta “Fjala” sjell njĂ« speciale pĂ«r 28-vjetorin e vrasjes sĂ« Giovanni Falcone-s, figurĂ«s ikonĂ« tĂ« luftĂ«s ndaj mafias italiane tĂ« “Cosa Nostra-s”. Autori Ă«shtĂ« juristi dhe gjyqtari i njohur Zamir Poda, qĂ« Ă«shtĂ« edhe shqiptari i parĂ« dhe i vetĂ«m qĂ« e ka takuar Giovanni Falcone-n, pak muaj pĂ«rpara se tĂ« vritej.

Poda nĂ« kĂ«tĂ« speciale ekskluzive, posaçërisht pĂ«r gazetĂ«n “Fjala” sjell historinĂ« e plotĂ« tĂ« Falcone-s, luftĂ«n e tij pĂ«r tĂ« shkatĂ«rruar mafian dhe fundin e tij tragjik. NjĂ« histori aq aktuale pĂ«r vendin tonĂ«, pĂ«r pjesĂ«n e mafias, por kaq larg pĂ«r ata qĂ« na mungojnĂ«, heronjtĂ« e luftĂ«s ndaj saj.

Pasuesi i Falcone-s në vitin 1992  ishte Paolo Borselino, edhe ai i vrarë në hyrjen e banesës së nësës së tij. Më pas mafia do të pësonte një goditje të fortë, në gjyqe masive deri në 1500 vetë, në megaprocese që u mbyllën me shumë burgime të përjetshme dhe vite të rënda dënimi.

Nga Zamir Poda

“PĂ«r Palermon do të dĂ«shiroja të thosha se njerĂ«zit shkojnĂ«, idetë mbeten, mbeten tensionet e tyre morale, do të vazhdojnë të ecin me kĂ«mbĂ«t e të tjerë njerzve
Secili nga ne do të duhet të vazhdojë të bĂ«jë pjesĂ«n e tij, e madhe apo e vogĂ«l qoftĂ«, pĂ«r të kontribuar që në kĂ«të qytet të krijohen një herĂ« e pĂ«rgjithmonë kushte pĂ«r një jetĂ« të lumtur
”.

JanĂ« fjalĂ« qĂ« thonĂ« shumĂ«. JanĂ« fjalĂ« me tĂ« cilat Xhovani Falkone (18 maj 1939 – 23 maj 1992) pĂ«rfundonte njĂ« intervistĂ« tĂ« realizuar nĂ« vitin 1985, pak ditĂ« para nisjes sĂ« maksiprocesit tĂ« vitit 1986. Ishte rrjedhojĂ« e njĂ« hetimi tĂ« gjatĂ« qĂ« do tĂ« mbaronte me dĂ«nimin pĂ«rfundimtar tĂ« mĂ« shumĂ« se dyqind mafiozĂ«ve, qĂ« do ta fotografonte mafien si njĂ« tragjedi ndĂ«rkombĂ«tare, por, para sĂ« gjithash, tĂ«rĂ«sisht njĂ« tragjedi siciliane


ËshtĂ« folur shumĂ« pĂ«r Xhovani Falkonen, pĂ«r luftĂ«n pa kompomis qĂ« ai i ka bĂ«rĂ« krimit tĂ« organizuar dhe, veçanĂ«risht, mafies, pĂ«r profesionizmin e tij, pĂ«r atĂ« çfarĂ« ai la trashĂ«gim, pĂ«r tĂ« mposhtur tĂ« keqen e madhe qĂ« quhej Koza Nostra. E, megjithatĂ«, ai mbetet njĂ« njeri, njĂ« qenie njerĂ«zore, me tĂ« mirat dhe tĂ« kĂ«qijat e tij, ndryshe nga sa Ă«shtĂ« pĂ«rkufizuar prej shumĂ« “miqve” dhe “armiqve” tĂ« tij, si “njeri i vĂ«shtirĂ«â€, ”supernjeri”, ”arrogant” etj. Prokurori Falkone ishte dhe mbetet pa dyshim njĂ« ndĂ«r personazhet mĂ« tĂ« njohura nĂ« Itali, por edhe gjetkĂ«, pĂ«r atĂ« qĂ« ka sakrifikuar jetĂ«n nĂ« luftĂ«n kundĂ«r krimit tĂ« organizuar, e mbyllur nĂ« mĂ«nyrĂ« tragjike mĂ« 23 maj 1992. ShpĂ«rthimi nĂ« vendin e quajtur Kapaçi, pranĂ« Palermos, vrau atĂ«, bashkĂ«shorten, prokuroren Françeska Morvillo, si dhe njerĂ«zit e truprojĂ«s Roko di Çilo, Antonio Montinaro e Vito Skifani.

Shpesh Ă«shtĂ« akuzuar se bĂ«nte protagonistin, pa iu rĂ«nĂ« ndĂ«r mend se thjesht ai ishte njĂ« protagonist. Me “retorikĂ«n” e tij tĂ« zakonshme, ai pĂ«rgjigjej se “nuk është e vĂ«rtetĂ«, unë jam një shĂ«rbĂ«tor besnik i shtetit”. 

Falkone ishte nga ato qenie tĂ« rralla njerĂ«zore, sikundĂ«r ka thĂ«nĂ« shefi i tij, prokurori Antonino Kaponeto, qĂ« qielli i dĂ«rgon nĂ« raste tĂ« caktuara. Falkone kishte nerva çeliku, por ashtu sikundĂ«r thonĂ« miqtĂ« e tij, melankolia qĂ« nuk e lĂ«shoi kurrĂ« vĂ«shtrimin e tij, ishte treguesi i vuajtjes sĂ« vazhdueshme pĂ«r shqetĂ«simet, jetĂ«n e privuar, punĂ«n vetmitare, xhelozitĂ«, akuzat pĂ«r protagonizĂ«m etj. MĂ« tej tentativat pĂ«r ta vrarĂ«, pĂ«r tĂ« ardhur tek atentati i dĂ«shtuar nĂ« vendin e quajtur Adaura. Ishte njĂ« atentat i pĂ«rgatitur pĂ«r njĂ« masakĂ«r tĂ« vĂ«rtetĂ«. NĂ« qendĂ«r tĂ« objektivit vazhdimisht do tĂ« ishte njĂ« “njeri i bindur”, qĂ« shpejtonte tĂ« çonte nga fillimi deri nĂ« fund detyrĂ«n e tij, si do qĂ« tĂ« ishte sakrifica qĂ« duhej tĂ« pĂ«rballonte. Falkone ishte i destinuar tĂ« goditej pĂ«r vdekje, pikĂ«risht pĂ«r atĂ« qĂ« kĂ«rkonte tĂ« bĂ«nte. NjĂ« nga rojat e Falkones, Antonio Montinaro, njĂ« ditĂ« para masakrĂ«s sĂ« Kapaçit, i kishte shprehur prokurorit tĂ« shquar Paolo Borselino, tĂ« gjithĂ« krenarinĂ« pĂ«r “privilegjin” qĂ« i ishte ngarkuar dhe qĂ« ai kishte pranuar, pĂ«r tĂ« ruajtur jetĂ«n e Falkones. Edhe kĂ«to viktima “rastĂ«sore”, si ky punonjĂ«s policie, kishin dinjitetin e tĂ« qenit njerĂ«z, tĂ« njĂ«jtin koncept qĂ« Xhovani Falkone pĂ«rçonte me qĂ«ndrimin dhe veprĂ«n e tij.

56 ditĂ« pas vrasjes sĂ« Xhovani Falkones, nĂ« 19 korrik 1992, nĂ« rrugĂ«n „Mariano Amelio“ nĂ« Palermo, do tĂ« vritej edhe bashkĂ«punĂ«tori i tij i ngushtĂ«, Paolo Borselino, ndĂ«rsa si çdo tĂ« diel shkonte tĂ« shikonte nĂ«nĂ«n e tij.

Xhovani Falkone dhe Paolo Borselino u vranĂ«, sepse me veprĂ«n dhe punĂ«n e tyre si magjistratĂ«, ishin kthyer nĂ« simbolet e njĂ« shteti qĂ« kishte dhĂ«nĂ« njĂ« goditje vdekjeprurĂ«se pĂ«r Koza Nostran, duke rrĂ«zuar mitin e pamposhtshmĂ«risĂ« sĂ« saj. Pas vrasjes se Falkones, Borselino, nĂ« disa intervista tĂ« fundit publike nĂ« Palermo, sidomos nĂ« ato pĂ«r ta kujtuar atĂ«, do tĂ« linte tĂ« kuptohet se e dinte shumĂ« mirĂ« se do tĂ« ishte viktima e ardhshme. E dinte se do tĂ« vinte tritoli edhe pĂ«r tĂ«. E, megjithatĂ«, ai nuk ndaloi. JanĂ« emblematike fjalĂ«t e Borselinos nĂ« 23 qershor 1992, dedikuar Xhovani Falkones, bashkĂ«shortes Françeska Morvilo dhe tre agjentĂ«ve truproja, tĂ« masakruar nĂ« Kapaçi, atĂ« 23 maj 1992. Sipas njĂ« gazetari, ishin fjalĂ« emocionuese, pa diplomaci, pa gjuhĂ« juridike, thjesht tĂ« tmerrshme, tek tĂ« cilat qĂ«ndronte pezull njĂ« tragjedi e kryer dhe njĂ« tjetĂ«r qĂ« ishte duke ardhur


Xhovani Falkone punonte, megjithĂ«se ishte i ndĂ«rgjegjshĂ«m se forca e tĂ« keqes, e mafies, njĂ« ditĂ« do ta vriste. Françeska qĂ«ndronte nĂ« krah tĂ« bashkĂ«shortit tĂ« saj me ndĂ«rgjegje tĂ« plotĂ« se do ta ndante fatin bashkĂ« me tĂ«. NjerĂ«zit e truprojĂ«s e mbronin Falkonen me ndĂ«rgjegje tĂ« plotĂ« se do tĂ« ishin pjesĂ«marrĂ«s nĂ« fatin e tij. Nuk mund tĂ« injoronte dhe nuk e injoroi Xhovani Falkone rrezikun ekstrem qĂ« i kanosej, sepse shumĂ« jetĂ« tĂ« shokĂ«ve tĂ« tij tĂ« punĂ«s e tĂ« miqve, ishin dĂ«rrmuar pikĂ«risht nga rrugĂ«timi qĂ« atij i ishte diktuar. PĂ«rse nuk ishte shmangur, pĂ«rse e kishte pranuar kĂ«tĂ« situatĂ« tĂ« tmerrshme, pĂ«rse nuk ishte turbulluar kurrĂ«, pĂ«rse gjithmonĂ« ishte i gatshĂ«m t’i pĂ«rgjigjej gjithkujt qĂ« shpresonte tek ai? PĂ«r dashuri. Jeta e tij ishte njĂ« akt dashurie pĂ«r kĂ«tĂ« qytet, pĂ«r kĂ«tĂ« tokĂ« qĂ« e kishte lindur. Sepse, nĂ«se dashuria Ă«shtĂ« mbi tĂ« gjitha nĂ« thelb, ajo qĂ« jepet, pĂ«r atĂ« dhe pĂ«r cilindo nga ne qĂ« ishim nĂ« krah tĂ« tij nĂ« kĂ«tĂ« aventurĂ« tĂ« mrekullueshme, dashuria pĂ«r Palermon dhe njerĂ«zit ka pasur dhe ka domethĂ«nien e dhĂ«nies sĂ« diçkaje pĂ«r kĂ«tĂ« tokĂ«, gjithçkaje qĂ« ishte dhe Ă«shtĂ« e mundur tĂ« jepet nga forca jonĂ« morale, intelektuale e profesionale, pĂ«r ta bĂ«rĂ« mĂ« tĂ« mirĂ« kĂ«tĂ« qytet dhe atdheun tĂ« cilit i pĂ«rkasim. KĂ«tu Falkone fillon tĂ« punojĂ« nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« re.  Dhe jo vetĂ«m pĂ«r sa u pĂ«rket teknikave tĂ« hetimit. Por edhe sepse, ishte i vetĂ«dijshĂ«m qĂ« puna e magjistratit dhe hetuesit, duhet tĂ« hynte nĂ« vetĂ« gjatĂ«sinĂ« e dallgĂ«s qĂ« ndiente secili. Lufta kundĂ«r mafies nuk duhet tĂ« ishte vetĂ«m njĂ« vepĂ«r e shkĂ«putur represioni, por njĂ« lĂ«vizje kulturore, morale dhe fetare, qĂ« duhet t’i prekte tĂ« gjithĂ«, qĂ« tĂ« gjithĂ« tĂ« ndienin bukurinĂ« dhe freskinĂ« e ajrit tĂ« lirisĂ«, qĂ« i kundĂ«rvihet erĂ«s sĂ« keqe tĂ« kompromisit moral, tĂ« indiferencĂ«s, tĂ« bashkĂ«jetesĂ«s me tĂ« keqen dhe mĂ« nĂ« fund edhe me bashkĂ«punimin me krimin.

Kujtoj lumturinĂ« e Falkones, kur nĂ« njĂ« periudhĂ« tĂ« shkurtĂ«r entuziazmi, konsekuent pĂ«r sukseset shkatĂ«rruese qĂ« do tĂ« vinin nga deklarimet e Tomazo BushetĂ«s, mĂ« thotĂ«: “NjerĂ«zit do tĂ« bĂ«jnĂ« tifo pĂ«r ne”. Dhe me kĂ«tĂ« nuk kĂ«rkonte t’i referohej vetĂ«m inkurajimit qĂ« mbĂ«shtetja morale e popullatĂ«s i jepte punĂ«s sĂ« hetuesit. Do tĂ« thoshte mbi tĂ« gjitha, qĂ« puna jonĂ«, puna e tij, do tĂ« vinte nĂ« lĂ«vizje ndĂ«rgjegjen, duke thyer ndjeshmĂ«rinĂ« e pranimit tĂ« bashkĂ«jetesĂ«s me mafien, qĂ« krijonte forcĂ«n e vĂ«rtetĂ« të  saj. Kjo stinĂ« e “tifos pĂ«r ne” duket se do tĂ« zgjaste pak, sepse shumĂ« shpejt e papritmas do tĂ« vinin shqetĂ«simet, padurimi dhe vuajtjet, pĂ«r çmimin qĂ« lufta kundĂ«r mafies, lufta kundĂ«r tĂ« keqes, do tĂ« duhej tĂ« paguhej nga qytetaria. Vuajtje dhe padurim nga skortat, vuajtje dhe padurim nga sirenat, vuajtje dhe padurim nga hetimet, vuajtje dhe padurim nga njĂ« luftĂ« qĂ« kushtonte pĂ«r secilin, sigurisht jo sakrificat e tmerrshme tĂ« Falkones, por mospranim pĂ«r avantazhe tĂ« vogla ose tĂ« mĂ«dha, pĂ«r ambientimin me njĂ« jetesĂ« modeste, pĂ«r ambientimin me situata tĂ« vogla apo tĂ« qĂ«ndrueshme, tĂ« krijuara mbi indiferencĂ«n, mbi heshtjen apo mbi bashkĂ«punimin. Padurime dhe vuajtje qĂ«, pĂ«r fat tĂ« keq, pĂ«rfundojnĂ« me kĂ«rkesa pĂ«r tĂ« pĂ«rftuar masa legjislative qĂ«, tĂ« krijuara mbi njĂ« dehje tĂ« garantizmit, do tĂ« pengonin dukshĂ«m represionin ndaj Koza Nostres dhe do tĂ« jepnin njĂ« alibi pĂ«r kĂ«do, qĂ« me dashje apo me faj, nuk dĂ«shironte tĂ« okupohej nĂ« luftĂ«n kundĂ«r mafies. NĂ« kĂ«tĂ« situatĂ« Falkone do tĂ« largohej nga Palermoja. Nuk u shmang. KĂ«rkoi tĂ« rikrijonte gjetiu me njĂ« perspektivĂ« mĂ« tĂ« gjerĂ«, kushte optimale pĂ«r punĂ«n e tij. PĂ«r tĂ« mundur tĂ« vazhdonte pikĂ«risht atĂ« dhĂ«nie kontributi. PĂ«r tĂ« mundur tĂ« vazhdonte atĂ« “dashuri”. U akuzua se ishte i lidhur shumĂ« me pushtetin politik. Shpifje. Disa muaj pune nĂ« njĂ« ministri nuk mund tĂ« bĂ«nte qĂ« tĂ« harrohej puna e tij prej mĂ« shumĂ« se dhjetĂ« vitesh. Dhe si e bĂ«nte. PunĂ« tĂ« pandĂ«rprerĂ« pĂ«r tĂ« rihyrĂ« nĂ« magjistraturĂ«. PĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« magjistratin e pavarur, ashtu sikundĂ«r kishte qenĂ« gjithmonĂ«, ndĂ«rsa flitej keq pĂ«r tĂ«, me turpin e atyre qĂ« pĂ«rgojonin sjelljen e tij tĂ« mirĂ«. Vdiq dhe tĂ« gjithĂ« kujtohen pĂ«r dimensionet qĂ« sjell kjo humbje. Edhe ata, tĂ« cilĂ«t pĂ«r shkak se e kishin denigruar, penguar, urryer dhe persekutuar, kishin humbur tĂ« drejtĂ«n pĂ«r tĂ« folur. E, megjithatĂ«, askush nuk e ka humbur tĂ« drejtĂ«n apo detyrĂ«n e shenjtĂ« ta vazhdojĂ« kĂ«tĂ« luftĂ«. NĂ«se ai ka vdekur nĂ« trup, Ă«shtĂ« i gjallĂ« nĂ« shpirt, sikundĂ«r besimi na mĂ«son. NdĂ«rgjegjja jonĂ« nĂ«se nuk Ă«shtĂ« zgjuar, duhet tĂ« zgjohet. Shpresa Ă«shtĂ« pĂ«rjetĂ«suar nĂ« sakrificĂ«n e tij. ËshtĂ« pĂ«rjetĂ«suar te bashkĂ«shortja e tij. ËshtĂ« pĂ«rjetĂ«suar tek truprojat e tij. ShumĂ« qytetarĂ« pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« filluan tĂ« bashkĂ«punojnĂ« me drejtĂ«sinĂ«.

Pushteti politik gjeti kurajĂ«n t’i pranojĂ« gabimet e tij dhe tĂ« punojĂ« pĂ«r t’i korigjuar, tĂ« paktĂ«n njĂ« pjesĂ« e tij, duke i rikthyer magjistraturĂ«s instrumentet e saj, tĂ« marra me argumente akademike. ËshtĂ« e nevojshme tĂ« evitohet njĂ« kthim prapa. ËshtĂ« e nevojshme t’i jepet njĂ« sens vdekjes sĂ« Xhovanit, tĂ« FrançeskĂ«s sĂ« Ă«mbĂ«l, tĂ« vlerave tĂ« truprojave tĂ« skortĂ«s. KanĂ« vdekur tĂ« gjithĂ« ata pĂ«r ne, pĂ«r padrejtĂ«sitĂ«, kemi njĂ« detyrim tĂ« madh ndaj tyre dhe duhet ta paguajmĂ« me çdo çmim, duke vazhduar veprĂ«n e tyre; duke bĂ«rĂ« detyrĂ«n tonĂ«; duke respektuar ligjet, edhe ato qĂ« kĂ«rkojnĂ« sakrifica; duke refuzuar t’i japim frymĂ«marrje sistemit mafioz, edhe kur kĂ«rkon tĂ« japĂ« pĂ«rfitime (ndihma, rekomandime, vende pune); duke bashkĂ«punuar me drejtĂ«sinĂ«; duke dĂ«shmuar vlerat nĂ« tĂ« cilat besojmĂ«, nĂ« tĂ« cilat duhet tĂ« besojmĂ« edhe brenda sallave tĂ« gjyqit; duke kĂ«putur nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« menjĂ«hershme çfarĂ«do lidhjeje interesi, edhe ato qĂ« duken tĂ« parrezikshme, me cilindo person prurĂ«s tĂ« interesave mafiozĂ«, tĂ« mĂ«dhenj apo tĂ« vegjĂ«l; duke pranuar tĂ«rĂ«sisht kĂ«tĂ« trashĂ«gimi tĂ« pasur dhe tĂ« bukur shpirtĂ«rore; duke demonstruar pĂ«r vetĂ« ne dhe pĂ«r botĂ«n se Falkone Ă«shtĂ« i gjallĂ«. /Gazeta Fjala 

© SYRI.net

Lexo edhe:

Komentet

Shto koment

Denonco