Për ditë të tëra, të rinjtë në disa qytete marokene kanë protestuar kundër sistemeve të rrënuara të arsimit dhe kujdesit shëndetësor. Këto janë protestat më të mëdha antiqeveritare në Marok prej vitesh. Demonstruesit, të cilët kryesisht i përkasin Gjeneratës Z, për herë të parë po denoncojnë me zë të lartë ato që i shohin si prioritete të gabuara të qeverisë.

Ata kritikojnë korrupsionin e përhapur dhe faktin që qeveria investon shuma të mëdha në ngjarje sportive ndërkombëtare, ndërsa sistemi i kujdesit shëndetësor i vendit përkeqësohet. Në dritën e investimeve masive në prag të Kupës së Botës FIFA 2030, demonstruesit brohoritën slogane të tilla si: "Ka stadiume, por ku janë spitalet?"

Maroku aktualisht po ndërton tre stadiume të reja dhe po rinovon të paktën gjysmë duzine të tjerash, në përgatitje për bashkë-organizimin e Kupës së Botës me Spanjën dhe Portugalinë. Vendi do të presë gjithashtu Kupën e Kombeve të Afrikës më vonë këtë vit.

Një grup rinor anonim dhe i organizuar lirshëm i quajtur "Gen Z 212", bëri thirrje për protesta nëpërmjet platformave të tilla si TikTok, Instagram dhe aplikacionit të lojërave Discord. Nepali, ku kryeministri dha dorëheqjen në fillim të shtatorit pas protestave dhe trazirave serioze, shërben si model. Në Madagaskar, protestat e të rinjve kundër ndërprerjeve të energjisë elektrike dhe ujit gjithashtu fituan vrull kohët e fundit, pavarësisht shkarkimit të qeverisë.

Trazira në disa qytete

Në Marok, protestuesit janë të indinjuar jo vetëm nga mungesa e perspektivave për të rinjtë, por edhe nga shkalla e lartë e papunësisë tek të rinjtë: Pothuajse një në tre është i papunë. Gjërat filluan të acarohen vërtet fundjavën e kaluar, fundjavën e fundit të shtatorit, pasi tetë gra vdiqën gjatë lindjes në një spital publik në qytetin bregdetar të Agadirit vetëm këtë muaj. Vdekjet thuhet se kanë qenë për shkak të kujdesit të dobët mjekësor.

Autoritetet marokene u përpoqën menjëherë të ndalonin tubimet, por deri më tani nuk kanë pasur sukses në kërkimin e nismëtarëve. Shumë të mitur janë arrestuar dhe janë sjellë para një gjyqtari.

Të martën në mbrëmje, në ditën e katërt radhazi të protestave, shpërthyen përleshje të dhunshme me forcat e sigurisë. Në qytetet jugore të Tiznit, Inzegane dhe Ait Amira, si dhe në qytetin lindor të Oujda dhe Temara, pranë kryeqytetit Rabat, qindra demonstrues të rinj hodhën gurë drejt forcave të sigurisë, që përpiqeshin të shpërndanin tubimet. Sipas mediave dhe raporteve të dëshmitarëve okularë, situata më pas u përshkallëzua më tej.

Dhuna policore

Në Tiznit, ku forcat e sigurisë shpërndanë tubimin, protestuesit brohoritën përkohësisht parulla të tilla si "Populli dëshiron t'i japë fund korrupsionit". Në Rabat, policia arrestoi gjithashtu dhjetëra të rinj ndërsa ata përpiqeshin të demonstronin në një lagje të dendur me popullsi, tha një dëshmitar okular për Reuters. Shoqata Marokene për të Drejtat e Njeriut (AMDH) regjistroi arrestime të shumta, por disa demonstrues u liruan.

Hakim Saikuk, kreu i degës së AMDH në Rabat, i dënoi arrestimet si jokushtetuese. Në Oujda, një protestues pësoi lëndime të rënda, pasi u godit nga një automjet i forcave të sigurisë, raportoi agjencia shtetërore e lajmeve MAP.

Mbreti i plagosur

Koha e protestave është politikisht shpërthyese. Shëndeti i Mbretit Mohammed VI thuhet se është përkeqësuar ndjeshëm. Monarku 62-vjeçar ka vite që lufton me probleme shëndetësore dhe tashmë i është nënshtruar disa operacioneve. Në paraqitjet e tij të rralla të fundit, ai dukej dukshëm i rraskapitur dhe i kapur fort pas bastunit të tij. Ndërsa mbreti është akuzuar prej kohësh se e sundon vendin nga larg (pjesërisht për shkak të qëndrimeve të tij mjekësore jashtë vendit), vëzhguesit megjithatë presin që ai së shpejti të tërhiqet plotësisht nga jeta politike, duke nxitur frikën e një vakumi pushteti dhe një zhvendosjeje të levave aktuale të pushtetit në duart e këshilltarëve të fuqishëm. Princi i Kurorës Hassan është vetëm 22 vjeç, duke e bërë atë vetë një anëtar të Gjeneratës Z.

Qeveria lëshoi ​​një deklaratë të martën duke shprehur gatishmërinë e saj për t'u angazhuar në dialog me të rinjtë, "brenda institucioneve dhe hapësirave publike për të kërkuar zgjidhje realiste". Në përgjigje të tragjedisë në spitalin e Agadirit, e cila kontribuoi në trazirat e përhapura, Ministrja e Shëndetësisë Amine Tahraoui shkarkoi drejtorin e Spitalit Al-Hassan II dhe zyrtarë të tjerë rajonalë të shëndetësisë. Të mërkurën, Këshilli i BE-së planifikon të ratifikojë një marrëveshje të ndryshuar tregtare me Marokun, e cila më parë ishte anuluar nga Gjykata Evropiane e Drejtësisë./ Der Standard.