Zonat blu: A janë pikat e nxehta globale të jetëgjatësisë një mit? Studimi i ri tregon se ku njerëzit jetojnë vërtet më gjatë

Pse njerëzit kanë tendencë të jetojnë më gjatë në disa vende? Është një pyetje që studiuesit e kanë studiuar për dekada të tëra.

Të ashtuquajturat "zona blu" janë rajone ku njerëzit kanë jetëgjatësi jashtëzakonisht të gjatë dhe ku ka një përqendrim disproporcionalisht të lartë të nëntëdhjetëvjeçarëve dhe njëqindvjeçarëve.

Termi u shpik pothuajse 20 vjet më parë, por vitet e fundit vlefshmëria e këtyre pretendimeve është sfiduar, me kritikët që vënë në pikëpyetje se sa të sakta janë në të vërtetë moshat e vetë-raportuara. Moshat jashtëzakonisht të vjetra të banorëve të "zonës blu", argumentojnë ata, janë rezultat i mbajtjes së dobët të të dhënave ose gabimeve administrative.

Tani, një hulumtim i ri ka rishqyrtuar të dhënat dhe ka konfirmuar se disa nga rajonet e njohura si "zona blu" janë të përshtatshme për këtë.

Studimi, i botuar në The Gerontologist, vuri në dukje se këto zona nuk karakterizoheshin vetëm nga një numër jashtëzakonisht i madh i të moshuarve, por edhe nga shëndeti dhe energjia e jashtëzakonshme që shumë prej tyre e ruajnë në moshë të shtyrë.

“Pretendimet e jashtëzakonshme në lidhje me jetëgjatësinë kërkojnë prova të jashtëzakonshme”, tha Steven N. Austad, bashkautor i studimit dhe drejtor shkencor në Federatën Amerikane për Kërkime mbi Plakjen.

Sipas autorëve të studimit, për t'u përcaktuar si zonë blu, një vend duhet të jetë i përcaktuar gjeografikisht, me një përqendrim jashtëzakonisht të lartë të njerëzve që kanë jetuar të paktën 90 vjeç gjatë 150 viteve të fundit, dhe të dhëna që mund të vërtetojnë certifikatat e lindjes dhe të vdekjes.

Shëndeti i mirë afatgjatë është gjithashtu një vëzhgim i rëndësishëm, shtuan ata, veçanërisht në një kohë kur morbiditeti në jetën e mëvonshme duket se po zgjerohet në shumë pjesë të botës.

Ndërsa gjenetika mund të luajë një rol, hulumtimet gjithnjë e më shumë tregojnë se stili i jetës, dieta, aktiviteti fizik dhe lidhjet sociale janë kontribuesit kryesorë në jetëgjatësinë me shkallë të ulët të sëmundjeve kronike.

“Ne besojmë se validimi i zonave blu është i rëndësishëm sepse ka mësime të vlefshme për t’u nxjerrë dhe frymëzim për t’u mbledhur nga stilet e jetesës që lehtësojnë jetë të gjata dhe të shëndetshme”, shkruan studiuesit. “Dokumentimi i zhdukjes së zonave blu mund të jetë po aq informues në lidhje me faktorët e stilit të jetesës që lidhen me shëndetin më të keq në jetën e mëvonshme.”

Kjo analizë e re konfirmon dy zona gjeografike ku verifikimi i moshës mbështet emërtimin e tyre si zona blu. Gjithashtu, ajo rishikon dy vende të tjera që dikur i plotësonin kriteret, por nuk mund të klasifikohen më si të tilla.

Cilat 'zona blu' janë konfirmuar nga shkenca?

Sardenjë, Itali

Zona blu e Sardenjës ndodhet në gjashtë fshatra në pjesën qendrore-lindore të ishullit, një rajon i quajtur Ogliastra.

Këtu, përqindja e njëqindvjeçarëve midis njerëzve të lindur midis viteve 1880 dhe 1900 ishte afërsisht pesë herë më e lartë se në pjesën tjetër të Evropës dhe tre herë më e lartë se në Sardenjë në tërësi. Ky përqindje është rritur vetëm që nga analiza fillestare.

Ndërsa në nivel global më shumë gra sesa burra arrijnë moshën 100 vjeç, në këtë pjesë të ishullit Sardenja, përqindja është afërsisht e barabartë.

Në zonën blu të ishullit, studiuesit vërtetuan moshat e çdo personi mbi 90 vjeç duke kontrolluar arkivat civile dhe kishtare, si dhe duke rindërtuar gjenealogjitë familjare për të përjashtuar gabimet ose ndryshimet e identitetit.

Ikaria, Greqi

Ikaria është një ishull i vogël grek në detin Egje, me një popullsi prej rreth 8,000 banorësh.

Kur u identifikua për herë të parë si zonë blu në vitin 2009, përqindja e banorëve të moshës 90 vjeç e lart ishte rreth trefishi i mesatares kombëtare, dhe anketat konfirmuan një numër jashtëzakonisht të lartë nëntëdhjetëvjeçarësh dhe njëqindvjeçarësh në ishull.

Zonat blu që nuk janë më

Okinawa, Japoni

Në vitin 1976, u raportua për herë të parë se ishulli japonez kishte një përqindje shekulloresh shtatë herë më të lartë se pjesa tjetër e vendit.

Por popullsia e Okinawa-s, e cila në vitin 1999 u konfirmua se përfshinte njerëzit me jetëgjatësinë më të madhe në botë, nuk i plotëson më kërkesat e zonës blu, zbuluan studiuesit.

Vetëm grupmoshat e lindura para vitit 1940 i plotësonin kriteret; deri në vitin 2006, shkalla e njëqindvjeçarëve kishte rënë vetëm në rreth dyfishin e asaj të pjesës tjetër të Japonisë.

Që kur u caktua për herë të parë si zonë blu, luftërat dhe rritja masive e perëndimizimit, pjesa më e madhe e të cilave lidhet me praninë e gjatë ushtarake të Shteteve të Bashkuara në ishull, duket se kanë dëmtuar shëndetin e banorëve të ishullit, raportoi studimi.

Nikoya, Kosta Rika

Nicoya është një tjetër zonë blu që duket se po zvogëlohet. Ajo u përcaktua nga burra të lindur para vitit 1930, shumë prej të cilëve jetuan deri në moshën 100 vjeç. Por ata që lindin më pas kanë më pak gjasa të bëhen njëqindvjeçarë, për arsye që ende nuk janë të qarta, sipas studimit.

Zona blu Nicoya përfshin pesë kantone fqinje - Santa Cruz, Carrillo, Nicoya, Nandayure dhe Hojancha - në pjesën veriore të Gadishullit Nicoya në Kosta Rika.

Deri në vitin 2010, analiza të reja zbuluan se zona origjinale blu e Nicoyas ishte zvogëluar në rreth një të katërtën e madhësisë së saj origjinale, ndërsa një zonë e re me jetëgjatësi të jashtëzakonshme ishte shfaqur në tre provinca në Kosta Rikën veriore, pranë kufirit nikaraguaian.

Karakteristikat e përbashkëta dhe zonat e reja blu

Një temë e përbashkët e katër zonave klasike blu është izolimi, tregoi studimi. Sardenja, Ikaria dhe Okinawa zënë ishuj të tërë, ose pjesë të mëdha ishujsh, ndërsa Nicoya shtrihet në një gadishull që deri vonë ishte i vështirë për t'u arritur.

Sipas studiuesve, ky izolim relativ i ka lejuar në secilin rast zonës të zhvillojë gjuhën ose dialektin e vet, si dhe të ketë një veçanti të mundshme kulturore dhe gjenetike.

Studiuesit jo vetëm që zbuluan se si disa nga këto zona tkurren, por ata gjithashtu nxorën në pah zonat e reja blu që po shfaqen.

Rajonet kandidate në Holandë, Kinë dhe ishullin e Karaibeve Martinikë po i nënshtrohen aktualisht validimit përpara se të pranohen gjerësisht si zona të reja dhe moderne blu.