Kanceri i gjirit: Çfarë duhet të dini rreth zbulimit, rreziqeve dhe shqyrtimit

Tetori është Muaji i Ndërgjegjësimit për Kancerin e Gjirit, një kujtesë për rëndësinë e zbulimit të hershëm dhe edukimit në luftën kundër kancerit më të zakonshëm tek gratë.

Një në 20 gra do të diagnostikohet me kancer të gjirit gjatë jetës së tyre, duke e bërë atë formën më të zakonshme të kancerit tek gratë.

Në vitin 2022, rreth 2.3 milionë gra në mbarë botën u diagnostikuan me kancer të gjirit dhe rreth 670,000 vdiqën nga kjo sëmundje. Vetëm në Evropë, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) regjistroi gati 558,000 raste të reja atë vit.

Pavarësisht përparimeve mjekësore, ndërgjegjësimi për shenjat e hershme paralajmëruese dhe kur duhet të kërkohet ndihmë mbetet i pakët, gjë që mund të ketë pasoja serioze shëndetësore.

Një studim i vitit 2025 nga Instituti Karolinska i Suedisë, për shembull, zbuloi se gratë që humbasin takimin e tyre të parë për shqyrtimin e kancerit të gjirit, përballen me një rrezik 40% më të lartë për të vdekur nga sëmundja.

Studiuesit analizuan të dhënat e gati 434,000 grave të ftuara për shqyrtim midis viteve 1991 dhe 2020. Pothuajse një në tre gra nuk morën pjesë në takimin e tyre të parë, dhe këto gra kishin më shumë gjasa të diagnostikoheshin në një fazë të avancuar dhe më pak të ngjarë të merrnin pjesë në shqyrtime të ardhshme.

Rëndësia e zbulimit të hershëm

Dr. Denise Johnson, një obstetër-gjinekologe (OB/GYN) dhe profesoreshë e shëndetit të grave në Universitetin e Teksasit në Austin, theksoi ndryshimin që mund të bëjë zbulimi i hershëm.

“Zbulimi i hershëm është çelësi i trajtimit të kancerit të gjirit”, tha ajo, duke përmendur përparimet teknologjike dhe mjekësore në vitet e fundit që mund të rrisin rezultatet e trajtimit.

"Shkalla e mbijetesës është e shkëlqyer kur e zbulojmë kancerin e gjirit herët. Mund të jetë deri në rreth 90 përqind brenda pesë viteve nga një diagnozë. Dhe ky numër ulet ndjeshëm me diagnozën e vonë", tha Johnson.

Mamografitë mbeten mjeti më i besueshëm për zbulimin e hershëm. Udhëzimet e Bashkimit Evropian rekomandojnë që gratë me rrezik mesatar për kancerin e gjirit t'i nënshtrohen kontrolleve vjetore që nga mesi i të 40-ave.

Procedura, një skanim me rreze X që zgjat 15 deri në 20 minuta, mund të zbulojë gunga ose anomali që mund të mos vihen re gjatë vetë-ekzaminimit.

Personat me histori familjare të kancerit të gjirit ose mutacione të njohura gjenetike mund të kenë nevojë të fillojnë kontrollet e rregullta më herët. Rreziku i kancerit të gjirit rritet me moshën, historinë familjare dhe faktorë të caktuar gjenetikë.

Studiuesit vlerësojnë se rreth 5 deri në 10 përqind e rasteve të kancerit të gjirit, shkaktohen nga një gjen i trashëguar me defekte.

Johnson tha gjithashtu se përveç ekzaminimeve klinike, gratë duhet të zhvillojnë një ndjenjë të asaj që është normale për trupat e tyre.

"Kini një ide se si duken gjinjtë tuaj dhe si ndihen, dhe nëse ndryshon diçka - kushtojini vëmendje kësaj," tha ajo. "Sillni këtë te mjeku juaj në mënyrë që të diskutojmë nëse janë të nevojshme imazhe shtesë."

Shenjat e hershme të kancerit të gjirit mund të përfshijnë një gungë të re në gji ose nën sqetull, trashje ose ënjtje të një pjese të gjirit, skuqje ose lëkurë të lyer në zonën e thithkave të gjirit, ose çdo ndryshim në madhësinë ose formën e gjirit.

Është e rëndësishme të theksohet se burrat nuk janë imunë nga kanceri i gjirit. Edhe pse është shumë më i rrallë, me rastet mashkullore që përbëjnë rreth 1 për qind në përgjithësi, ata duhet të sigurohen që të kenë kujdes për gunga të reja ose ndryshime në indin e gjirit.

Kuptimi i rezultateve dhe opsioneve të trajtimit

Një mamografi jonormale nuk tregon automatikisht kancer. Testet pasuese, duke përfshirë biopsitë, janë të nevojshme për të konfirmuar një diagnozë.

"Është e rëndësishme të dimë se edhe vetëm nga ajo mamografi fillestare anormale, ka shumë hapa që duhet të ndërmarrim, një, të sqarojmë nëse kjo është një diagnozë dhe dy, të jemi në gjendje të trajtojmë një diagnozë", tha Johnson.

Nëse kanceri konfirmohet, opsionet e trajtimit varen nga lloji dhe faza e sëmundjes dhe mund të përfshijnë kirurgji, kimioterapi ose trajtime hormonale.

Shqetësime globale në rritje

Deri në vitin 2050, vdekjet nga kanceri i gjirit në nivel global pritet të rriten me 68%, ndërsa rastet e reja do të rriten me 38%, sipas parashikimeve të mëparshme të këtij viti nga agjencia e OBSH-së për kërkimin e kancerit.

Kjo do të përbënte 3.2 milion raste të reja dhe 1.1 milion vdekje në vit.

“Çdo minutë, katër gra diagnostikohen me kancer të gjirit në mbarë botën dhe një grua vdes nga kjo sëmundje, dhe këto statistika po përkeqësohen”, tha në një deklaratë Dr. Joanne Kim, një shkencëtare e IARC dhe një nga autoret e studimit .

Vendet në zhvillim do të ngarkohen në mënyrë disproporcionale, paralajmëroi agjencia./ Euronews.