Pse këtë herë, takimi i Netanyahut me Trumpin mund të mos shkojë sipas skenarit

Për vite me radhë, udhëtimet e kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu për të takuar Presidentin e SHBA-së Donald Trump në Uashington ndiqnin një skenar të mirëkoreografuar: një qilim të kuq, një shtrëngim duarsh të ngrohtë dhe mesazhe të përbashkëta për afërsinë e aleancës Izrael–SHBA.

Por marrëdhënia mes tyre ka ndryshuar dukshëm që prej takimit të fundit të të dy liderëve, pesë muaj më parë. Bashkëpunimi i ngushtë dhe lavdërimet e shumta që nga fillimi i luftës me Iranin i kanë lënë vendin përplasjeve të shoqëruara me deklarata të ashpra nga Trump ndaj aleatit të tij më të zëshëm ndërkombëtar.

Kjo është vizita e shtatë e Netanyahut në SHBA që kur Trump u rikthye në pushtet – më shumë se çdo udhëheqës tjetër botëror. Megjithatë, këtë herë ai mbërrin në Uashington si një lider që përballet me zgjedhje të reja dhe që po përpiqet të stabilizojë një marrëdhënie që është tensionuar ndjeshëm.

Edhe përpara mbërritjes së Netanyahut, Trump e bëri të qartë pakënaqësinë e tij gjatë një interviste telefonike për Fox News, kur u pyet për raportimet se lideri izraelit planifikonte të ndante informacione të inteligjencës që tregonin se Irani po rindërtonte programin e tij bërthamor.

“Nuk kam nevojë që Bibi të ma thotë këtë. Bibi po ma thotë këtë sepse dëshiron që unë të vazhdoj të jem i përfshirë”, tha Trump.

Netanyahu kishte punuar për disa javë për të siguruar një ftesë në Shtëpinë e Bardhë, sipas një zyrtari amerikan dhe një burimi izraelit, me qëllim diskutimin e përparimit në luftën me Iranin dhe për ta paralajmëruar Trumpin kundër çdo lëshimi diplomatik.

Trump kishte hezituar për takimin dhe disa zyrtarë të Shtëpisë së Bardhë ishin të irrituar nga ajo që e konsideruan si një përpjekje të Izraelit për të siguruar një takim përmes rrjedhjeve të informacionit në media – me synimin për ta “realizuar një takim”, sipas një zyrtari amerikan.

Funerali i senatorit amerikan Lindsey Graham këtë javë krijoi mundësinë për një takim mes tyre, megjithëse ai do të jetë dytësor krahasuar me ceremoninë kryesore.

Një zyrtar i lartë i administratës amerikane tha se Trump ka një “marrëdhënie të fortë” me Netanyahun dhe se Izraeli “nuk ka mik më të madh” sesa presidenti amerikan.

“Amerikanët dhe aleatët tanë në mbarë botën janë tashmë më të sigurt për shkak të Shteteve të Bashkuara dhe veprimeve të guximshme të Izraelit për t’i mohuar regjimit iranian aftësinë për të zhvilluar një armë bërthamore”, tha zyrtari për CNN.

Kur dy liderët u takuan për herë të fundit, në shkurt, ata hodhën themelet për atë që më pas u shndërrua në një fushatë të përbashkët ushtarake kundër Iranit. Sulmet e para të luftës u bënë një shembull i një koordinimi të paprecedentë ushtarak, të cilin Netanyahu dhe Trump e promovuan dhe e lavdëruan publikisht.

Por ndërsa lufta u zgjat dhe nuk arriti objektivin tepër optimist të rrëzimit të regjimit iranian, dallimet mes tyre u bënë gjithnjë e më të dukshme: Netanyahu kërkonte të vazhdonte ushtrimin e presionit, ndërsa Trump kërkonte një rrugëdalje.

Përpara nisjes së luftës, Trump ishte bindur nga kryeministri izraelit dhe të tjerë se konflikti do të ishte i kufizuar dhe do të zgjaste vetëm disa javë. Disa muaj më vonë, zemërimi i tij për situatën aktuale – një ngërç i dhunshëm dhe vdekjeprurës – ka çuar në takime private të mbushura me fjalë të ashpra dhe kritika ndaj regjimit në Teheran për mosrespektimin e mënyrës se si ai priste që gjërat të zhvilloheshin, sipas një zyrtari amerikan.

Netanyahu planifikon t’i paraqesë Trumpit informacione të reja mbi gjendjen e rindërtimit të programit bërthamor dhe kapaciteteve ushtarake të Iranit, tha një burim izraelit. Megjithatë, ai shtoi se Izraeli vlerëson se “Trump ka pak interes për të rinisur një luftë të plotë, të paktën përpara zgjedhjeve amerikane të nëntorit”.

Udhëheqësi izraelit ka shmangur përballjen publike me Trumpin për armëpushimin e papritur të prillit, por aleatët e tij politikë e kritikuan ashpër marrëveshjen me Iranin. Ndërkohë, mediat pro-Netanyahu vunë në shënjestër hapur arkitektët e marrëveshjes: zëvendëspresidentin JD Vance, Jared Kushner dhe Steve Witkoff.

Nga ana tjetër, Vance akuzoi disa anëtarë të kabinetit të Netanyahut se po punonin për të sabotuar negociatat me Iranin dhe për të ndikuar opinionin publik amerikan kundër marrëveshjes. Ai paralajmëroi se Izraeli po rrezikonte të largonte “aleatin e vetëm të fuqishëm që i ka mbetur”.

Sipas zyrtarëve, Trump është shumë i vetëdijshëm për presionet politike me të cilat përballet Netanyahu përpara zgjedhjeve kombëtare të Izraelit në tetor dhe e kupton se mbështetja e tij për kryeministrin mund të jetë vendimtare.

Duke qenë i vetëdijshëm për ndikimin e tij, Trump ka treguar mbështetje në mënyrë selektive, përfshirë javën e kaluar, kur tha se Netanyahu nuk do të arrestohej nëse do të udhëtonte drejt Shteteve të Bashkuara, pas refuzimit fillestar të kryetarit të bashkisë së Nju Jorkut, Zohran Mamdani, për të tërhequr një premtim elektoral për ta bërë këtë.

Trump nuk e ka fajësuar publikisht Netanyahun për situatën e vështirë. Por ai e ka quajtur atë “të çmendur” dhe “të vështirë” për vazhdimin e një fushate bombardimesh në Liban, e cila rrezikoi një armëpushim. Gjithashtu, ai e ka kritikuar ashpër në biseda telefonike për devijimin nga objektivat e luftës që kishte përcaktuar vetë.

Kjo përplasje interesash shtrihet përtej çështjes së Iranit.

Ndërsa Trump e shtyu Netanyahun të ndalonte luftën kundër Hezbollahut, Libani u shndërrua në një tjetër pikë tensioni mes tyre. Në një telefonatë në fillim të qershorit, të raportuar nga Axios, ai i tha Netanyahut: “Tani të gjithë të urrejnë… të gjithë e urrejnë Izraelin për shkak të kësaj”.

Izraeli përfundimisht ra dakord për një marrëveshje trepalëshe me Libanin një muaj më parë, por refuzon të tërhiqet plotësisht nga Libani jugor pa çarmatimin e Hezbollahut.

Sipas një burimi izraelit të informuar mbi diskutimet, Netanyahu i tha kabinetit të tij të sigurisë të dielën se administrata Trump dëshiron të tërheqë forcat izraelite nga pozicionet në Liban, si dhe nga Gaza dhe Siria.

Burimi tha për CNN se Netanyahu e ka bërë të qartë se synon ta kundërshtojë këtë ide.