T’i bësh fëmijët të hanë mjaftueshëm perime mund të jetë një sfidë. Forumet dhe grupet e bisedave për prindërit janë plot me pyetje të tilla si: "A është normale që fëmija im të hajë vetëm ushqime ngjyrë bezhë?"

Një arsye për këtë është se preferenca e tyre për ushqime të ëmbla fillon herët. Edhe qumështi i gjirit përmban sheqerna natyralë, që mund ta bëjnë atë të ketë një shije mjaft të ëmbël. Sapo fillojnë të hanë ushqime të ngurta, t'i bësh të hanë brokoli ose një lugë spinaq mund të jetë e vështirë.

Por fëmijët kanë nevojë për një dietë të larmishme që përfshin shumë fruta dhe perime. Një dietë e dobët ndikon në njohje, përqendrim, sjellje dhe madje edhe në performancën akademike. Obeziteti tek fëmijët është në rritje, gjë që lidhet me shqetësime shëndetësore afatgjata, si dhe me rezultate më të këqija arsimore.  

Për fat të mirë të prindërve, studiuesit kanë kërkuar mënyra të reja për të përmirësuar zakonet e të ngrënit tek fëmijët, dhe kanë gjetur disa zgjidhje inovative. Këto janë gjashtë gjëra të thjeshta që shkenca thotë se mund t'i provoni në shtëpi:

1. Ekspozimi i shpeshtë

Ushqyerja e të vegjëlve me sa më shumë lloje të ndryshme perimesh që në fëmijërinë e hershme - dhe duke e bërë këtë shpesh - mund të bëjë një ndryshim, thotë Marion Hetherington, profesoreshë e biopsikologjisë në Universitetin e Leeds në Mbretërinë e Bashkuar. Koha më e suksesshme për të përmirësuar pëlqimin e fëmijës suaj për perimet është në vitet parashkollore.

"Nëse nuk filloni të rrisni ekspozimin e fëmijëve ndaj perimeve deri në moshën pesë vjeç, është [pothuajse] tepër vonë", thotë Hetherington. "Ky është një mesazh vërtet i vështirë, por fakti është se nëse ata e kanë humbur të gjithë atë ekspozim, nuk është e pamundur, por është punë e vështirë." Studimet kanë zbuluar se fëmijët kanë tendencë të kërkojnë disa ekspozime të përsëritura, përpara se një fëmijë të pranojë një ushqim.

Megjithatë, provat janë të përziera kur bëhet fjalë për saktësisht se sa herë mund t'ju duhet t'u jepni atyre një ushqim që ta pranojnë, duke filluar nga pesë deri në pesëmbëdhjetë. (Kjo ndoshta pasqyron faktin se të gjithë fëmijët janë të ndryshëm.)

Por ata nën moshën një vjeç mund të kenë nevojë për më pak ekspozime sesa fëmijët parashkollorë (tre deri në katër vjeç), të cilët zakonisht tregojnë nivele më të larta të neofobisë ushqimore, një neveri ndaj provimit të ushqimeve të reja.

Dhe ky proces mund të fillojë edhe para se të lindë fëmija juaj. Ka prova që ajo që ha një nënë i kalohet fetusit nëpërmjet lëngut amniotik, dhe mund të formësojë preferencat ushqimore të një foshnje.

2. Ofroni perimet së pari

Thjesht t’u thuash fëmijëve se një ushqim është i mirë për ta mund të ketë efekte të kundërta, pasi fëmijët kanë më shumë gjasa të zgjedhin ushqime që përshkruhen si “të shijshme” në vend të “të shëndetshme”. Në vend të kësaj, mendoni se kur u ofroni perime në një vakt.

Servirja e perimeve në fillim të një vakti kur fëmijët janë më të uritur, rrit mundësinë e konsumimit të tyre. "Fëmijët shpesh hanë gjënë që u pëlqen më shumë", thotë Hetherington. "Dhe pastaj, kur të arrijnë bizelet e tyre, nuk i duan më." Pra, mund të ndihmojë në heqjen e asaj konkurrence me ushqime të tjera me më shumë kalori.

Inkurajimi i perimeve fillimisht i ndihmon fëmijët të mos hanë shumë, thotë Barbara Rolls, profesoreshë e shkencave ushqyese në Universitetin Shtetëror të Pensilvanisë në SHBA.

Edhe pse perimet zakonisht nuk janë pjesë e mëngjesit në dietat perëndimore, nuk ka asnjë arsye pse ato të mos hahen si gjëja e parë që vjen në mëngjes. Mund të provoni të shtoni kërpudha dhe spinaq në një omëletë ose kungulleshka në kekët e mëngjesit. Në një provë të vitit 2023 në tetë qendra kujdesi për fëmijë në Mbretërinë e Bashkuar, studiuesit zbuluan se fëmijët hanin perime për mëngjes mbi 60% të kohës që u ofroheshin.

3. Rritni madhësinë e porcioneve të ushqimeve më të shëndetshme

Nëse futja e perimeve në mëngjes ose para një vakti duket joreale, një qasje tjetër mund të jetë thjesht rregullimi i raporteve të asaj që shërbehet - zvogëlimi i sasisë së përbërësve me kalori të larta në favor të perimeve.

Mund ta bëni këtë duke shtuar thjesht sasinë e perimeve si pjatë anësore, ose duke i grirë perime të tilla si karotat dhe kungulleshkat në salca.

Kjo mund të jetë efektive pasi studimet kanë treguar se njerëzit kanë tendencë të hanë një vëllim të ngjashëm ushqimi dhe sasi më të mëdha perimesh, kur ndryshohen raportet e porcioneve të mishit me perimet. Është zbuluar se rritja e sasisë së frutave dhe perimeve me 50% në pjatën e një fëmije, rrit sasinë e këtyre perimeve që ata hanë.

Hulumtime të tjera kanë zbuluar se fëmijët parashkollorë hanë më shumë perime dhe më pak ushqime të pashëndetshme, kur u jepet mundësia të zgjedhin lloje të ndryshme perimesh gjatë vakteve.

4. Ndryshoni pamjen e perimeve

Ndryshimi i mënyrës se si një fëmijë e percepton ushqimin që po ha, është gjithashtu i dobishëm. Merrni parasysh se shumë nga ato që duam të hamë, fillojnë me sytë tanë. Kur përballen me mundësi të shumta, fëmijët do të tërhiqen nga ushqimi që duket më i njohur dhe tërheqës. 

Kjo do të thotë që ndryshimi i mënyrës se si prezantohet ushqimi, mund t’i ndihmojë fëmijët të hanë më shumë perime.

Një ekip studiuesish zbuloi se fëmijët kishin më shumë gjasa të hanin ushqime të reja kur i paraqisnin ato artistikisht në një pjatë. Hulumtime të tjera kanë treguar se fëmijët hanë më shumë fruta dhe perime nëse ato priten në forma interesante, të tilla si një flutur, lule ose arush pelushi, duke treguar se t’i bësh ushqimet e shëndetshme të duken argëtuese rrit tërheqjen e tyre.

Hulumtimet kanë treguar se bërja e ushqimit të shëndetshëm më të dukshëm dhe më të lehtë për t’u aksesuar si një meze e lehtë, gjithashtu inkurajon konsumin. Fëmijët e moshës 10-13 vjeç hanë dhe zgjedhin më shumë perime kur u jepen disa në një enë të vetme me porcione të parapërgatitura, në vend që të marrin disa pjata të ndryshme. Gjithashtu, fëmijët parashkollorë hanë 36% më shumë perime, kur ushqimi ndahet në porcione në një pjatë me seksione të ndryshme. 

5. Hani së bashku

Ajo që hanë prindërit luan një rol të madh në normalizimin e asaj që fëmijët presin të hanë. Nëse prindërit hanë ushqime të pashëndetshme, fëmijët e tyre kanë më shumë gjasa ta bëjnë këtë. Prindërit që hanë ushqim të shpejtë ose nuk hanë mëngjes, kanë gjithashtu më shumë gjasa të kenë fëmijë që bëjnë të njëjtën gjë.

Një studim i fëmijëve të shkollave në Zelandën e Re zbuloi se fëmijët e prindërve me dieta më të shëndetshme hanin më pak ëmbëlsira, çokollata dhe ushqime të tjera të kripura. Në mënyrë të ngjashme, fëmijët, prindërit e të cilëve u jepnin shembull rregullisht të ngrënit shëndetshëm, kanë treguar se shijojnë më shumë fruta dhe perime.

Të ngrënit së bashku të paktën tre herë në javë është lidhur me një peshë më të shëndetshme trupore, modele më të mira të të ngrënit dhe një probabilitet më të madh për të ngrënë më shëndetshëm nëse edhe prindërit e bëjnë këtë. Një studim gjatësor zbuloi gjithashtu se ata që merrnin pjesë në vakte të rregullta familjare kishin nivele më të larta fizike dhe pinin më pak pije të gazuara.

6. Bëjeni ushqimin argëtues

Shumë nga ajo që hamë vjen nga marrëdhënia jonë me ushqimin.

Studiuesit paralajmërojnë gjithashtu se t’i ushqesh fëmijët me presion për të ngrënë ushqime të caktuara mund të çojë në një kënaqësi më të ulët ndaj ushqimit dhe në një dietë më pak të shëndetshme. Në mënyrë të ngjashme, shpërblimi i fëmijëve me një ëmbëlsirë me shumë yndyrë ose sheqer mund të rrisë preferencat për ato ushqime.

Por, sipas një studimi, thjesht t’i lejosh fëmijët të luajnë me ushqimin mund të ndihmojë në uljen e neofobisë ushqimore, ose frikës nga çdo gjë e re. Studiuesit i inkurajuan fëmijët të preknin, të nuhasnin dhe të shikonin nga afër përbërësit, duke përfshirë panxharin, qiqrat dhe pak choi, por pa pritur që t’i shijonin ato. Fëmijët u bënë më të hapur ndaj përbërësve të panjohur dhe ishin më të gatshëm t’i provonin më vonë./ BBC.