2 shenja të inteligjencës që shpesh anashkalohen

Shumica prej nesh kanë një ide të qartë se si duket një person inteligjent: i artikuluar, i qetë, i përmbajtur dhe gjithmonë i kujdesshëm me fjalët. Ky imazh i njeriut që mendon gjithçka para se të flasë është tërheqës, por kërkimet psikologjike të viteve të fundit po e sfidojnë gjithnjë e më shumë.

Studimet mbi gjuhën, njohjen dhe përpunimin verbal kanë zbuluar disa sjellje që lidhen me aftësi më të larta njohëse, por që shpesh keqinterpretohen si shenja të së kundërtës. Dy prej tyre janë zakone për të cilat shumë njerëz inteligjentë mund të jenë ndier në siklet gjatë gjithë jetës.

1. Të flasësh me veten me zë të lartë

Është një bindje e vjetër kulturore se njerëzit që flasin me veten janë ose ekscentrikë, ose po shfaqin shenja të ndonjë problemi më serioz. Megjithatë, kërkimet shkencore tregojnë një histori tjetër.

Në një studim të vitit 2012 nga GaryLupyan dhe DanielSwingley, pjesëmarrësit duhej të gjenin një objekt të caktuar, për shembull një banane, mes shumë figurave të tjera. Disa prej tyre përsëritnin me zë emrin e objektit gjatë kërkimit, ndërsa të tjerët qëndronin në heshtje.

Rezultati ishte i qartë: ata që e thoshin emrin me zë e gjenin objektin më shpejt. Të folurit e bënte sistemin vizual më efikas. Sipas studiuesve, etiketat verbale nuk shërbejnë vetëm për të përshkruar botën, por ndikojnë edhe në mënyrën se si e perceptojmë atë.

Kur një mendim shprehet me zë, aktivizohen njëkohësisht sistemi i prodhimit të gjuhës dhe ai i përpunimit të tingujve. Fjala e shqiptuar bëhet një sinjal që përqendron vëmendjen dhe e ndihmon trurin të fokusohet më mirë te detyra.

Me fjalë të tjera, njerëzit që përdorin gjuhën si mjet për të menduar mund të kenë avantazh në detyra që kërkojnë mbajtjen dhe organizimin e informacionit. Një analizë e vitit 2023 tregoi se biseda me veten ndihmon në zgjidhjen e problemeve, vetërregullimin, kujtesën e punës, kalimin nga një detyrë në tjetrën dhe menaxhimin e proceseve të ndërlikuara mendore.

Përfundimi i studiuesve është se të folurit me veten nuk është shfaqje e mendimit, por një mënyrë për ta bërë mendimin më të qartë dhe më efektiv. Ajo që të tjerët mund ta shohin si mungesë vetëkontrolli, nga pikëpamja neurologjike mund të jetë një formë efikase e organizimit mendor.

2. Sharjet

Një tjetër bindje e përhapur është se njerëzit që shajnë shpesh e bëjnë këtë sepse nuk kanë fjalor të mjaftueshëm për t'u shprehur ndryshe. Sipas këtij këndvështrimi, sharja shihet si një rrugë e shkurtër gjuhësore për njerëzit me aftësi të kufizuara shprehëse. Por studimet tregojnë pothuajse të kundërtën.

Në një seri kërkimesh të publikuara në vitin 2015 nga Kristin dhe TimothyJay, pjesëmarrësve iu kërkua fillimisht të rendisnin sa më shumë fjalë që fillonin me një shkronjë të caktuar. Më pas, atyre iu kërkua të rendisnin sa më shumë sharje që mundeshin brenda të njëjtës kohë.

Rezultatet treguan një lidhje pozitive: njerëzit që kishin performancën më të mirë në testet e rrjedhshmërisë verbale prodhonin gjithashtu më shumë sharje. Ata me fjalorin më të kufizuar kishin edhe repertorin më të vogël të fjalëve tabu.

Kjo sugjeron se aftësia për të përdorur një gamë të gjerë fjalësh në përgjithësi lidhet edhe me njohjen e një game më të gjerë sharjesh. Pra, nuk bëhet fjalë për mungesë fjalori, por për një fjalor më të pasur.

Sipas TimothyJay, i cili ka studiuar sharjet për më shumë se katër dekada, fjalët tabu kanë një funksion të veçantë në gjuhë. Ato mund të përcjellin nuanca emocionale që fjalët e zakonshme nuk i shprehin gjithmonë me të njëjtën forcë.

Përdorimi i duhur i një sharjeje kërkon të kuptosh kontekstin social, tonin e bisedës dhe ndikimin që do të ketë te dëgjuesit. Këto nuk janë aftësi të dikujt me fjalor të kufizuar, por të dikujt me gjykim gjuhësor më të zhvilluar.

Megjithatë, ekziston edhe një anë tjetër. Një studim i vitit 2018 tregoi se njerëzit që shajnë perceptohen shpesh si më pak inteligjentë dhe më pak të besueshëm, edhe nga ata që nuk ofendohen prej sharjeve.

Prandaj, kërkimet nuk thonë se duhet të shajmë më shumë. Ato tregojnë se aftësia për të përdorur dhe kuptuar fjalët tabu lidhet me inteligjencën verbale më shumë sesa mendohet zakonisht. Dhe, sigurisht, të dish kur nuk duhet të shash është gjithashtu një formë inteligjence. /PsychologyToday – Syri.net