Rrjeti i SafeJournalists më 8 Mars: Gazetaret e sigurta dhe raportimi i përgjegjshëm gjinor, parakusht për media të lira

Me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Gruas, Rrjeti SafeJournalists paralajmëroi sot se gazetaret femra në vendet e Ballkanit Perëndimor vazhdojnë të përballen me kërcënime, presione dhe ngacmime të vazhdueshme me bazë gjinore, veçanërisht në hapësirën dixhitale, ndërsa institucionet shpesh dështojnë të reagojnë mjaftueshëm shpejt dhe në mënyrë efektive.

SafeJournalists  u bëri thirrje institucioneve, mediave dhe shoqatave profesionale të sigurojnë veprime efektive në rastet e dhunës me bazë gjinore dhe dixhitale, që redaksia të krijojë mekanizma të qartë të brendshëm mbrojtës dhe mbështetës, dhe që media të sigurojë raportim të qëndrueshëm dhe të lirë nga stereotipet, të përgjegjshëm ndaj gjinisë.

“Siguria e gazetareve femra dhe dukshmëria e barabartë e grave në lajme nuk është një axhendë e specializuar, por themeli i gazetarisë profesionale dhe lirisë së medias”, thuhet në deklaratë.Gjithashtu u njoftua se "midis vitit 2021 dhe fundit të vitit 2024, rrjeti SafeJournalists regjistroi gjithsej 196 incidente të kryera ekskluzivisht kundër gazetareve femra, ndërsa 121 raste janë dokumentuar vetëm në vitin 2025, duke treguar një trend alarmues rritjeje dhe duke theksuar nevojën urgjente për masa më të forta mbrojtëse, veçanërisht në rastet e ngacmimit online, kërcënimeve dhe fushatave të koordinuara të shënjestrimit".

U vlerësua se dhuna dixhitale është bërë forma më e përhapur e sulmit, duke filluar nga fushatat e koordinuara të shpifjes dhe gjuha e urrejtjes me bazë gjinore deri te kërcënimet e seksualizuara, duke përfshirë kërcënimet me përdhunim dhe vdekje, të cilat shpesh drejtohen edhe ndaj anëtarëve të familjes.

Gjithashtu u tha se "gratë përbëjnë shumicën e fuqisë punëtore gazetareske në vendet e mbuluara nga rrjeti SafeJournalists, por ato vazhdojnë të jenë të ekspozuara ndaj hendekut gjinor në paga, përparimit më të ngadaltë në karrierë dhe nënvlerësimit brenda hierarkive editoriale, me nivele të larta të kontratave informale të punësimit dhe mungesë të mbrojtjes sociale".

Gjithashtu u vlerësua se "dixhitalizimi nuk ka çuar në një thyerje të ndjeshme të stereotipeve: gratë janë ende të nën-përfaqësuara në 'lajmet serioze' dhe shumë shpesh ato portretizohen përmes prizmit të viktimizimit ose roleve tradicionale, ndërsa dhuna me bazë gjinore ende nuk trajtohet mjaftueshëm në lidhje me shkallën e problemit".

Rrjeti SafeJournalists nisi nënshkrimin e Deklaratës për Përmirësimin e Sigurisë së Gazetareve Gra në Ballkanin Perëndimor në një konferencë rajonale të mbajtur në Beograd në shtator 2025.

Deklarata u nënshkrua nga pothuajse 400 palë të interesuara nga i gjithë Ballkani Perëndimor.

SafeJournalists:

Me rastin e 8 Marsit, Ditës Ndërkombëtare të Gruas, Rrjeti SafeJournalists paralajmëron se gazetaret gra në vendet e Ballkanit Perëndimor vazhdojnë të përballen me kërcënime, presione dhe ngacmime të vazhdueshme me bazë gjinore, veçanërisht në sferën dixhitale, ndërsa institucionet shpesh dështojnë të reagojnë mjaftueshëm shpejt dhe në mënyrë efektive. Midis vitit 2021 dhe fundit të vitit 2024, Rrjeti SafeJournalists regjistroi gjithsej 196 incidente të kryera ekskluzivisht kundër gazetareve gra , ndërsa vetëm në vitin 2025, janë dokumentuar tashmë 121 raste . Këto shifra tregojnë një trend alarmues në rritje dhe nënvizojnë nevojën urgjente për masa më të forta mbrojtëse, veçanërisht në rastet e ngacmimeve, kërcënimeve dhe fushatave të koordinuara të shënjestrimit në internet.

Gazetaret gra dhe kushtet e punës: kërcënime, presion dhe përgjigje të ngadalta institucionale

Dhuna dixhitale është bërë forma më e përhapur e sulmit, duke filluar nga fushatat e koordinuara të shpifjes dhe gjuha e urrejtjes me bazë gjinore deri te kërcënimet e seksualizuara, duke përfshirë kërcënimet me përdhunim dhe vdekje, shpesh të drejtuara edhe ndaj anëtarëve të familjes. Pavarësisht gjurmëve dixhitale, përgjigjet institucionale shpesh janë të ngadalta ose mungojnë, gjë që dekurajon raportimin dhe normalizon dhunën online. Gratë përbëjnë shumicën e fuqisë punëtore gazetareske në vendet e SJN, megjithatë ato janë të ekspozuara ndaj hendekut gjinor në paga, përparimit më të ngadaltë në karrierë dhe nënvlerësimit brenda hierarkive editoriale, së bashku me një nivel të lartë të kontraktimit informal dhe mungesës së mbrojtjes sociale . Një mjedis i tillë rrit cenueshmërinë, inkurajon vetëcensurën dhe ngushton hapësirën për integritet profesional.

Gratë në media: stereotipe dhe mungesë dukshmërie

Përtej sfidave që lidhen me sigurinë dhe punën, ende ekziston një problem i vazhdueshëm në lidhje me mënyrën se si përfaqësohen gratë në media. Projekti Global i Monitorimit të Medias (GMMP), i cili ka matur të njëjtët tregues të përfaqësimit gjinor në lajme për tridhjetë vjet, tregon se dixhitalizimi nuk ka çuar në një ndarje domethënëse me stereotipet: gratë mbeten të nën-përfaqësuara në "lajmet e forta" dhe shpesh portretizohen përmes viktimizimit ose roleve tradicionale, ndërsa dhuna me bazë gjinore mbetet e mbuluar në mënyrë të pamjaftueshme në lidhje me shkallën e problemit.

Deklarata mbi sigurinë e gazetareve gra: një përgjigje rajonale

Duke njohur shkallën e problemit, Rrjeti SafeJournalists nisi nënshkrimin e Deklaratës për Përmirësimin e Sigurisë së Gazetareve Gra në Ballkanin Perëndimor në një konferencë rajonale të mbajtur në Beograd në shtator 2025. Deklarata deri më tani është nënshkruar nga gati 400 palë të interesuara nga e gjithë Ballkani Perëndimor, duke demonstruar gatishmëri të gjerë midis komunitetit të medias dhe partnerëve përkatës për ta adresuar këtë çështje në një mënyrë sistematike. 

Rrjeti SafeJournalists u bën thirrje institucioneve, mediave dhe shoqatave profesionale të sigurojnë veprime efektive në rastet e dhunës me bazë gjinore dhe dixhitale, që redaksia të krijojë mekanizma të qartë të brendshëm mbrojtës dhe mbështetës, dhe që media të sigurojë raportim të qëndrueshëm me përgjegjësi gjinore, të lirë nga stereotipet. Siguria e gazetareve gra dhe dukshmëria e barabartë e grave në lajme nuk janë një "axhendë e specializuar", por një themel i gazetarisë profesionale dhe lirisë së medias.