Psikologia e Stanford-it, Laura Carstensen, ka kaluar dekada duke studiuar plakjen, e nxitur nga një përvojë personale. Në moshën 21-vjeçare, një aksident automobilistik e la me mbi 20 fraktura dhe katër muaj në një repart ortopedik. Aty, ajo vuri re një kontrast të madh: rinia e saj frymëzonte optimizëm dhe trajtim proaktiv, ndërsa gratë e moshuara shpesh anashkaloheshin. Kjo e bëri të pyeste ç'pjesë e plakjes është biologjike dhe sa ndikohet nga qëndrimet shoqërore.

Pas provës në disa disiplina, Carstensen zgjodhi psikologjinë, që studion individin nga niveli qelizor deri tek ndikimet shoqërore. Si psikologe klinike që punonte me të moshuar me të ardhura të ulëta, ajo u mahnit nga qëndrueshmëria emocionale e tyre pavarësisht sfidave të mëdha. Studimet e saj e konfirmuan: mirëqenia emocionale ka prirje të përmirësohet me moshën dhe të moshuarit shpesh janë më të ekuilibruar emocionalisht se të rinjtë apo të moshës së mesme.

Fokusi i saj kërkimor është “horizonti i kohës së ardhshme”, perceptimi i kohës së mbetur për të jetuar. Kur koha shihet si e hapur dhe e pakufizuar, si në rini, njerëzit përqendrohen te të mësuarit dhe eksplorimi, gjë që sjell pasiguri dhe stres. Me kalimin e viteve dhe kufizimin e perceptuar të kohës, njerëzit fokusohen më shumë te përvoja kuptimplota, marrëdhëniet dhe informacioni pozitiv. Nga mesi i moshës së rritur, prirja njerëzore për t’iu kushtuar vëmendje stimujve negativë zvogëlohet, dhe në pleqëri ajo përmbyset, vëmendja dominohet nga pozitiviteti.

Që nga mesi i të 20-ave, njerëzit kanë prirje të përjetojnë më pak emocione negative, ndërsa emocionet pozitive mbeten të qëndrueshme, duke sjellë ekuilibër më të madh emocional. Edhe kur te të rinjtë krijohet ndjenja e kufizimit të kohës, ata shfaqin më shumë prirje drejt pozitivitetit, pa humbur lumturinë.

Mesazhi i Carstensen-it për studentët e saj është se rinia nuk është domosdoshmërisht “koha më e mirë e jetës”. Në fakt, adoleshenca e vonë dhe fillimi i pjekurisë shpesh janë emocionalisht të vështira dhe gjërat përmirësohen me moshën.

Ndërsa jetëgjatësia afrohet me 100 vjet në shumë vende, Carstensen thekson rëndësinë e vlerësimit të forcave të të moshuarve: sjellje pro-sociale, falje, stabilitet emocional dhe mençuri të grumbulluar. Kurrë më parë njerëzimi nuk ka pasur një popullsi kaq të larmishme në moshë.

Historikisht, jetëgjatësia mesatare ka qenë vetëm 18–20 vjet. Sot, falë përparimeve shkencore e kulturore, ajo është rritur ndjeshëm, por strukturat tona shoqërore ende janë të ndërtuara për jetë më të shkurtra. Duhet të rishikojmë arsimin, punën, pensionin, financat, shëndetësinë dhe jetesën për t’iu përshtatur jetëve që zgjasin një shekull.

Në vitin 2007, Carstensen themeloi Qendrën për Jetëgjatësi në Stanford për ta kthyer “mundësinë 100-vjeçare” në përparësi, jo në barrë. Synimi është që njerëzit të mbeten të shëndetshëm, financiarisht të sigurt dhe të angazhuar shoqërisht gjatë gjithë jetës.

Ajo shpreson që shoqëria të mësojë të vlerësojë çdo fazë të jetës në kohën e saj, duke pranuar sfidat dhe përfitimet, dhe të shohë plakjen jo si rënie, por si rritje të ekuilibrit emocional, kontributit shoqëror dhe përmbushjes personale. / Medicalxpress- Syri.net