Mbjellja e më shumë pemëve në qytete mund të kishte shpëtuar 1.1 milion jetë në dy dekada

Pemët në qytete nuk janë vetëm diçka e mirë për t’u pasur; ato kanë një ndikim të madh në shëndetin publik duke na mbajtur më të freskët.

Një studim i ri ka llogaritur se rritja e bimësisë në zonat urbane me 30 përqind mund të kishte parandaluar më shumë se një të tretën e të gjitha vdekjeve globale të lidhura me nxehtësinë midis viteve 2000 dhe 2019. Në total, 1.16 milion jetë mund të jenë shpëtuar me më shumë gjelbërim gjatë kësaj periudhe 20-vjeçare.

Ndërsa përfitimet shëndetësore të hapësirave të gjelbra janë të njohura, studimi i modelimit nga studiuesit në Universitetin Monash në Melbourne është i pari që vlerëson ndikimin e gjelbërimit si efekt ftohës në temperaturat ditore, ashtu edhe efektin e tij modifikues në marrëdhënien nxehtësi-vdekshmëri.

"Kjo na jep një vlerësim më gjithëpërfshirës të përfitimeve të saj në zbutjen e vdekshmërisë, që lidhet me nxehtësinë", thotë udhëheqësi i studimit, profesori Yuming Guo.

"Këto gjetje tregojnë se ruajtja dhe zgjerimi i gjelbërimit mund të jenë strategji të mundshme për të ulur temperaturën dhe për të zbutur ndikimet shëndetësore të ekspozimit ndaj nxehtësisë."

Si shpëtojnë jetë pemët e qytetit?

Ekspozimi ndaj nxehtësisë është një kërcënim i madh për shëndetin publik, gjithnjë e më shumë për shkak të ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga njeriu. 

Midis viteve 2000 dhe 2019, temperaturat e larta u lidhën me gjysmë milioni vdekje në vit, duke përbërë 0.91 përqind të të gjitha vdekjeve globale.

Sipas Profesor Guo, "nën skenarët më ekstremë të ngrohjes globale", vlerësimet e vdekjeve të lidhura me nxehtësinë parashikohen të variojnë nga 2.5 përqind e të gjitha vdekjeve në Evropën Veriore në 16.7 përqind në Azinë Juglindore në vitet 2090. 

Ndalimi i emetimeve që ngrohin Tokën në burim është mënyra më efektive për të zvogëluar vdekjet që lidhen me nxehtësinë. Por si mund të ndihmojë rritja e gjelbërimit në mbrojtjen e njerëzve gjithashtu?

Një përhapje më e plotë e barërave, pemëve dhe bimëve të tjera në zonat e dendura urbane ka një efekt ftohës. Një bimësi e tillë i hijezon sipërfaqet, shmang rrezatimin nga dielli dhe rrit 'avullimin' - avullimin nga toka dhe bimët - gjë që nxit konvekcionin e ajrit. 

Kjo e ul temperaturën e ambientit, duke çuar në një rënie të numrit të njerëzve të ekspozuar ndaj nxehtësisë ekstreme. 

Profesor Guo thotë se ka gjithashtu prova në zhvillim se gjelbërimi mund të modifikojë rreziqet e vdekshmërisë që lidhen me nxehtësinë, potencialisht për shkak të përmirësimit të shëndetit mendor, rritjes së angazhimit shoqëror dhe ushtrimeve fizike, si dhe uljes së ndotjes së ajrit.

Sa jetë mund të ishin shpëtuar në Evropë?

Studimi zbuloi se rritja e niveleve të bimësisë me 10%, 20% dhe 30% do të kishte ulur temperaturat mesatare ditore me përkatësisht 0.08°C, 0.14°C dhe 0.19°C. 

Nga ana tjetër, kjo mund të kishte parandaluar 0.86, 1.02 dhe 1.16 milion vdekje, që përfaqësojnë 27.2 përqind, 32.2 përqind dhe 36.7 përqind të të gjitha vdekjeve, të lidhura me nxehtësinë nga viti 2000 deri në vitin 2019.

Sipas modelit, efekti pozitiv i gjelbërimit varej nga një sërë faktorësh, duke përfshirë llojin e klimës dhe përbërjen socioekonomike dhe demografike të një qyteti të caktuar. 

Nëse niveli i bimësisë rritet me 30 përqind, numri mesatar i jetëve të shpëtuara nga viti 2000 deri në vitin 2019 është 396,955 në Evropë. Azia sheh numrin më të madh të jetëve të shpëtuara, me 527,989.

Më konkretisht, janë zonat urbane në Azinë Jugore, Evropën Lindore dhe Azinë Lindore, që do të kishin parë uljen më të madhe të vdekjeve të lidhura me të nxehtin.

Shoqatat e nxehtësisë dhe vdekshmërisë u vlerësuan, duke përdorur të dhëna nga 830 vende në 53 vende dhe u ekstrapoluan në secilën qendër urbane, shpjegojnë studiuesit. Ndërsa gjelbërimi u mat nëpërmjet Indeksit të Vegjetacionit të Përmirësuar (EVI), një indeks bimësie i bazuar në satelit i nxjerrë nga imazhet satelitore të NASA-s./ Euronews.