Lajmi i fundit

LIVE/ Kryetari i PD, Sali Berisha bashkëbisedim me qytetarët në rrjetet sociale

Shkencëtarët duan të rrisin trupa njerëzorë rezervë, por pa ndërgjegje

Shkencëtarët duan të rrisin trupa njerëzorë rezervë, por pa ndërgjegje

12:40, 31/03/2025
ZMADHO TEKSTIN
+ Aa -

Sot, kërkimet mjekësore përballen me një krizë të zymtë të ofertës dhe kërkesës: si dhuruesit e organeve ashtu edhe shkencëtarët kanë nevojë për më shumë trupa njerëzorë sesa janë të disponueshëm. Në një artikull të ri të publikuar në MIT Technology Review, tre shkencëtarë nga Universiteti i Stanfordit argumentojnë se mund të ketë një zgjidhje për atë që ata e përshkruajnë si një “pengesë të madhe për përparimin”, një zgjidhje që, më e rëndësishmja, nuk përfshin shfrytëzimin e mëtejshëm të specieve të gjalla dhe të ndjeshme. Megjithatë, kjo ide mund të jetë e vështirë për t’u pranuar.

Nevoja për organe dhe materiale të tjera biologjike njerëzore është e dëshpëruar. Siç vënë në dukje shkencëtarët, vetëm në SHBA, 100,000 njerëz janë në pritje të një transplanti organi që mund t’u shpëtojë jetën, ndërsa testimet e barnave eksperimentale mund të rrezikojnë pacientët dhe të ngadalësojnë zhvillimin e tyre. Për këtë arsye, autorët propozojnë krijimin e trupave rezervë, ose “trupoidëve”, të rritur nga qelizat staminale pluripotente, një proces i mundësuar nga përparimet e fundit teknologjike. Këta trupoidë do të kultivoheshin duke përdorur teknika gjenetike që pengojnë zhvillimin e trurit, dhe si rezultat, këto krijesa organike nuk do të kishin ndërgjegje apo aftësinë për të ndjerë dhimbje.

Nëse ndjeni neveri ndaj idesë së krijimit të masave të organeve dhe qelizave njerëzore, nuk jeni të vetmit, edhe autorët e pranojnë se tingëllon e çuditshme.

“Shumë njerëz do ta konsiderojnë këtë koncept grotesk ose të neveritshëm. Dhe me arsye të mirë,” shkruajnë ata në MIT Technology Review. Por ata argumentojnë se ideja sjell përfitime të mëdha mjekësore. “E dimë që mund të përfitojmë shumë nga studimi i trupit të njeriut.”

Zhvillimet e fundit në qelizat staminale kanë treguar se është e mundur të rikrijohen struktura të caktuara njerëzore duke përdorur këto qeliza. Shkencëtarët kanë imituar fazat e hershme të zhvillimit të embrionit njerëzor duke përdorur qeliza staminale, dhe siç vënë në dukje autorët, krijimi i një mitre artificiale ka përparuar gjithashtu gjatë viteve. Sigurisht, me një ide që tingëllon si një film fantastiko-shkencor (ose si një film horror fantastiko-shkencor për disa), mbeten shumë pyetje, veçanërisht nëse trupoidët mund të mbijetojnë pa një tru funksional, apo nëse qelizat staminale mund të krijojnë struktura të tilla.

Megjithatë, ideja nuk është aq e largët sa mund të duket. Për vite me radhë, shkencëtarët kanë kryer kërkime mbi kufomat e gjalla, trupa me tru të vdekur, të mbajtur gjallë përmes ndërhyrjeve mjekësore. Sigurisht, kjo bëhet me pëlqimin e familjes, por nuk do të thotë se nuk është etikisht e diskutueshme. A mund t’i bëjnë “trupoidët” çështjet etike edhe më të ndërlikuara, duke marrë parasysh se këto qenie nuk do të kishin një ndërgjegje të perceptuar?

Për momentin, trupoidët mbeten thjesht një ide fantastike, por autorët argumentojnë se ka ardhur koha që qeveritë, institucionet dhe njerëzimi në përgjithësi të fillojnë të përballen me implikimet shkencore dhe etike të këtyre krijesave të mundshme biologjike.

“Teksa ecim përpara, çështjet etike dhe sociale janë të paktën po aq të rëndësishme sa ato shkencore,” shkruajnë autorët. “Edhe nëse duket e mundur, përcaktimi nëse duhet të krijojmë trupoidë, qofshin ata njerëzorë apo jo, do të kërkojë mendim të thelluar, diskutim dhe debat.” / Popular Mechanics - Syri.net

© SYRI.net

Lexo edhe:

Denonco