Ilaçet e falsifikuara për dobësim bumojnë në vendet e pasura

Mbështetjet nga personazhe të famshëm si Elon Musk dhe Serena Williams i kanë bërë ilaçet për humbje peshe një pjesë të popullarizuar të kulturës masive. Kërkesa është aq e lartë sa inkurajon tregtinë e produkteve shpesh të rrezikshme dhe të falsifikuara.

Vetëm në SHBA, 12 përqind e popullsisë raportoi se kishte përdorur injeksione për humbje peshe si Wegovy/Ozempic, Zepbound dhe Saxenda gjatë vitit të kaluar. Ky është më shumë se dyfishi i numrit të regjistruar në fillim të vitit 2024, shkruan Deutsche Welle .

Në vendet evropiane, kërkesa është gjithashtu në rritje: në Britaninë e Madhe, për shembull, hulumtimet kanë treguar se 21 përqind e njerëzve kanë shkuar në internet ose direkt në një farmaci gjatë vitit të kaluar për të marrë ilaçe për dobësim.

Për shembull, gjermanët ishin gjithashtu të gatshëm t’i përdornin ilaçet, edhe nëse duhej t’i paguanin vetë, raporton Reuters. Mes kësaj kërkese në rritje, ekziston një “kërcënim në rritje i reklamimit dhe shitjes së ilaçeve të paligjshme në internet”, paralajmëroi Agjencia Evropiane e Barnave në shtator 2025.

Këto përfshijnë versione të falsifikuara të një ilaçi të quajtur retatrutide, i cili është ende në fazën e provave klinike dhe për këtë arsye nuk është miratuar ende për përdorim tek njerëzit. Të tjera përfshijnë një substancë të quajtur sibutraminë, e cila është e ndaluar në disa vende.

Interpoli (Organizata Ndërkombëtare e Policisë Kriminale) pohon se ilaçet për humbje peshe përbëjnë një pjesë gjithnjë e në rritje të ilaçeve të falsifikuara dhe të pamiratuara të kapura në mbarë botën. Në tetor 2025, autoritetet në Mbretërinë e Bashkuar raportuan sekuestrimin më të madh të pilulave për dietë të regjistruara ndonjëherë. Sekuestrimi, me vlerë një çerek milioni paund, përfshinte mijëra injeksione që nuk ishin miratuar për përdorim.

Pse falsifikohen ilaçet për humbje peshe?

Duket se ka disa faktorë që kontribuojnë në këtë rritje të barnave të falsifikuara për humbje peshe, por i pari është se barnat legjitime promovohen si shumë efektive, kështu që kërkesa po rritet më shpejt se furnizimi. Barnat janë përdorur nga qindra personazhe të famshëm dhe promovohen gjithashtu nga ndikues në rrjetet sociale, duke kontribuar në normalizimin e përdorimit të tyre.

"Ka aq shumë bujë sa publiku i gjerë e sheh këtë ilaç më shumë si një produkt jetese ose si një produkt për të përmirësuar shëndetin mendor, sesa si një ilaç shumë të rregulluar që përdoret në trajtimin klinik të diabetit dhe obezitetit", thotë Oksana Pizik, profesoreshë e asociuar e farmacisë në University College London.

Këto barna u zhvilluan fillimisht për të trajtuar diabetin e tipit 2, por tani përdoren edhe për të trajtuar obezitetin. Edhe pse kanë emra të ndryshëm tregtarë dhe përbërës aktivë të ndryshëm, të gjithë njihen si agonistë të receptorit GLP-1.

Barnat më të zakonshme të miratuara

Më të përdorurat janë vegi/ozempik (semaglutide), zepbound (tirzepatide), i cili shitet në Mbretërinë e Bashkuar dhe në Bashkimin Evropian si monjaro (Mounjaro) dhe saxenda (liraglutide).

Agonistët e receptorit GLP-1 imitojnë hormonet natyrale që shtypin oreksin dhe ngadalësojnë tretjen. Ato mund të shpërndahen ligjërisht dhe në mënyrë të sigurt vetëm me recetë për njerëzit me një indeks të masës trupore mbi një prag të caktuar. Por ato mund të jenë edhe shumë të shtrenjta.

Çmimet zyrtare të barnave GLP-1 ishin veçanërisht të larta në SHBA, ku kostoja e një kure mujore arriti në më shumë se 1,000 dollarë për njerëzit pa sigurim ose zbritje. Ato janë shumë më të lira në Evropë, megjithëse janë ende të shtrenjta.

“Mungesa e ofertës, kërkesa e lartë dhe çmimi i lartë krijojnë një stuhi të përsosur për grupet e krimit të organizuar që t’i drejtohen”, thotë Pizik, i cili punon gjithashtu si aktivist për organizatën jofitimprurëse Fight the Fakes Alliance.

Çmimet në SHBA do të bien në fillim të vitit 2026, pas një marrëveshjeje midis Presidentit Donald Trump dhe prodhuesve të ilaçeve Eli Lilly dhe Novo Nordisk.

Rreziqet e fshehura të blerjeve online

Ekzistojnë një sërë rreziqesh që lidhen me blerjen e ilaçeve nga shitës të parregulluar - nga produktet që nuk funksionojnë te ato që janë të kontaminuara me përbërës potencialisht të rrezikshëm ose gjilpëra të ndyra, si dhe doza të pasakta. Gabimet në dozim mund të përkeqësojnë efektet anësore të zakonshme të barnave GLP-1, të tilla si të përzierat, të vjellat dhe diarreja.

Në Mbretërinë e Bashkuar, për shembull, një grua vdiq pasi mori injeksione semaglutide të shitura si tirzepatide në një sallon bukurie.

Incidente të tilla duhet të bëhen publike për të rritur ndërgjegjësimin, tha Shabir Safdar, drejtor ekzekutiv i Partneritetit për Barna të Sigurta. "Duhet të ketë një fokus afatgjatë kur bëhet fjalë për prezantimin e pasojave të gjykimit të dobët në mënyrë që njerëzit të fillojnë të mësojnë ngadalë", tha Safdar.

Por ka edhe rreziqe të tjera përveç barnave të falsifikuara GLP-1. Ekspertët e shëndetit rekomandojnë kombinimin e barnave për humbje peshe me aktivitetin e duhur fizik dhe zakonet e shëndetshme të të ngrënit. Gjithmonë duhet të konsultoheni me një mjek. Dhe shmangni ilaçet e falsifikuara.

Në Rusi, njerëzit po raportojnë efekte anësore serioze pas konsumimit të një ilaçi për humbje peshe të njohur si Molecule, i cili shitet ilegalisht dhe promovohet në internet, shpesh nëpërmjet mediave sociale. Testet zbuluan se ilaçi përmbante sibutraminë, një frenues oreksi i ndaluar në Bashkimin Evropian, Britaninë e Madhe dhe Shtetet e Bashkuara.

Gjatë përdorimit të saj në spitale, është zbuluar se sibutramina rrit rrezikun e atakut në zemër dhe goditjes në tru. Në Rusi, tani është në dispozicion vetëm për të rriturit - ligjërisht - me recetë. Autoritetet shëndetësore në Meksikë kanë paralajmëruar gjithashtu kundër përdorimit të këtij ilaçi për humbje peshe.

"Të gjitha ilaçet kanë rreziqe dhe, nëse vazhdoni t'i merrni pa një arsye të mirë klinike, këto rreziqe mund të rriten", thotë Pyzik. "Ne duhet t'i inkurajojmë ata që ndjekin trendin e mediave sociale të kuptojnë se po marrin rreziqe reale për shëndetin dhe trupin e tyre, të cilat mund të mos jenë të kthyeshme dhe se kjo kërkon mbikëqyrje mjekësore."

Si po e nxisin mediat sociale bumin e barnave të falsifikuara

Është e lehtë të gjesh faqe interneti dhe rrjete sociale, duke përfshirë TikTok, Facebook dhe Telegram, që ofrojnë ilaçe pa recetë për humbje peshe. "Nevojitet shumë më tepër punë në besim dhe siguri për të gjetur në mënyrë proaktive shitësit e paligjshëm të drogës në mediat sociale dhe për t'i ndëshkuar ata", thotë Safdar.

Produktet e falsifikuara mund të gjejnë rrugën e tyre edhe në farmacitë e zakonshme. Me sa duket, ky është një problem në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme. Por mund të ndodhë edhe në vendet me të ardhura më të larta si Shtetet e Bashkuara.

"Unë i mësoj farmacistët të kontrollojnë licencën e kujtdo që shet produkte", tha Safdar, duke përmendur një incident në të cilin një farmaci bleu injeksione të përdorura Saxend që u riemëruan dhe u shitën si Ozempik.

Nëse blini ilaçe në internet, kini kujdes për këto shenja paralajmëruese: faqet e internetit që nuk kërkojnë informacion shëndetësor dhe nuk kërkojnë recetë, dhe kur e merrni ilaçin, gabime drejtshkrimore në paketim ose një substancë që duket e turbullt edhe pse duhet të jetë e tejdukshme.

Edhe pse vegi dhe ozempiku janë në thelb i njëjti ilaç, vegi është emri i markës kur tregtohet si ilaç për humbje peshe dhe ozempiku është emri i markës kur tregtohet si ilaç për diabetin.