Ushtrimet fizike kanë përfitime të mëdha për shëndetin mendor të adoleshentëve

Adoleshenca është një fazë thelbësore e zhvillimit njerëzor. Gjatë kësaj periudhe të paqëndrueshme, adoleshentët përjetojnë ndryshime të shumta fizike, emocionale dhe shoqërore që mund të jenë shumë sfiduese. Është një kohë e ndërtimit të identitetit, rritjes së ekspozimit ndaj presioneve të jashtme dhe kërkimit për autonomi. Pa mbështetjen e duhur, kjo mund të ketë pasoja të thella emocionale.

Paqëndrueshmëria emocionale rrit rrezikun për zhvillimin e çrregullimeve psikologjike dhe, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), një në shtatë të rinj të moshës 10-19 vjeç vuan nga një çrregullim i tillë. Kjo përbën 15% të 1.3 miliardë adoleshentëve në botë, afërsisht një e gjashta e popullsisë globale.

Çrregullimet psikologjike janë ndër shkaktarët kryesorë të sëmundshmërisë dhe paaftësisë në këtë grupmoshë. Vetëvrasja është shkaku i tretë më i zakonshëm i vdekjes te të rinjtë 15-29 vjeç, një statistikë shqetësuese që thekson nevojën urgjente për qasje parandaluese ndaj shëndetit mendor që në fazat e hershme të jetës.

Zakonet që ndihmojnë në parandalimin e sëmundjeve mendore

Depresioni dhe ankthi janë ndër çrregullimet më të zakonshme te adoleshentët. Ato ndajnë disa simptoma dhe, në shumë raste, mund të trajtohen në mënyra të ngjashme, përfshirë terapitë psikologjike ekzistuese dhe qasjet me bazë medikamentesh.

Në aspektin e parandalimit, zakonet luajnë një rol kyç. Shmangia e drogës, duhanit dhe alkoolit, përfshirja në një mjedis social të shëndetshëm dhe qëndrimi aktiv janë disa nga udhëzimet aktuale të OBSH-së për shëndetin mendor. Organizata ndërkombëtare si OBSH-ja theksojnë gjithashtu efektet pozitive të aktivitetit fizik në përmirësimin e mirëqenies fizike, psikologjike dhe shoqërore.

Megjithatë, një pjesë e madhe e popullsisë globale nuk e përmbush këto rekomandime, përfshirë edhe anëtarët më të rinj të shoqërisë. Nga viti 2016 deri në 2022, më shumë se 80% e të rinjve 11-17 vjeç nuk arritën objektivin prej 60 minutash aktivitet fizik të moderuar ose të fortë në ditë.

Shumë zakone ndryshojnë gjatë adoleshencës, përfshirë edhe sportin apo ushtrimet fizike, të cilat shpesh ulen me kalimin në arsimin e mesëm.

Katër përfundime të mbështetura nga kërkimet

Studime të fundit kanë konfirmuar rëndësinë e shmangies së jetës sedentare për përmirësimin e shëndetit mendor. Këto përfundime mund të përmblidhen në katër pika kryesore:

1. Adoleshentët joaktivë përjetojnë më shumë simptoma të depresionit dhe ankthit

Të rinjtë që nuk ushtrojnë rregullisht vuajnë më shumë nga simptomat emocionale negative (trishtim, dëshpërim, nervozizëm dhe shqetësim). Këtë e mbështesin dy studime të fundit me mbi 10,000 adoleshentë në Spanjë.

Të qenit aktiv jo vetëm që forcon trupin, por edhe mbron mendjen. Vlerësohet se adoleshentët aktivë kanë 20-30% më pak gjasa të përjetojnë simptoma depresive krahasuar me bashkëmoshatarët e tyre sedentare.

2. Sa më i lartë të jetë niveli i aktivitetit, aq më të lehta janë simptomat

Ndikimi pozitiv i sportit në shëndetin mendor varet jo vetëm nga vetë aktiviteti, por edhe nga intensiteti dhe frekuenca e tij. Adoleshentët joaktivë kanë deri në katër herë më shumë gjasa të vuajnë nga simptoma të moderuara ose të rënda depresive në krahasim me sportistët me rendiment të lartë.

Të rinjtë që stërviten më shumë orë në javë dhe marrin pjesë në gara, veçanërisht në nivel kombëtar ose ndërkombëtar, tregojnë gjendje emocionale më të mirë dhe nivele më të ulëta ankthi.

3. Vajzat adoleshente vuajnë më shumë

Krahasuar me djemtë, vajzat adoleshente kanë më shumë simptoma të lidhura me ankthin dhe depresionin, sidomos teksa kalojnë në faza më të avancuara të pubertetit (rreth moshës 14-15 vjeç).

Disa studime tregojnë se vajzat janë 50-70% më të prira të përjetojnë simptoma depresive krahasuar me bashkëmoshatarët meshkuj.

Kjo lidhet me ndryshime hormonale, presione estetike, krahasime në rrjetet sociale, bullizëm dhe ndjenjë më të ulët të vetëbesimit fizik. Vajzat gjithashtu kanë tendencë të “mbërthehen” në mendime negative, duke ripërsëritur shqetësimet e tyre në një gjendje mendore që njihet si “rrotullim mendimesh”. Kjo përkeqëson simptomat e ankthit dhe depresionit.

Ndaj, është veçanërisht e rëndësishme të promovohet sporti tek vajzat adoleshente, duke i ndihmuar ato të ndihen të sigurta, të mbështetura dhe të motivuara në mjedise të shëndetshme dhe pozitive.

4. Përfitimet janë afatgjata

Përveç efekteve të menjëhershme, një përmbledhje sistematike e fundit sugjeron se fëmijët që merren me aktivitete fizike në kohën e lirë gjatë fëmijërisë dhe adoleshencës mund të përfitojnë shëndet dhe sjellje më të mira në planin afatgjatë.

Duke marrë parasysh këto katër përfundime, është thelbësore që autoritetet, trajnerët, familjet dhe vetë të rinjtë të kuptojnë se lëvizja e rregullt dhe intensive nuk është vetëm e dobishme për trupin, por gjithashtu përfiton dhe mbron mendjen. Inkurajimi i saj është jetik për ndërtimin e një të ardhmeje më të shëndetshme dhe të balancuar për të rinjtë. / The Conversation - Syri.net