Berisha flet për medien e Uashingtonit: Trump po e çliron politikën e jashtme të SHBA nga Sorosi

Ish-presidenti dhe ish-kryeministri shqiptar Sali Berisha, i cili së fundmi është hequr nga lista e ndalimit të hyrjes në SHBA, tha për portalin ‘The Pavlovic Today’ me bazë në Uashington se administrata Trump po u jep fund sanksioneve të epokës Biden kundër konservatorëve dhe po e "çliron" diplomacinë amerikane nga ndikimi i George Sorosit. Në një intervistë të fortë, ai i bën thirrje Trump-it dhe Kongresit që të ndalojnë aktivitetin politik të miliarderit jashtë vendit.

Nga Ksenija Pavlovic McAteer, THE PAVLOVIC TODAY

Sali Berisha është rikthyer në skenë.

Administrata Trump ka hequr ndalimin e udhëtimit në SHBA, të vendosur gjatë administratës Biden, ndaj ish-presidentit dhe ish-kryeministrit shqiptar, duke e bërë atë figurën më të fundit konservatore që përfiton nga lehtësimi i masave ndëshkuese amerikane.

Heqja e emrit të tij nga lista vjen pas zbulimit ekskluziv të The Pavlovic Today se ish-ministri bullgar Alexander Manolev ishte hequr nga lista amerikane e sanksioneve, një vendim që shkaktoi reagime në kryeqytetet europiane. Për qeveritë, aktorët politikë dhe personat e sanksionuar në Europë dhe më gjerë, pyetja tani është e qartë: kush e ka radhën?

Sipas zyrtarëve amerikanë të njohur me procesin, rishikimi i sanksioneve nga Trump-i po sjell "vëmendje të re ndaj ndikimit të Sorosit në politikën e jashtme dhe efektit të tij mbi konservatorët", përfshirë përmes rrjetit të tij Shoqëria e Hapur, i cili prej kohësh ka qenë një forcë e rëndësishme në Ballkan dhe Europën Lindore.

Në një intervistë të fortë për The Pavlovic Today, Berisha akuzon Sorosin se po eksporton një "agjendë të ekstremit të majtë" përmes rrjeteve politike jashtë Shteteve të Bashkuara dhe i bën thirrje Presidentit Trump dhe Kongresit të shqyrtojnë mundësinë e ndalimit të aktivitetit politik të miliarderit jashtë vendit.

"Administrata Trump e çliroi diplomacinë amerikane nga ndikimi i George Sorosit, nga politika e jashtme e George Sorosit," tha Berisha.

Sali Berisha ndodhej në zyrën e tij me 19 maj të vitit 2021, kur një njoftim i Departamentit të Shtetit në rrjetet sociale të Antony Blinken-it ndryshoi rrjedhën e jetës së tij politike.

Sekretari amerikan i Shtetit e shpalli publikisht ish-presidentin dhe ish-kryeministrin shqiptar subjekt të nenit 7031(c), duke e akuzuar për "korrupsion të konsiderueshëm" dhe "minim të demokracisë" në Shqipëri. Si rrjedhojë, Berisha dhe anëtarët e familjes së tij të ngushtë u ndaluan të hynin në Shtetet e Bashkuara.

"Ish-presidenti i Shqipërisë, Sali Berisha, me veprimet e tij korruptive minoi demokracinë në Shqipëri. Unë e shpall publikisht Berishën dhe anëtarët e familjes së tij të afërt të papërshtatshëm për të hyrë në Shtetet e Bashkuara. Ne mbetemi #UnitedAgainstCorruption me partnerët tanë në Shqipëri," shkroi Blinken.

Për Berishën, ky njoftim nuk ishte thjesht një goditje personale. Ish-kreu i shtetit i tha The Pavlovic Today se ishte një shpërthim politik, që sipas tij u nxit "jo nga provat", por nga ndikimi i George Sorosit dhe rrjetit të tij të OJQ-ve në Ballkan.

Berisha, tani kryetar i Partisë Demokratike në opozitë, kujtoi një takim krejt ndryshe me Blinken-in më shumë se një dekadë më parë.

Në vitin 2009, gjatë një vizite zyrtare në Uashington, Berisha tha se ishte pritur nga Blinken-i, i cili atëherë ishte këshilltar për sigurinë kombëtare i zëvendëspresidentit Joe Biden. Sipas Berishës, Blinken-i ishte ndër zyrtarët amerikanë që kishin vlerësuar punën e tij në luftën kundër korrupsionit.

Berisha përmendi gjithashtu fjalimin e Hillary Clinton-it në Parlamentin e Shqipërisë në vitin 2012, gjatë jubileut të pavarësisë shqiptare, kur sekretarja e atëhershme e Shtetit e mbylli fjalën e saj duke thënë se do t'u tregonte "kujtdo që do ta dëgjonte" se "nëse doni të shihni demokraci të vërtetë në veprim, shkoni në Shqipëri".

Politikani shqiptar tha se në atë kohë ishte "shumë mirënjohës" për vizitën e Clinton-it.

"Ajo na nderoi," tha ai. "Kam pasur marrëdhënie shumë të mira me Presidentin Clinton gjatë kohës që ishte në detyrë. Presidentin George W. Bush, e prita në Shqipëri. Marrëdhëniet e mia me Shtetet e Bashkuara kanë qenë shumë të mira."

Si përfundoi një njeri që dikur pritej në Uashington duke u sanksionuar nga Shtetet e Bashkuara tetë vjet pasi humbi zgjedhjet në vitin 2013?

Berisha thotë se përgjigjja nuk gjendet vetëm në Uashington, por edhe në betejën politike brenda Shqipërisë. Në vitin 2019, sipas tij, kryeministri Edi Rama, lider i socialistëve që nga viti 2013 dhe që Berisha e përshkroi si "një kukull e plotë e George Sorosit", iu drejtua personalisht në Parlament.

"Sali, thuaju shqiptarëve, a e kalon dot Atlantikun apo jo?" kujton Berisha se e pyeti Rama.

Për Berishën, kjo ishte një shenjë e hershme se forcat politike të majta në Tiranë e dinin, ose po ndihmonin në formësimin e asaj që më vonë do të shpërthente kundër tij në Uashington.

Berisha tha se Rama më vonë u kishte thënë bashkëpunëtorëve të tij se ai ishte sanksionuar për "komplot kundër politikës së jashtme amerikane në Ballkan". Berisha e mohon këtë pretendim.

Dy orë pas njoftimit të Blinken-it në X, ish-Twitter, Berisha publikoi një letër të hapur drejtuar sekretarit të Shtetit.

"I thashë: 'Zoti Sekretar, ky vendim bazohet në lobimin korruptiv të Edi Ramës dhe George Sorosit. Sa herë që të keni qoftë edhe një provë, dëshmi apo dokument për atë që më akuzoni, tregojeni dhe unë do të largohem përgjithmonë nga politika'," tha Berisha.

Ai tha se gjithashtu i kishte bërë të ditur Blinken-it se do ta padiste për shpifje në Gjykatën Gjyqësore të Parisit.

"Ky ishte qëndrimi im," tha Berisha. "Kur vendosa ta padisja, ndoshta nuk e prisnin dhe u zemëruan shumë. Dërguan ndërmjetës. U përpoqën të më bindnin të hiqja dorë nga padia. U thashë: kurrë. Kjo është mënyra ime për të mbrojtur dinjitetin tim."

Berisha tha se presioni vazhdoi edhe pasi kërcënoi me veprime ligjore.

"Ambasada dërgoi njerëz që punonin me shqiptaro-amerikanët dhe unë u thashë: 'Jo. Kjo nuk mund të ndodhë'," tha Berisha. "Më pyetën: 'Si mund ta padisësh një sekretar Shteti?'"

Berisha tha se më pas Departamenti i Shtetit dërgoi në Shqipëri ndihmëssekretarin e Shtetit, Philip Reeker, "me një kërkesë të qartë për të më përjashtuar nga parlamenti".

Sipas Berishës, kryetari i partisë së tij erdhi më pas për ta takuar pasi ishte takuar me Reeker.

Berisha tha se e njihte mirë Reeker-in, pasi ishte takuar dhe kishte punuar me të disa herë.

"I thashë kryetarit: 'Dëgjo, thuaji se, me gjithë respektin që kam, kjo nuk mund të ndodhë kurrë. Nuk ka asnjë komb në Tokë që ka bërë më shumë për lirinë tonë sesa kombi amerikan dhe qeveria e SHBA-së. Por nuk i takon Shteteve të Bashkuara të hartojnë listën e deputetëve. Kjo është e drejtë e shqiptarëve dhe e askujt tjetër. Janë shqiptarët ata që do të vendosin.'"

Berisha tha se ambasadorja amerikane Yuri Kim, e cila sipas tij më parë kishte shërbyer si shefe e kabinetit të zëvendëssekretarit të Shtetit Antony Blinken, më vonë mblodhi një grup ambasadorësh perëndimorë në Tiranë për të kërkuar krijimin e një koalicioni europian që do ta sanksiononte atë.

Sipas Berishës, Kim u takua me ambasadorët e Gjermanisë, Francës, Italisë, Britanisë së Madhe, Spanjës dhe Bashkimit Europian dhe u kërkoi që t'u rekomandonin qeverive të tyre vendosjen e sanksioneve ndaj tij. Por Berisha tha se ambasadori gjerman kundërshtoi.

"Së pari, ju nuk na kërkuat mendim kur vendosët ta sanksiononit Berishën për korrupsion," kujton Berisha të ketë thënë ambasadori gjerman. "Së dyti, ju nuk keni absolutisht asnjë provë për këtë."

Berisha tha se ky shkëmbim e zemëroi palën amerikane, por ambasadori gjerman këmbënguli.

"Jo, ju nuk keni prova," kujton ai ta ketë thënë. "Dhe së treti, gjëja më e keqe ishte se ju e bëtë këtë për të ndihmuar qeverinë. Por ne besojmë se vendi ka nevojë edhe për opozitë. Në këtë mënyrë, ju ndihmuat qeverinë dhe i dhatë një goditje opozitës."

Berisha tha se pas kësaj presioni ndaj tij u shtua.

"Pasi dështuan të bindnin institucione të tjera që të më sanksiononin, si Komisioni Europian apo të tjerë, atëherë kaluan jo vetëm në izolimin tim, por edhe në ndjekjen time penale," tha Berisha.

Presioni ligjor u përshkallëzua në fund të vitit 2023. Parlamenti i Shqipërisë votoi për t'i hequr Berishës imunitetin parlamentar, duke u hapur rrugën prokurorëve që të kërkonin masa më kufizuese ndaj tij, ndërsa ai shërbente si kryetar i Partisë Demokratike në opozitë.

Çështja u ngrit nga Struktura e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, e njohur si SPAK, institucioni shqiptar që merret me korrupsionin në nivelet e larta. Prokurorët e akuzuan Berishën se kishte shpërdoruar detyrën për të ndihmuar dhëndrin e tij, Jamarbër Malltezi, të përfitonte nga privatizimi dhe zhvillimi i një prone të lidhur me ish-kompleksin sportiv Partizani në Tiranë.

Berisha i ka mohuar akuzat. Ai argumenton se çështja nuk ishte një veprim i pavarur kundër korrupsionit, por vazhdimësi brenda vendit e një fushate që kishte nisur me shpalljen e Departamentit të Shtetit në vitin 2021. Ai dhe ekipi i tij ligjor thonë se ndjekja penale ishte e motivuar politikisht dhe e nxitur nga kryeministri Edi Rama, "mentori" i të cilit, sipas Berishës, është George Sorosi.

Konteksti politik i ka forcuar këto pretendime. Në vitin 2022, Rama i bëri publikisht thirrje SPAK-ut të vepronte kundër Berishës, duke përmendur shpalljen amerikane të majit të vitit 2021 si arsye shqetësimi në nivel kombëtar. Berisha thotë se kjo deklaratë tregoi se kryeministri po përpiqej ta kthente veprimin e Uashingtonit në presion penal brenda vendit. Mbështetësit e Ramës e kanë kundërshtuar këtë argument, duke e paraqitur çështjen si një provë për institucionet shqiptare kundër korrupsionit.

Me 11 shtator të vitit 2024, pas një hetimi që zgjati disa vite, SPAK ngriti akuza ndaj Berishës për "korrupsion pasiv" në lidhje me çështjen Partizani. Ai kishte kaluar tashmë disa muaj në arrest shtëpie. Më vonë u lirua nga arresti shtëpiak me kushte më të lehta, ndërsa procesi vazhdonte.

Për Berishën, kjo renditje ngjarjesh është thelbësore për mbrojtjen e tij: fillimisht izolim diplomatik, më pas presion politik dhe në fund ndjekje penale. Për prokurorët, çështja lidhet me pretendimet për shpërdorim detyre dhe përfitime familjare nga një projekt i vlefshëm zhvillimi toke në Tiranë.

Kërkesa e Berishës drejtuar Sekretarit Blinken për prova tërhoqi vëmendje edhe në Kongresin amerikan.

Me 7 qershor të vitit 2021, gjatë një seance dëgjimore të Komisionit për Punët e Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve, kongresisti Lee M. Zeldin, republikan nga Nju Jorku, e pyeti Sekretarin e Shtetit Antony Blinken mbi bazën e vendimit të Departamentit të Shtetit për ta shpallur Berishën dhe familjen e tij të afërt subjekt të nenit 7031(c).

Blinken tha se Departamenti e kishte ndërtuar çështjen sipas procedurave të zakonshme, përfshirë shqyrtimin ligjor, por nuk kishte "asgjë konkrete" për të ndarë me komisionin në atë moment. Ai i drejtoi anëtarët e komisionit te Zyra e Çështjeve Legjislative për ndjekje të mëtejshme.

Zeldin e pyeti gjithashtu Blinken-in nëse kishte qenë në kontakt me George Sorosin lidhur me Berishën. Blinken-i tha se personalisht nuk kishte pasur kontakte të tilla, duke shtuar se nuk mund të fliste në emër të gjithë Departamentit.

Disa muaj më vonë, Zeldin i shkroi Blinken-it dhe një zyrtari tjetër të lartë të Departamentit të Shtetit, duke thënë se ende nuk kishte marrë një përgjigje thelbësore. Ai e cilësoi vonesën si "të papranueshme dhe të dyshimtë" dhe tha se Kongresi kishte rol mbikëqyrës në shqyrtimin e mënyrës se si pushteti ekzekutiv përdor sanksionet dhe kufizimet e vizave.

Kjo kritikë pasqyroi një shqetësim më të gjerë mes disa republikanëve. Burime të ndryshme thanë se, nëse provat nuk mund të bëheshin publike, administrata të paktën duhej t'i informonte anëtarët e Kongresit në një seancë të klasifikuar.

Rasti Berisha është shndërruar në diçka më shumë sesa një debat mbi të drejtën e një ish-kreu shteti për të hyrë në Shtetet e Bashkuara. Ai është bërë pjesë e një debati të vazhdueshëm mbi transparencën, provat e klasifikuara dhe mbikëqyrjen e Kongresit kur Sekretari i Shtetit përdor përcaktime për korrupsion ndaj zyrtarëve të huaj me profil të lartë politik.

Marrëdhënia e Berishës me George Sorosin nuk ka qenë gjithmonë armiqësore. Dekada më parë, tha ish-lideri shqiptar, ai i shihte organizatat e mbështetura nga Sorosi si pjesë të hapjes demokratike që pasoi rënien e komunizmit.

Por, sipas tij, ky vlerësim nuk i mbijetoi përvojës.

"Mendoj se, si një njeri që është marrë me të për pothuajse 30 vjet, George Sorosi, sipas mendimit tim, ka agjendën e tij personale të ekstremit të majtë," tha Berisha.

Në vitin 2016, ai i bëri thirrje Parlamentit Europian dhe Kongresit amerikan që të ndalonin aktivitetet politike të Sorosit në Europë dhe kërkoi që Shqipëria ta shpallte atë person non grata.

I pyetur për arsyet, Berisha e akuzoi Sorosin për korrupsion dhe blerje ndikimi politik.

"Ai shkon në vende të ndryshme dhe Fondacioni i tij Shoqëria e Hapur (OSF) blen politikanë, i financon ata, duke i bërë të ndjekin agjendën e Sorosit," tha Berisha.

Më pas erdhi akuza më e gjerë.

"Mendoj se nuk ka askënd tjetër që ka korruptuar më shumë politikanë në Tokë sesa George Sorosi," shtoi ai. "Sorosi ka qenë shumë aktiv në Ballkan, më shumë se kudo tjetër. Por ai ka qenë gjithashtu shumë aktiv me të majtën në Itali dhe rajone të tjera."

Berisha tha se qëndrimi i tij ndaj organizatave civile të kontrolluara politikisht daton që nga periudha komuniste. Ai tha se edhe nën diktaturë kishte argumentuar publikisht se organizatat joqeveritare nuk duhej të kontrolloheshin nga ministritë.

"Kam kërkuar publikisht që kjo praktikë të hiqej, madje edhe gjatë diktaturës," tha Berisha. "Kam kërkuar publikisht që të ashtuquajturat OJQ të mos vareshin nga ministritë, por të kishin njëfarë pavarësie."

Pas rënies së komunizmit, hapësira e re demokratike në Shqipëri u krijua pothuajse brenda natës. Por institucionet e shoqërisë civile që mund ta mbushnin atë boshllëk, sipas Berishës, ishin të dobëta ose mungonin. Në atë vakum hynë organizatat e mbështetura nga Sorosi.

"Kur përmbysëm diktaturën komuniste, vendi u hap," tha Berisha. "Shoqëria civile, ajo e vërteta, mungonte dhe shumë, shumë organizata të shoqërisë civile u krijuan, pothuajse të gjitha të financuara nga George Soros."

Në fillim, ai e mirëpriti këtë.

"Isha shumë mirënjohës ndaj tij," tha Berisha. "Mendova me vete se po ndihmonte në zhvillimin e shoqërisë civile, gjë shumë e rëndësishme për një shoqëri demokratike."

Por Berisha thotë se ky optimizëm nuk zgjati shumë.

"Por shumë shpejt pashë se ai i mori të gjitha këto OJQ dhe i vuri nën ombrellën e Partisë Socialiste," tha ai.

"Kjo do të thotë se ne u kthyem aty ku kishim qenë më parë, sepse dikur ishim nën ombrellën e Partisë Komuniste, ndërsa tani OJQ-të u vunë nën ombrellën e Partisë Socialiste," shtoi ai.

Berisha tha se nisi t'i shihte organizatat e mbështetura nga Sorosi jo si grupe të pavarura të shoqërisë civile, por si instrumente politike të së majtës.

"Para rënies së Perdes së Hekurt, e majta përbëhej nga socialdemokratët, komunistët dhe marksist-leninistët," tha Berisha. "Marksist-leninistët ishin ekstremistë të majtë."

Pas rënies së komunizmit, argumentoi ai, këto kategori nuk u zhdukën; ato thjesht kaluan në gjuhën e aktivizmit qytetar.

"Por pas rënies së komunizmit, OJQ-të e George Sorosit u shndërruan kudo në organizata të ekstremit të majtë, organizata marksiste-leniniste," tha Berisha.

"Agjenda e tyre shkon më larg se agjenda komuniste," shtoi ai. "Për mua, kjo është shumë e dëmshme, jo vetëm për Shqipërinë."

Berisha tha se shqetësimet e tij më vonë u shtrinë edhe te mediat e mbështetura nga Sorosi.

"Besoj se mediat e tij, mediat që ai financon, janë një lloj censure," tha Berisha. "Nëse më pyesni mua, nuk ka njeri në botë që e kontrollon median si George Sorosi."

Ai paralajmëroi se demokracia do të rrezikohej nëse miliarderë të tjerë do ta përdornin pasurinë e tyre në të njëjtën mënyrë.

"Imagjinoni sikur miliarderë të tjerë të vepronin si Sorosi, duke blerë ndikim këtu, duke blerë ndikim atje dhe duke financuar aktivitete të tilla politike," tha Berisha. "Nuk do të mbeteshin më gjurmë të shoqërive demokratike në botë."

Berisha tha se beson që aktiviteti politik i Sorosit jashtë SHBA-së duhet të ndalet.

"Aktiviteti i Sorosit, aktiviteti i tij politik jashtë Shteteve të Bashkuara, duhet të ndalohet," tha Berisha. "Kjo është ajo që kam kërkuar, ajo në të cilën vazhdoj të këmbëngul dhe që mendoj se është e dobishme për shoqëritë demokratike."

Berisha tha se do të ishte "jashtëzakonisht mirënjohës" ndaj Presidentit Trump dhe Kongresit "nëse do të shqyrtonin ndalimin" e aktiviteteve të Sorosit jashtë SHBA-së.

"Ai po përhap kudo ideologjinë e tij ekstreme," shtoi Berisha.

Politikani veteran konservator e lidhi ndikimin e Sorosit me atë që ai e përshkroi si një ideologji radikale armiqësore ndaj identitetit kombëtar, kufijve dhe vlerave tradicionale shoqërore.

"Isha fëmijë në një nga zonat më të largëta të Europës, por kur e pyeta mësuesin tim: 'Më thuaj, si do të jetë sistemi komunist?', ai më tha: 'Do të jetë një botë pa shtete dhe pa kufij'," tha Berisha. "Tani doktrina është pa gjini dhe pa identitet, dhe kjo është një vazhdimësi që vjen kryesisht nga Sorosi."

Duke iu drejtuar drejtpërdrejt Trump-it, Berisha shtoi:

"Aktiviteti politik i Sorosit duhet të ndalohet, sepse agjenda e tij e ekstremit të majtë është shumë, shumë e rrezikshme për një shoqëri të lirë."

Berisha tha se kishte zgjedhur të mos kërkonte rishikimin e shpalljes së tij gjatë administratës Biden, sepse nuk besonte se procesi do të ishte i drejtë.

Por pasi Trump u rikthye në Shtëpinë e Bardhë, Berisha tha se e nisi procesin, i bindur se administrata e re e kuptonte atë që ai e quajti "përdorim i drejtësisë si armë" kundër konservatorëve.

"Ata janë të vetëdijshëm për përdorimin e drejtësisë si armë në Shtetet e Bashkuara, në vende të tjera dhe në vendin tim," tha Berisha. "Prandaj mendova se, kur nuk ka prova, ata që do të shqyrtonin dosjen do të merrnin vendimin e duhur. Ky ishte besimi im, dhe kështu ndodhi."

Departamenti i Shtetit ka deklaruar se heqja e disa emrave nga listat e sanksioneve të vendosura nga administrata e mëparshme është bërë sepse kjo i shërbente një "interesi madhor kombëtar".

I pyetur se çfarë mendonte se ishte ky "interes kombëtar", Berisha iu rikthye sërish Sorosit.

"Administrata Trump e çliroi diplomacinë amerikane nga ndikimi i George Sorosit, nga politika e jashtme e George Sorosit, sepse George Sorosi ka politikën e tij të jashtme, sipas gjykimit tim modest, jo gjithmonë në përputhje me interesat e Shteteve të Bashkuara," tha Berisha.

"Që kur Presidenti Trump fitoi zgjedhjet, nuk shoh më një ndikim kaq të tmerrshëm mbi politikat dhe diplomacinë amerikane në rajon. E konsideroj këtë një zhvillim shumë pozitiv."