Është e pamundur të kuptosh mënyrën e të menduarit sot pa ndikimin e mendimtarëve të mëdhenj të historisë. Filozofët klasikë si Sokrati apo Aristoteli hodhën bazat e shkollës perëndimore, por ka edhe të tjerë nga Greqia e lashtë që janë po aq të rëndësishëm.
Njëri prej tyre ishte Anaksagora, një nga filozofët e parë në histori, i cili ndikoi edhe te figura të rëndësishme si Perikliu. Ai ishte para kohës së tij, pasi ishte ndër të parët që tha se Dielli nuk ishte një Zot, por një masë zjarri. Ishte guximtar, ndau shkencën nga mitet dhe shpjegonte se eklipset janë procese natyrore.
Duke qenë kaq i vendosur në bindjet e tij, ai krijoi armiq në qytet-shtetin grek dhe përfundoi në mërgim. Ai solli idenë në shoqërinë e Greqisë së Lashtë se realiteti ka një strukturë racionale dhe jo mbinatyrore, dhe se gjithçka që shohim përbëhet nga grimca të vogla të përziera. Ndër thëniet e tij më të njohura, njëra bie në sy: "Dija nuk vjen nga pamja, por nga të kuptuarit e përzierjes së fshehtë të gjithçkaje".
Në këtë citat, Anaksagora shpjegon se realiteti është shumë më i thellë se ajo që shohim me sy të lirë, sepse ajo që duket është vetëm sipërfaqe, ndërsa e vërteta qëndron në strukturën e brendshme të çdo elementi, qoftë objekt apo njeri.
Kështu, filozofi ishte i bindur se për të njohur diçka nuk mjafton vetëm vëzhgimi; është i domosdoshëm kuptimi dhe analiza e çdo fakti. Prandaj ai mbështeste mendimin racional dhe jo besimet e gatshme.
Edhe pse u dëbua nga Athina për përhapjen e këtyre ideve revolucionare te nxënësit e tij, Anaksagora arriti të vendosej në qytetin e Lampsakut, ku u respektua, jetoi vitet e fundit në qetësi dhe dha mësim deri rreth moshës 70 vjeç, një moshë shumë e madhe për atë kohë.
© SYRI.net