Groenlanda mbyll derën për pronësinë private të multikombësheve

Groenlanda po forcon mbrojtjen e saj ligjore përballë interesave të huaja gjithnjë e më agresive.

Një ligj i ri, i cili ka hyrë në fuqi më 1 janar 2026, vendos kufizime të rrepta mbi blerjen e pronës ose të drejtave të përdorimit të tokës në ishull.

Sipas këtij ligji, shtetasit jo-danezë dhe kompanitë e huaja mund të blejnë prona ose të përfitojnë të drejta përdorimi vetëm nëse kanë qenë rezidentë të përhershëm dhe kanë paguar taksat në Groenlandë për të paktën dy vitet e fundit.

Ligji u miratua në nëntor të vitit 2025 me një shumicë të gjerë në Inatsisartut me 21 vota pro dhe 6 abstenime nga gjithsej 31 anëtarë. Qëllimi i tij është i qartë, të vendosë një pengesë parandaluese ndaj interesit në rritje të investitorëve amerikanë për të blerë prona në ishull, veçanërisht pas deklaratave të përsëritura të Presidentit amerikan Donald Trump, i cili e ka vendosur Groenlandën në qendër të hartës strategjike arktike.

Toka nuk është private: një realitet i shpesh keqkuptuar

Sidoqoftë, pavarësisht kufizimeve të reja që e bëjnë më të ndërlikuar jetën dhe biznesin për të huajt, në Groenlandë nuk ekziston koncepti i pronës private të tokës, siç njihet në shumicën e vendeve perëndimore.

Toka i përket shtetit ose bashkive dhe administrohet prej tyre. Nuk mund të blihet drejtpërdrejt.

Këtë e konfirmon për La Stampa edhe një sipërmarrës italian, Davide Morando, i cili prej disa muajsh është i angazhuar në Nuuk në një projekt për llogari të një multinacionale.

“Ekzistojnë kushte dhe kufizime të rrepta për respektimin e ligjeve lokale dhe të rregullave mjedisore”, shpjegon Morando.

“Për të marrë të drejtën e përdorimit ekskluziv, koncesione ose leje ndërtimi në një parcelë të caktuar, duhet të provohet se projekti kontribuon realisht në interesat e Groenlandës, qoftë përmes turizmit të qëndrueshëm, energjisë apo infrastrukturës.”

Trump, siguria kombëtare dhe gara për pasuritë e Arktikut

Donald Trump e ka justifikuar interesin amerikan për Groenlandën me çështje të “sigurisë kombëtare”. Megjithatë, shumë analistë janë të bindur se në qendër të vëmendjes janë pasuritë minerare kolosale të nëntokës arktike, të lakmuara jo vetëm nga Shtetet e Bashkuara, por edhe nga Kina.

Një moment kyç ndodhi në mesin e qershorit 2025, kur Pentagoni vendosi ta zhvendosë Groenlandën nga komanda ushtarake përgjegjëse për Europën drejt asaj veriore, e cila mbulon SHBA-të, Kanadanë dhe Meksikën.

Ky ndryshim administrativ u lexua gjerësisht si një deklaratë politike, Uashingtoni nisi ta konsiderojë Groenlandën jo më si periferi europiane, por si pjesë të hapësirës strategjike të Amerikës së Veriut.

Në të njëjtën kohë, rritja e temperaturave globale po shkakton shkrirjen e akullnajave, duke e bërë gjithnjë e më të aksesueshme shfrytëzimin e burimeve minerare që deri më tani ishin praktikisht të paarritshme.

Kina dhe lufta për tokat e rralla

Pikërisht këtu hyn në lojë Kina, e cila synon tokat e rralla, lëndë të para thelbësore për teknologjinë moderne dhe tranzicionin energjetik.

Edhe pse nuk i shohim, ato janë kudo, në telefonat tanë, në makinat elektrike, në satelitët mbi kokat tona.

Groenlanda zotëron rezerva të mjaftueshme për të ndryshuar ekuilibrat globalë, duke pasur potencialin të konkurrojë prodhimin kinez, i cili aktualisht kontrollon rreth 98% të tregut botëror.

Në këtë kontekst, një ligj që kufizon pronësinë private rrezikon të shndërrohet në një “mburojë akulli” të destinuar të shkrihet nën presionin e interesave globale.

“Mjaft më”

“Mjaft më”, ka deklaruar prerazi kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen.

Në një deklaratë zyrtare, ai ka reaguar ashpër ndaj deklaratave të Trump.

“Kur presidenti i Shteteve të Bashkuara thotë se ‘kemi nevojë për Groenlandën’ dhe na përmend në të njëjtën fjali me Venezuelën dhe ndërhyrjet ushtarake, kjo nuk është thjesht e gabuar. Është e pasjellshme.”

Nielsen ka kërkuar qetësi, por edhe vendosmëri nga populli i tij prej 55 mijë e 745 banorësh.

“Nuk ka asnjë arsye për panik apo frikë. Ne jemi një shoqëri demokratike, me vetëqeverisje, zgjedhje të lira dhe institucione të forta. Pozicioni ynë është i ankoruar fort në të drejtën ndërkombëtare dhe në marrëveshjet e njohura globalisht. Kjo është e padiskutueshme.”

Ai ka qenë i prerë edhe në mesazhin drejtuar Uashingtonit.

“Kërcënimet, presionet dhe fjalimet për aneksim nuk kanë vend mes miqsh. Kjo nuk është mënyra për t’iu drejtuar një populli që ka treguar vazhdimisht përgjegjësi, stabilitet dhe besnikëri.”

Dhe përfundon: “Mjaft me presionet. Mjaft me insinuatat. Mjaft me fantazitë e aneksimit.”

“Duhet të përgatitemi për më të keqen”

Në kontrast të fortë me këtë qasje, deputetja Aaja Chemnitz, nga partia e majtë Inuit Ataqatigiit, lëshon një paralajmërim të drejtpërdrejtë.

“Duhet të përgatitemi për më të keqen. Popullsia groenlandese duhet të ketë informacion të qartë se si të veprojë në rast të një pushtimi amerikan.”

Sipas Chemnitz, qeveria nuk duhet të nënvlerësojë sinjalet paralajmëruese dhe duhet të intensifikojë dialogun me Folketing-un, parlamentin danez, për përgatitjen e skenarëve të emergjencës nëse një ndërhyrje amerikane do të bëhej realitet.

NATO tashmë ka një plan për mbrojtjen e Groenlandës.

Gjenerali danez Søren Andersen vizitoi ishullin në shtator 2025 për të zhvilluar takime me banorët, ku u diskutua rritja e pranisë ushtarake dhe ushtrimet e Arktisk Kommando.

Megjithatë, Chemnitz thekson për televizionin publik Kalaallit Nunaata Radioa (KNR) se është thelbësore që planet e emergjencës t’i komunikohen në mënyrë të detajuar popullsisë, veçanërisht në rast se kanalet e komunikimit do të ndërpriteshin.