'Kishte një gjendje terrori': Punonjësi i spitalit në Sudan përshkruan ikjen para masakrës së RSF

Një burrë që iku nga spitali i fundit funksional në qytetin sudanez el-Fasher përpara një masakre të raportuar nga trupat paraushtarake, thotë se ka humbur të gjithë shpresën dhe lumturinë.

"Kam humbur kolegët e mi", tha për BBC-në Abdu-Rabbu Ahmed, një teknik laboratori në Spitalin e Maternitetit Saudit.

"Kam humbur njerëzit, fytyrat e të cilëve i shihja duke buzëqeshur... Ndihem sikur ke humbur një pjesë të madhe të trupit ose të shpirtit tënd."

Ai po na fliste nga një kamp për persona të zhvendosur në Tawila, rreth 70 km (43 milje) në perëndim të el-Fasher, qendra rajonale e cila u mor nën kontroll nga Forcat Paraushtarake të Mbështetjes së Shpejtë (RSF) në javën e fundit të tetorit pas një rrethimi 18-mujor.

RSF ka luftuar ushtrinë sudaneze që nga prilli i vitit 2023, kur një luftë për pushtet midis udhëheqësve të tyre shpërtheu në një luftë civile.

Vrasjet e dyshuara të të paktën 460 pacientëve dhe shoqëruesve të tyre në Spitalin Saudit, ishin një nga rrëfimet më tronditëse midis rrëfimeve të përhapura të mizorive - disa prej tyre të filmuara nga luftëtarët e RSF-së dhe të postuara në mediat sociale.

Në një deklaratë dënimi, Organizata Botërore e Shëndetësisë, (OBSH) tha se ishte "e tmerruar dhe thellësisht e tronditur" nga të shtënat e raportuara dhe nga rrëmbimet e gjashtë punonjësve të shëndetësisë - katër mjekë, një infermiere dhe një farmaciste.

RSF i ka hedhur poshtë akuzat si dezinformata, duke deklaruar se të gjitha spitalet e el-Fasher ishin braktisur. Ajo i kundërshtoi pretendimet, duke filmuar një video brenda ambienteve të spitalit që tregon vullnetare femra që kujdesen për pacientët.

Një punonjës i pavarur me bazë në Tawila, mblodhi intervista për BBC-në.

Z. Ahmed i tha atij se kishte vazhduar të punonte në Spitalin Saudit që nga fillimi i luftës, pavarësisht bombardimeve të rregullta nga artileria, tanket dhe dronët - të cilët shkatërruan pjesë të ndërtesave dhe plagosën mjekë dhe infermierë, si dhe pacientë.

Stafi mjekësor ndante ushqimin e pakët që kishte në dispozicion ndërsa bllokada e RSF-së u shtrëngua, tha ai, ndonjëherë duke punuar pa mëngjes ose drekë.

Shumica e tyre ikën kur luftëtarët paraushtarakë nisën sulmin e tyre të fundit.

Të paktët që shpëtojnë gjallë në Tawila jetojnë në tenda të improvizuara dhe në pasiguri.

"Granatimet filluan rreth orës gjashtë të mëngjesit", tha zoti Ahmed.

"Të gjithë civilët dhe ushtarët u nisën drejt anës jugore. Kishte një gjendje terrori dhe, ndërsa ecnim, dronët po na bombardonin. Dhe artileria e rëndë gjithashtu - pashë shumë njerëz të vdisnin në vend, nuk kishte askush që mund t'i shpëtonte."

Z. Ahmed tha se disa nga punonjësit mjekësorë që po iknin mbërritën me të në Tawila, por shumë prej tyre u ndaluan në vende në veriperëndim të qytetit, duke përmendur zonën Garni, fshatrat Turra dhe Hilla al-Sheikh dhe qytetin Korma.

Disa u transferuan në Nyala, tha ai, kryeqyteti de facto i RSF-së në Darfurin e Jugut.

"Ky është informacioni që mora nga kolegët që njohim", i tha ai BBC-së, duke thënë se më vonë dëgjoi se stafi mjekësor që mbeti në spital u ekzekutua.

Z. Ahmed humbi gjithashtu shumë nga familja e tij: një motër dhe dy vëllezër u vranë atë ditë, dhe prindërit e tij janë të zhdukur.

"Jam shumë i shqetësuar për fatin e njerëzve brenda el-Fasher," shtoi ai.

"Ata mund të vriten. Dhe mund të përdoren si mburoja njerëzore kundër sulmeve ajrore [të forcave ajrore sudaneze]."

Rrëfimet për masakrën e supozuar në spital u raportuan nga dy grupe mjekësh sudanezë, duke cituar burime në terren, dhe një rrjet aktivistësh të el-Fasher.

Laboratori i Kërkimeve Humanitare i Universitetit Yale tha se imazhet satelitore vërtetuan raportet, duke treguar me sa duket gjak në tokë dhe objekte të bardha të grupuara që dukeshin si trupa në kompleksin e spitalit.

Në një imazh satelitor të 1 nëntorit, objektet e bardha shihen duke u vendosur në një zonë që ishte gërmuar brenda kompleksit të spitalit. Në një imazh të mëvonshëm, të marrë më 6 nëntor, këto objekte shihen të karbonizuara dhe me tym që ende ngrihet nga zona.

BBC Verify ka siguruar pamjet autentike të filmuara në Fakultetin e Shkencave të Laboratorit Mjekësor të Universitetit El-Fasher aty pranë: ato tregojnë trupa të shtrirë në dysheme dhe një luftëtar të RSF-së, i cili qëllon njërin prej burrave që është ende gjallë.

Një zëdhënës i Rrjetit të Mjekëve të Sudanit, Dr. Mohamed Elsheikh, i tha BBC-së se kjo ndërtesë po përdorej si një zgjatim i spitalit saudit për repartet dhe pacientët.

Ai vazhdoi të shpjegonte se RSF kishte kërkuar shpërblime për lirimin e punonjësve të shëndetësisë të rrëmbyer.

"Gjashtë mjekët ose stafi mjekësor i rrëmbyer, njëri prej tyre, familja e tij, arritën të paguanin shpërblimin ekuivalent me 30,000 dollarë [23,000 £] dhe ai mbërriti shëndoshë e mirë në qytetin Tawila", tha Dr. Elsheikh, i cili tani punon për NHS në Mbretërinë e Bashkuar.

"Tjetri u ekzekutua", shtoi ai, duke thënë se grupi nuk ka informacion mbi fatin e katër të tjerëve.

Në Tawila, Mohamed Abdu-Teia, i cili kishte qenë pacient në Spitalin Saudit kur RSF-ja u afrua, nuk mund të bënte asgjë më shumë veçse të shtrihej përtokë me këmbën në një gips të grisur.

U thye në një sulm me granatime, i thotë ai BBC-së, por arriti të largohej nga qyteti në këmbë mëngjesin e sulmit të fundit të RSF-së.

[RSF] nuk më rrahën, por më morën shumë në pyetje për shkak të lëndimit tim... Ata thanë: 'E dimë që je ushtar, por je i mbaruar - do të vdesësh në rrugë. Prandaj, thjesht shko'"

Ashtu si shumë burra të tjerë të dyshuar si ushtarë, zoti Abdu-Teia u ndalua në pikën e kontrollit në Garni dhe u mor në pyetje, thotë ai. Dy burrat që ishin me të u morën, por RSF-ja e la të lirë.

"Nuk më rrahën, por më morën shumë në pyetje, për shkak të lëndimit tim, mendoj. Thanë: 'E dimë që je ushtar, por je i mbaruar - do të vdesësh në rrugë. Kështu që thjesht shko."

Z. Abdu-Teia thotë se RSF solli disa ilaçe në Garni, por "lëndimet ishin shumë të shumta - dy ose tre njerëz vdisnin çdo orë".

"Po atë ditë që mbërritëm, erdhën automjete dhe i çuan njerëzit në vende të panjohura. Çdo i ri që dukej mirë fizikisht, u mor."

Ai arriti të merrte një makinë për në Tawila nga "njerëz që kishin makina". Ata u morën pasagjerëve 500,000 paund sudanezë (830 dollarë, 630 paund) dhe ndezën pikat e nxehta të wi-fi, në mënyrë që të mund të telefononin familjet e tyre për të transferuar para, tha ai. "Ne u nisëm me ta - nuk kishim asgjë, as plane."

Shumë fëmijë mbërritën në kampet Tawila pa prindër. Eman, pesëmbëdhjetë vjeç, ishte një prej tyre.

Babai i saj u vra në një sulm me dron në el-Fasher, i tha ajo BBC-së, dhe nëna dhe vëllai i saj u ndaluan nga RSF-të ndërsa iknin.

"Kushdo që nuk vdiq, [RSF] i shtypi me automjete", tha ajo. "Ata morën sendet tona dhe na thanë të gjithëve se jeni ushtarë. Ata e rrahën vëllain tim dhe e mbytën me zinxhir."

"Ata donin ta rrihnin nënën time. Ajo na tha: 'Shkoni, unë do të vij tek ju'. Ne hipëm në një automjet dhe u larguam. Ata nuk e lejuan vëllain tim të hipte në automjet. I lamë pas."

Eman ia mbathi, por pa vajza dhe gra të tjera që nuk ia mbathën.

"Ata morën disa gra. I morën me automjetet e tyre dhe i qëlluan disa prej tyre me thika. Disa u morën ndërsa nënat e tyre nuk mund të bënin asgjë."

Të mbijetuarat femra kanë treguar histori të tmerrshme për përdhunime në grup dhe rrëmbime vajzash të reja.

Një tjetër adoleshente vetëm, Samar 14-vjeçare, tha se kishte humbur nënën e saj në kaosin në pikën e kontrollit në Garni dhe se babai i saj u arrestua.

Asaj iu tha se ai ishte dërguar në Spitalin e Fëmijëve në el-Fasher.

Ajo ndërtesë thuhet se kishte shërbyer si një qendër paraburgimi e RSF-së, dhe është vendi ku studiuesit e Yale thanë gjithashtu se imazhet satelitore tregonin prova të vrasjeve: grumbuj të dukshëm trupash, si dhe gërmime dheu që mund të kishin qenë një varr masiv.

RSF ka publikuar video për të kundërshtuar këto akuza, duke deklaruar se Spitali i Fëmijëve në el-Fasher është gati të presë pacientë.

Njëra tregon një burrë të veshur me xhaketë që qëndron jashtë portës së saj me një grup njerëzish që duket se janë mjekë me uniforma spitali.

«Këta personel dhe kuadro mjekësorë nuk janë pengje», thotë burri me xhaketë. «Ne nuk po i marrim ata si pengje lufte. Ata janë të lirë. Ata janë të lirë të ushtrojnë mjekësinë».

Një burrë tjetër në video, i cili prezantohet si Dr. Ishaq Abdul Mahmoud, profesor i asociuar i pediatrisë dhe shëndetit të fëmijëve në Universitetin el-Fasher, thotë: "Ne jemi këtu për të ndihmuar çdo person që ka nevojë për shërbim mjekësor.

"Ne jemi jashtë politikës. Qofshin ushtarë apo [civilë], ne jemi gati t'i ndihmojmë."

Dr. Elsheikh i Rrjetit të Mjekëve të Sudanit i hedh poshtë videot e RSF-së si propagandë.

Dhe z. Ahmed, tekniku i laboratorit të Spitalit Saudit në Tawila, e di çfarë ka parë, dhe ka parë tepër shumë.

"Nuk kam asnjë shpresë të kthehem në el-Fasher," thotë ai.

"Pas gjithçkaje që ndodhi dhe gjithçkaje që pashë. Edhe nëse kishte një shpresë të vogël, mbaj mend atë që ndodhi para meje."/ BBC.