Brenda fabrikës gjigante të iPhone në Kinë: orë të gjata pune, diskriminim dhe pagesa që vonohen

Stafi i fabrikës kineze që monton iPhone-in më të ri të Apple vazhdon të përballet me kushte jo të mira, duke punuar shumë orë shtesë, duke pasur vonesat në pagë dhe diskriminim ndaj minoriteteve etnike, sipas një grupi kryesor të të drejtave të punës.

China Labor Watch (CLW) zbuloi se më shumë se gjysma e rreth 200,000 punonjësve të punësuar gjatë sezonit të pikut në fabrikën më të madhe të iPhone-ve në botë, e cila drejtohet nga Foxconn në Zhengzhou, janë punonjës sezonalë të njohur si “punëtorë të dërguar”. Kjo ndodh, pavarësisht një ligji kinez, që kufizon përdorimin e këtyre punonjësve në 10 për qind të fuqisë punëtore të një kompanie.

CLW, me bazë në SHBA, e cila specializohet në hetime të fshehta në fabrikat kineze, gjithashtu zbuloi se “punonjësit e dërguar” përballen me skema të pagesave të ndara, që mbajnë një pjesë të pagës së tyre, për të penguar largimin gjatë periudhave të pikut të prodhimit. Këta punonjës nuk kanë të drejta të njëjta si punonjësit me kohë të plotë, si pushim me pagesë, pushim vjetor me pagesë dhe sigurim shoqëror, që përfshin mbulim mjekësor dhe kontribute pensioni.

CLW gjithashtu pretendon se ekziston diskriminim sistematik në punësimin e disa minoriteteve etnike dhe grave shtatzëna. Raporti i organizatës vjen, pavarësisht zbulimeve të mëparshme, që kanë nxjerrë në pah praktika të vështira të punës në fabrikat kineze që menaxhohen nga Foxconn, kontraktori më i madh i Apple.

“Pavarësisht premtimeve të përsëritura të Apple për të përmirësuar kushtet gjatë dekadës së fundit, hetimi ynë gjen se problemet kryesore në punë vazhdojnë”, tha Li Qiang, themelues i CLW dhe autor i raportit të publikuar të enjten. “Zinxhiri i furnizimit të Apple vazhdon të mbështetet në një fuqi punëtore të madhe, të përdorshme dhe të përkohshme”.

Foxconn tha se është “një punëdhënës me mundësi të barabarta” që nuk “pranon diskriminim”. Kompania shtoi se gjatë dy viteve të fundit kishte “pasur auditime të pavarura nga palët e treta”, të cilat treguan “përputhje dhe transparencë në përgjegjësinë shoqërore dhe mjedisore”.

Apple tha se ekipet ishin “në alert dhe kishin nisur një hetim të menjëhershëm”, pasi ishin informuar për gjetjet e CLW-së, duke shtuar se janë “fortësisht të përkushtuar ndaj standardeve më të larta të punës, të drejtave të njeriut, mjedisit dhe sjelljes etike”.

CLW kreu një hetim gjashtë mujor këtë vit në fabrikën e Zhengzhou, duke dërguar punonjës të fshehtë brenda fabrikës, për të realizuar më shumë se 100 intervista me stafin.

Financial Times (FT) më pas vizitoi Zhengzhou-n dhe intervistoi një duzinë punonjësish jashtë portave të fabrikës dhe disa punonjës në agjencitë e punësimit të kontraktuara nga Foxconn. Punonjëset përsëritën disa, por jo të gjitha, pretendimet e bëra nga CLW në raportin e saj.

Shumë nga punonjësit që intervistoi FT shtuan se kushtet krahasohen me ato të prodhuesve të tjerë lokalë, duke përmendur mospasjen e ajrit të kondicionuar, ujin e ngrohtë, pajisjet rekreative.

Rënia ekonomike në Kinë dhe rritja e papunësisë tek të rinjtë kanë kufizuar opsionet për kërkuesit e punës.

Një 23-vjeçare që u trajtua si mësuese kineze tha se kishte punuar në Foxconn për dy muaj. “Nëse nuk mund të gjej një punë tjetër, mund të kthehem përsëri”.

Por, dy nga njerëzit që folën me FT thanë se platforma e rekrutimit të Foxconn, që agjencitë përdorin për të ngarkuar CV-të, refuzon aplikimet e minoriteteve etnike, përfshirë Ujgurët, Tibetianët dhe Huis, të cilët nuk janë vendas në Henan.

“Foxconn nuk ka një politikë të qartë që ndalon minoritetet. Por, nëse dorëzoni aplikimin në aplikacionin e tyre të punësimit, do të refuzohet”, tha një person me njohuri të sistemit. Ai shtoi se këto minoritete etnike përballen me diskriminim, për shkak të perceptimit se janë më të prirur të krijojnë tensione me punonjësit Han kinezë.

Zhengzhou është bërë nyja kryesore e zinxhirit të furnizimit të Apple, baza e një rrjeti furnizuesish komponentësh dhe dhjetëra agjencive të punës, që furnizojnë mijëra punonjës sezonalë.

Por, fabrika gjithashtu ka tërhequr përsëri vëmendjen për çështje si vetëvrasjet, trazirat gjatë bllokimeve të Covid-19 dhe ankesat afatgjata për pagat dhe kushtet e punës.

Derisa këtë muaj, punonjësve u kërkohej të kalonin një rreze X, si pjesë e një kontrolli shëndetësor, gjë që sipas CLW kishte, ndaluar në fakt, gratë shtatzëna të aplikonin për punë.

Foxconn përdor fleksibilitetin që i japin kontratat e përkohshme, për t’u përshtatur me ciklet e kërkesës që ndryshojnë dhe, në vitet e fundit, për t’iu përgjigjur kërkesave në ndryshim të Apple, për vendndodhjen ku duhet të prodhohen iPhonet.

Apple ka kërkuar të zvogëlojë varësinë e saj nga Kina, duke zhvendosur prodhimin në Indi, ku Foxconn gjithashtu operon, dhe kishte vendosur një objektiv të brendshëm për të montuar të gjitha iPhonet, që shkojnë në SHBA deri vitin e ardhshëm, si përgjigje ndaj tarifave të Presidentit amerikan Donald Trump ndaj Kinës.

“Lufta tregtare ka krijuar pasiguri të madhe për porositë. Deri në momentin e fundit, nuk është e qartë nëse Apple do të ndajë prodhimin në Indi apo në fabrikat kineze”, tha Li nga CLW.

CLW nuk gjeti prova për punëtorë nën moshë, siç kishte bërë në hetimin e saj pesë vjet më parë. Organizata vuri re një përmirësim të vogël në mesataren e orëve të punës, jashtë orarit.

Bonuset e nënshkrimit, midis Rmb4,800 dhe Rmb9,800, ishin gjithashtu një përfitim i madh për punonjësit e përkohshëm, ndërsa prodhimi u rrit para lançimit të iPhone 17 këtë muaj.

“Punëtorët e dërguar” marrin një pagë bazë prej Rmb2,100 në muaj, paga minimale në Henan, por bonuset i bëjnë pagat e tyre konkurruese në sektorin e prodhimit.

Këto bonuse zakonisht paguhen pas tre deri në katër muaj, për të siguruar mbajtjen e stafit. Shumë punonjës preferojnë fleksibilitetin e kontratave afatshkurtra.

Megjithatë, shumë thanë se duhet të punojnë shumë orë shtesë për të rritur orarin e tyre të pagës, i cili mund të jetë sa Rmb12 për disa punonjës, por varion midis Rmb25 dhe Rmb28 për shumicën, në varësi të nivelit të përvojës dhe cikleve të punësimit.

CLW zbuloi se shumë punonjës punojnë 60 orë në javë dhe të tjerë deri në 75 orë.

Një punonjëse, që ishte në fabrikë për më shumë se një muaj i tha FT se zakonisht punonte dy orë e gjysmë shtesë çdo ditë, gjashtë ose shtatë ditë në javë.

“Disa menaxherë kanë qëndrime të këqija”, tha ajo. “Ne punojmë shumë, por ata vazhdojnë të na shtyjnë dhe na ‘shtrydhin’”.