Në fillim të këtij muaji, Dalai Lama mbushi 90 vjeç. Me këtë rast, ai foli edhe për pasardhësin e tij: Do të ketë rimishërim. Dhe vetëm "Gaden Phodrang Trust", i themeluar prej tij, mund të vendosë për atë rimishërim. Budistët tibetianë, në fund të fundit, besojnë se shpirti rimishërohet pas vdekjes. Në terma më laikë: Në moshën e tij të shtyrë, Dalai Lama ka konfirmuar se do të ketë një pasardhës dhe se Kina komuniste nuk mund të vendosë për këtë.

Në mërgim ekziston frika se sapo Dalai Lama i 14-të të mos jetë më, edhe çështja e Tibetit do të harrohet. Një person që dëshiron ta kundërshtojë këtë me metoda të përparuara është murgu Lobsang Monlam: Ai aktualisht po programon një inteligjencë artificiale të Dalai Lamës - një inteligjencë artificiale të projektuar për të kopjuar Dalai Lamën.

"Kudo që të jetë, në Indi, Evropë apo SHBA, të gjithë flasin për mbajtjen gjallë të çështjes së Tibetit", shpjegoi ai në një mëngjes të organizuar nga Fondacioni Gjerman Friedrich Naumann në Dharamsala, selia e qeverisë tibetiane në mërgim në Indinë veriore. "Nëse mund ta mbajmë gjallë Dalai Lamën, mund ta mbajmë gjallë edhe lëvizjen."

Ruajtja e kulturës

Për Monlamin, kjo është më shumë sesa thjesht një truk teknik: Ai dëshiron të kontribuojë në ruajtjen e kulturës. Një murg i veshur me rroba që punon me inteligjencën artificiale - "duket e çuditshme", thotë ai, i vetëdijshëm për pritjet e profesionit të tij. "Por nuk është". Në një moment, shtypshkronja ishte gjithashtu një teknologji e re, të cilën manastiret gjithashtu e përparuan në atë kohë, shpjegon ai. Për Monlamin, logjika budiste përshtatet mirë edhe me programimin. Në vend që të lutet dhe të meditojë, ai ulet para kompjuterit - edhe kjo i sjell përfitime shoqërisë.

Monlam iku në Indi në vitin 1993 dhe gjatë dekadave është bërë një forcë lëvizëse, në përpjekjet e digjitalizimit të komunitetit tibetian. Ai njihet si krijuesi i fonteve të para kompjuterike për shkrimin tibetian. "Fjalori i Madh Monlam" i tij ka mbi 18 milionë shkarkime vetëm në iOS. Dhe që nga viti 2012, kur "Qendra Kërkimore e IT-së Tibetiane Monlam" hapi dyert e saj në Dharamsala, mbi 500 njerëz, kryesisht tibetianë të rinj, kanë gjetur punë si programues ose profesionistë të ngjashëm.

IA, si një mundësi për gjuhën

Murgu është përfshirë intensivisht me inteligjencën artificiale që nga viti 2019. Lançimi i "Monlam AI" u bë më në fund në vitin 2023. Që atëherë, ai ka botuar një aplikacion përkthimi të asistuar nga IA. Një manual mbi gjuhën e IA-së, Python, është botuar gjithashtu në gjuhën tibetiane.

Supozohet se Monlam dhe ekipi i tij kanë arritur suksesin më të fundit në inteligjencën artificiale të Dalai Lamës: Murgu po punon në emër të zyrës së Dalai Lamës, i cili personalisht e miratoi projektin: "Tingëllon futuriste", thuhet se tha Monlam. "Por nëse qëllimet janë të mira, rezultati do të jetë i dobishëm".

14,000 orë material video

Për ta përjetësuar Dalai Lamën në formë virtuale, rreth 1,000 libra nga ose rreth tij, plus afërsisht 14,000 orë material video, po digjitalizohen aktualisht. Mënyra se si do të vizualizohet përfundimisht i gjithë projekti nuk është sfidë, thotë Monlam. As nuk është mbledhja e afërsisht tre milionë dollarëve amerikanë të nevojshëm. Ajo që është e vështirë është krijimi i modelit bazë, d.m.th., riprodhimi i "trurit të Dalai Lamës". Rojet dhe "agjentët", siç quhen në terma teknikë, duhet të përfshihen për të siguruar që inteligjenca artificiale virtuale Dalai Lama, të mbetet autentike. Por e gjithë kjo është e realizueshme, thotë Monlam me optimizëm. I gjithë projekti pritet të përfundojë brenda rreth tre vjetësh. Ai më pas do t'ia dorëzojë rezultatet zyrës së Dalai Lamës. Zyra do të vendosë se kur do të publikohet.

Ai është i bindur se versioni i IA-së i Dalai Lamës së 14-të do të kishte shumë përparësi afatgjata: Për shembull, Dalai Lama i 15-të mund të mësonte nga i 14-ti në të ardhmen. Monlam gjithashtu mban një pikëpamje pragmatike për trashëgiminë kontraverse, d.m.th., kërcënimin e afërt të një ose më shumë Dalai Lamave rivalë. Një model i IA-së i Dalai Lamës së 14-të do të ishte një pikë referimi e mirë për identifikimin e Dalai Lamës së vërtetë midis konkurrentëve. "Nëse në fund të fundit, të gjithë janë njësoj si i 14-ti, aq më mirë. Atëherë nuk do të ketë problem." / Der Standard.