Italia nuk lejon kthimin e fëmijëve ukrainas: Djali u dha për birësim edhe pse nëna e tij po e pret në shtëpi

Kur drejtoresha e Shtëpisë së Fëmijëve të Ukrainës, Lyubov Rudjika, evakuoi një numër të caktuar të miturish në Napoli në fillim të luftës, ajo mendoi se po i çonte në një vend të sigurt. Askujt në Ukrainë nuk i shkoi ndërmend kurrë se Italia nuk do të donte t'i kthente ata, gjë që është pikërisht ajo që po ndodh, prandaj kthimi i këtyre fëmijëve është shndërruar në një betejë ligjore midis dy vendeve, shkruan CNN.

Autoritetet ukrainase i thanë CNN se disa nga fëmijët që u evakuuan me Rudjikun janë midis dhjetëra të miturve ukrainas që u ndalohet të kthehen në shtëpi nga gjykatat italiane. Debati mbi fatin e tyre u përshkallëzua në prill, kur Kievi njoftoi se një nga fëmijët e evakuuar, një djalë 15-vjeçar me emrin Sasha, ishte adoptuar ligjërisht në Itali edhe pse ai ka një nënë në shtëpi që dëshiron kthimin e djalit të saj.

Kievi deklaron se evakuimi supozohej të ishte i përkohshëm dhe se me kalimin e kohës situata është stabilizuar në disa pjesë të vendit, me zona të sigurta ku fëmijët mund të kthehen. 

Avokati i Popullit ukrainas, Dmytro Lubinets, i tha CNN-së se Italia refuzon të bashkëpunojë dhe i pengon autoritetet ukrainase të kontrollojnë gjendjen e fëmijëve. 

"Ne vazhdojmë të dërgojmë kërkesa zyrtare dhe përfaqësuesit italianë na përgjigjen se gjyqësori është plotësisht i pavarur dhe se ata nuk mund të ndikojnë në vendimet e gjykatave. Por unë kërkoj që ata të ndërhyjnë", tha Lubinets për CNN dhe akuzoi Italinë se nuk është ndryshe nga Rusia në këtë çështje sepse pengon aksesin tek fëmijët. 

CNN raporton se ka kontaktuar vazhdimisht qeverinë italiane, avokatin e popullit për fëmijët, komisionin për birësimet ndërkombëtare dhe gjykatën që mori vendimin për të birësuar djalin ukrainas. Të gjithë ata refuzuan t'u përgjigjeshin pyetjeve, duke përmendur ligjet për mbrojtjen e të drejtave të të miturve.

Shkova për tre javë, qëndrova më shumë se katër vjet

Jetimorja e drejtuar nga Rudyka ndodhej në Sumy në Ukrainën veriore, një qytet që ishte pothuajse tërësisht i rrethuar nga forcat ruse në ditët e para të pushtimit të vitit 2022. Siç tregoi drejtoresha e shtëpisë, ajo u kontaktua nga një organizatë humanitare që kishte organizuar më parë pushime për fëmijët dhe ofroi t'i evakuonte ata në Itali. Udhëtimi u realizua në verën e vitit 2022 dhe drejtoresha mori me vete 25 fëmijë. "Mendova se do të ishte si një kamp veror. Fëmijët do të kalonin ca kohë në Itali dhe pastaj do të ktheheshin. Por pastaj, rreth tre javë më vonë, ndoshta një muaj, ata filluan t'ua caktonin fëmijët kujdestarëve italianë", tha Rudijka për CNN.

Sipas ligjit ukrainas, ajo ishte kujdestarja ligjore e fëmijëve, por autoritetet italiane nuk e njohën këtë të drejtë. Në vend të kësaj, ata i trajtuan fëmijët si të mitur të pashoqëruar, u dhanë atyre statusin e refugjatit dhe i caktuan te prindër kujdestarë.  

Vendime të tilla bazohen në legjislacionin italian që u ndryshua gjatë krizës së emigrantëve në vitin 2015. Italia më pas futi një ndalim për kthimin ose largimin nga Italia të fëmijëve të pashoqëruar, përveç nëse një gjykatë vendos ndryshe në raste të jashtëzakonshme. Por kjo do të thoshte që Ukraina ishte e përjashtuar nga marrja e çdo vendimi në lidhje me fatin e fëmijëve të evakuuar. 

Rosa Emanuela Lo Faro, një avokate italiane që përfaqëson disa nga këta fëmijë, i tha CNN se në disa raste fëmijët janë tërësisht të shkëputur nga jeta e tyre e mëparshme në Ukrainë. 

"Kishte një ndalim për të komunikuar me kujdestarët në Ukrainë, miqtë ukrainas, popullin ukrainas. Fëmijët mund të komunikonin vetëm me kujdestarët e tyre italianë", tha ajo.Avokatja, në bashkëpunim me autoritetet ukrainase, arriti të ndryshojë disa nga vendimet për dhënien e kujdestarisë para Gjykatës Supreme të Kasacionit italian, por ajo thekson se situata mbetet ende shumë e ndërlikuar. Ajo shtoi se në disa raste familjet kujdestare duan të birësojnë një fëmijë dhe ushtrojnë presion mbi autoritetet italiane. 

Debat ndërkombëtar mbi Sashën

Sasha ishte vetëm 10 vjeç kur një gjykatë në Ukrainë vendosi që ai dhe dy motrat e tij duhet të largoheshin nga prindërit e tyre për shkak të një situate të vështirë familjare, tregojnë dokumentet e gjykatës. Tre fëmijë jetonin në një shtëpi në Sumy kur filloi lufta dhe më pas u evakuuan në Itali. 

Sipas dokumentacionit, prindërit e Sashës nuk u privuan nga të drejtat e tyre prindërore. Rudjika thotë se pritej që fëmijët të ktheheshin te prindërit e tyre kur situata familjare të përmirësohej, por këto plane u ndërprenë nga lufta. Meqenëse u bë e qartë në vitin 2023 se lufta nuk do të mbaronte së shpejti, autoritetet ukrainase vendosën t'i kthenin fëmijët në vend dhe t'u gjenin atyre një strehim të sigurt në perëndim të vendit. Rudyka gjeti një vend për fëmijët në qytetin Ternopil në Ukrainën perëndimore. 

Një zëdhënës i UNHCR-së i tha CNN-së se qëndrimi zyrtar i organizatës është që, duke pasur parasysh luftën, kthimi në Ukrainë duhet të jetë vullnetar dhe vetëm nëse vendi pritës ka gjykuar se është në interesin më të mirë të fëmijës. Lo Faro thotë se gjykata italiane për të mitur, me ndihmën e psikologëve të fëmijëve, merr parasysh mendimin e fëmijëve, por situata bëhet e ndërlikuar kur bëhet fjalë për fëmijët që mbërritën në Itali shumë të rinj dhe që mezi e kujtojnë jetën e tyre në Ukrainë. "Është e qartë se ata po thonë atë që familjet italiane duan që ata të thonë, sepse kanë harruar shumë nga ajo që kanë bërë në Ukrainë, madje edhe gjuhën dhe trajnimin, dhe kanë përvetësuar të gjitha zakonet italiane", tha avokati. 

Konsullata ukrainase në Napoli filloi të paraqesë kërkesa në gjykatën italiane për kthimin e fëmijëve dhe praktika ka treguar se procedurat kryhen veçmas, për secilin fëmijë individualisht, ndonjëherë me rezultate shumë të ndryshme. 

"Për shkak të kësaj, disa fëmijë u kthyen mbrapsht, ndërsa të tjerë mbetën në Itali. Deri më sot, ne ende kemi pesë fëmijë në Itali", tha drejtori i shtëpisë.

Motrat e Sashës u lejuan të ktheheshin në Ukrainë, por gjykata refuzoi ta lejonte Sashën të kthehej dhe në prill lejoi që ai të birësohej nga një familje italiane që ishte kujdesur për të që nga viti 2022. 

Kështu, një djalë 15-vjeçar e gjeti veten në mes të një mosmarrëveshjeje ndërkombëtare. 

Nuk dihet se çfarë dëshiron Sasha. CNN nuk mundi ta kontaktonte. Sipas Lo Faro, ai pranoi adoptimin. Megjithatë, familja e tij thotë se ai u tha atyre se donte të kthehej në Ukrainë, ndërsa Rudjika thotë se kur e pyetën se çfarë donte, ai tha se nuk e dinte. 

Babai i Sashës, një ushtar në frontin ukrainas, është zyrtarisht i listuar si i zhdukur që nga viti 2025. Nëna e tij, Natalya, i tha CNN se dëshiron që Sasha të kthehet dhe autoritetet ukrainase po e mbështesin në këtë drejtim. Ajo beson se djali i saj po pengohet të komunikojë me familjen e tij biologjike. 

"I urova më të mirat për ditëlindje, por nuk e lanë të fliste me askënd - as me mua, as me motrat e mia, as me askënd", tha nëna. 

Vëllezërit duan të bashkohen.

Sipas autoriteteve ukrainase, më shumë se 4,800 fëmijë u evakuuan nga shkollat ​​me konvikt dhe shtëpitë ukrainase në disa vende evropiane në fillim të vitit 2022. Disa ishin jetimë, ndërsa të tjerë iu besuan kujdesit të shtetit. Avokati i Popullit për Fëmijët në Ukrainë thotë se aktualisht 300 fëmijë nuk mund të kthehen në vend për shkak të vendimeve të autoriteteve lokale, kryesisht në Itali, Gjermani dhe Austri. 

Volodymyr Ivanjuta, i dërguari i autoriteteve ukrainase për kthimin e fëmijëve nga Italia, thotë se gjykatat italiane refuzojnë të lejojnë kthimin edhe kur bëhet fjalë për fëmijë që jetojnë në shtëpi për të pastrehët dhe nuk ka askush që i dëshiron vërtet ata në Itali.

Vëllezërit më të vegjël të Ivanit janë midis tyre. Ivani, i cili tani është 20 vjeç, dhe katër vëllezërit e tij u vendosën në atë shtëpi në vitin 2017 sepse nëna e tyre nuk kishte fonde të mjaftueshme për t'i rritur. Kur filloi lufta, tre më të vegjlit u evakuuan në Itali, në Siçili, ku dy më të vegjlit ende jetojnë. I treti, i cili që atëherë është rritur, jeton i pavarur në Itali. 

"Kushtet e tyre të jetesës janë pak a shumë normale, ata janë të ushqyer, por në përgjithësi nuk duan të jenë atje", tha Ivani, i cili jeton në Gjermani dhe po përpiqet t'i kthejë vëllezërit e tij.

Ai shton se i pyeti nëse donin të ktheheshin dhe ata i thanë se po. 

Ivanit iu lejua të komunikonte me vëllezërit e tij, por gjykata i refuzoi të gjitha kërkesat e tij për t'i vizituar. "Është një situatë e tmerrshme. Ende nuk i kuptoj arsyet", tha ai për CNN.