Partitë e opozitës denoncojnë një përpjekje "autoritare" për të anuar zgjedhjet e përgjithshme të vitit të ardhshëm në favor të kryeministres.

Nga Amy Kazmin/

Giorgia Meloni po ecën përpara me një reformë të sistemit zgjedhor të Italisë, të cilën partitë e opozitës e kanë denoncuar si një përpjekje "autoritare" për të siguruar fitoren në zgjedhjet e përgjithshme të vitit të ardhshëm.

Përpara debatit parlamentar që pritet të nisë të premten, kryeministrja tha se ndryshimet do të garantonin një qeveri të qëndrueshme pas viteve të trazirave politike që e kishin përfshirë Italinë përpara se ajo të vinte në pushtet.

"Sot shihemi si një shtyllë stabiliteti në Europë; dje ishim një Itali e paqëndrueshme në një Europë më të qëndrueshme," tha Meloni në një forum publik të martën. "Sigurisht që nuk dua që Italia të kthehet sërish në paqëndrueshmëri."

Në qendër të propozimit të qeverisë është një sistem përfaqësimi proporcional, me krijimin e një "bonusi shumice" në mandate, që do t'i jepet koalicionit politik që merr më shumë vota, duke i mundësuar të qeverisë edhe nëse nuk arrin shumicën absolute.

Për të përfituar bonusin, që mund të arrijë deri në 17.5 për qind të vendeve në parlament, partitë duhet të garojnë me një program të përbashkët dhe të bien dakord paraprakisht për kandidatin për kryeministër, një jehonë e përpjekjes tashmë të braktisur të Melonit për të ndryshuar kushtetutën e pasluftës së Italisë dhe për të krijuar postin e një kryeministri të zgjedhur drejtpërdrejt.

Koalicioni fitues duhet të marrë të paktën 42 për qind të votave për të përfituar "bonusin e shumicës". Në të kundërt, mandatet shtesë do të shpërndahen në mënyrë proporcionale.

"Është një ligj proporcional, kush merr më shumë vota, qeveris," argumentoi Meloni. "Por ai i jep fituesit edhe shumicën e nevojshme për të qeverisur pesë vjet. Mendoj se kjo duhet të jetë diçka për të cilën mund të biem dakord të gjithë, veçanërisht e majta."

Lorenzo Castellani, studiues i shkencave politike në Universitetin Luiss të Romës, tha se reforma e sistemit zgjedhor pasqyron ankthin e Melonit për mundësinë e rizgjedhjes në zgjedhjet e vitit të ardhshëm, të cilat mund të mbahen që në prill.

Në vitin 2022, koalicioni i qendrës së djathtë i Melonit fitoi bindshëm ndaj një opozite thellësisht të përçarë. Por tani Partia Demokratike, Lëvizja populiste 5 Yjet dhe forca të tjera opozitare, të cilat u bashkuan për të penguar reformën e saj në drejtësi, synojnë të zhvillojnë një fushatë të përbashkët zgjedhore.

"Ndryshimi i ligjit zgjedhor është gjithmonë shenjë dobësie," tha Castellani. "Nëse duhet të ndryshosh rregullat për të fituar, do të thotë se nuk ndihesh i sigurt se mund të fitosh zgjedhjet."

Partitë opozitare janë zotuar ta bllokojnë reformën. "Nuk do ta lejojmë të miratohet ky ligj zgjedhor," tha të martën Elly Schlein, kryetarja e Partisë Demokratike, duke shtuar se disa pjesë të ligjit janë "qartësisht antikushtetuese".

Kolegu i saj i partisë, Marco Meloni (pa lidhje familjare me kryeministren), tha se propozimi ishte "një plan autoritar që përqendron pushtetin në duart e një personi të vetëm".

Riccardo Magi, nga partia më e vogël opozitare Più Europa, denoncoi "një përzierje të paqëndrueshme sistemesh të ndryshme", e krijuar për t'i siguruar shumicën koalicionit në pushtet.

"Sistemi politik italian po bie edhe një herë pre e këtij mallkimi antidemokratik, të diktuar nga zakoni i partive kryesore për ta përshtatur ligjin zgjedhor sipas interesave të tyre," tha Magi.

Ligji është modeluar sipas ligjit të debatueshëm zgjedhor të vitit 2005, të miratuar nga kryeministri i atëhershëm Silvio Berlusconi. I njohur me nofkën Porcellum, ai përfshinte gjithashtu një "bonus shumice" dhe u përdor në tri zgjedhje, derisa u rrëzua nga Gjykata Kushtetuese në vitin 2013.

Senatori Lucio Malan, drejtuesi i grupit parlamentar të partisë Vëllezërit e Italisë së Melonit, tha se sistemi do të sigurojë një "qeveri të qëndrueshme", duke u dhënë mundësi partive të zbatojnë programet me të cilat kanë garuar, në një kohë kur sondazhet tregojnë se elektorati është pothuajse i ndarë përgjysmë.

Megjithatë, ai mohoi se kjo do t'i garantonte automatikisht fitoren koalicionit të Melonit. "Ne mund të mposhtemi fare mirë," tha ai. "Për të pasur një shumicë të fortë dhe të qëndrueshme, qoftë e jona apo e së majtës, është më mirë të ekzistojë një ligj i tillë."

Kërkesa që koalicionet zgjedhore të shpallin paraprakisht kandidatin për kryeministër do të krijojë gjithashtu vështirësi për kampin e qendrës së majtë, ku si Schlein ashtu edhe kreu i Lëvizjes 5 Yjet, Giuseppe Conte, synojnë të udhëheqin koalicionin.

Projektligji do ta bëjë gjithashtu më të vështirë për partitë e vogla të marrin pjesë në zgjedhje, duke u kërkuar të mbledhin 500 mijë firma, një dispozitë që shihet gjerësisht si e drejtuar kundër ish-gjeneralit Roberto Vannacci dhe lëvizjes së tij të re të ekstremit të djathtë, Futuro Nazionale.

Vannacci, i cili u nda nga Lega e zëvendëskryeministrit Matteo Salvini në fillim të këtij viti, ka fituar mbështetje mes votuesve të djathtë të zhgënjyer me koalicionin e Melonit.

EdoardoZiello, ish-deputet i Lega-s që i është bashkuar Futuro Nazionale, e quajti "absurde" kërkesën për 500 mijë firma, por tha se ajo nuk do ta ndalë përparimin e kësaj lëvizjeje. /FT – Syri.net