A ndikohen adoleshentët nga njëri-tjetri apo edhe mësojnë. Çfarë tregon studimi?

Pse adoleshentët janë kaq të ndjeshëm ndaj sjelljes së bashkëmoshatarëve të tyre? Dhe a është kjo ndjeshmëri domosdoshmërisht negative, siç sugjeron shpesh termi "presion nga bashkëmoshatarët"? Në disertacionin e tij të doktoraturës, studiuesi i sjelljes nga UvA, Andrea Gradassi, tregon se adoleshentët ndikohen veçanërisht nga shokët e klasës me të cilët kanë lidhje të afërta shoqërore, si miqtë, si edhe nga bashkëmoshatarët që kanë status të lartë brenda rrjetit social të klasës.

"Qëllimi i këtij disertacioni ishte të shqyrtonte ndikimin e bashkëmoshatarëve, veçanërisht gjatë adoleshencës," shpjegon Gradassi. "Tradicionalisht, psikologjia ka prirur ta paraqesë ndikimin e bashkëmoshatarëve në këtë fazë të jetës si diçka pasive dhe të dëmshme."

Gradassi e sfidon këtë këndvështrim të ngushtë duke bërë një pyetje më themelore: pse adoleshentët reagojnë kaq shumë ndaj bashkëmoshatarëve të tyre? Nga një këndvështrim evolucionar, të mësuarit nga të tjerët është shumë i dobishëm. Duke vëzhguar bashkëmoshatarët, individët mund të shmangin të mësuarit përmes provave dhe gabimeve, që mund të jetë i kushtueshëm. Siç thotë Gradassi: "Nëse shikon çfarë po bëjnë bashkëmoshatarët e tu dhe ata po arrijnë sukses, atëherë ajo sjellje mund të jetë e dobishme edhe për ty."

Eksperimente reale në klasë

Një veçori dalluese e kërkimit të Gradassi-t është se ai është zhvilluar në mjedise reale sociale. Në vend që të mbështetej vetëm në eksperimente laboratorike, ai zhvilloi eksperimente në shkolla të mesme në Holandë.

"Ne shkuam në shkolla dhe hartëzuam marrëdhëniet mes nxënësve," shpjegon ai. Duke përdorur analizën e rrjeteve sociale, Gradassi identifikoi miqësitë, nxënësit popullorë dhe figurat qendrore shoqërore brenda çdo klase. Këto të dhëna u përdorën më pas për të krijuar eksperimente që matnin në mënyrë sistematike ndikimin e bashkëmoshatarëve.

Në një studim, nxënësit kryen detyra si për shembull vlerësimin e numrit të kafshëve në një imazh. Pasi jepnin përgjigjen e tyre fillestare, u tregohej përgjigjja e një shoku klase të përzgjedhur dhe u jepej mundësia të ndryshonin përgjigjen e tyre.

Rezultatet ishin të qarta: adoleshentët ndikoheshin më shumë nga miqtë sesa nga shokët e klasës me të cilët kishin më pak lidhje shoqërore. "Kur personi tjetër ishte mik, nxënësit ndryshonin më shumë përgjigjet e tyre," vëren Gradassi. Kjo tregon se të mësuarit në klasë formësohet jo vetëm nga saktësia, por edhe nga afërsia shoqërore dhe besimi.

Statusi social gjithashtu luante një rol të rëndësishëm. Adoleshentët kishin më shumë gjasa të merrnin parasysh informacionin nga bashkëmoshatarë që zinin pozicione qendrore në rrjetin social, nxënës që kishin shumë lidhje dhe ishin më të spikatur nga ana shoqërore.

E rëndësishme është se ndikimi nuk lidhej vetëm me popullaritetin. Bashkëmoshatarët që perceptoheshin si të aftë në mësime kishin gjithashtu ndikim më të madh në vendimet e të tjerëve për të mësuar. Së bashku, këto gjetje tregojnë se rezultatet arsimore formësohen jo vetëm nga aftësitë individuale, por edhe nga struktura e marrëdhënieve shoqërore brenda klasës.

Adoleshentët më të rritur reagojnë më shumë ndaj ndikimit pozitiv

Një nga gjetjet më të habitshme në disertacionin e Gradassi-t lidhet me sjelljen prosociale. Në një studim në shkallë të gjerë me 456 adoleshentë holandezë, pjesëmarrësve iu dha mundësia të dhuronin para për bamirësi ose t'i mbanin për vete. Bazuar në teoritë ekzistuese, Gradassi priste që sjellja egoiste të rritej me moshën.

Por të dhënat treguan të kundërtën: adoleshentët më të rritur ishin më të ndjeshëm ndaj ndikimit pozitiv të bashkëmoshatarëve. "Kur adoleshentët më të rritur shihnin dikë duke dhuruar para, ata kishin më shumë gjasa se adoleshentët më të vegjël të ndiqnin atë shembull," shpjegon Gradassi.

Këto gjetje sugjerojnë se ndikimi i bashkëmoshatarëve mund të jetë një forcë për mirë. Modelet pozitive mund të bëhen gjithnjë e më me ndikim në adoleshencën e vonë, duke treguar mundësi për të përdorur dinamikat e grupit në mënyra konstruktive.

Rrjetet sociale dhe mediat sociale

Gjetjet e Gradassi-t janë veçanërisht të rëndësishme në një epokë ku ndikimi shoqëror përforcohet edhe online. Platformat e mediave sociale hartëzojnë vazhdimisht lidhjet shoqërore dhe mund të intensifikojnë dinamikat mes bashkëmoshatarëve.

Prandaj, të kuptuarit se kush ndikon te kushdhe në çfarë rrethanash është thelbësore për edukatorët, politikëbërësit dhe vetë adoleshentët. "Është e rëndësishme të informohet publiku se si funksionojnë këto dinamika shoqërore," përfundon Gradassi. /Medicalxpress – Syri.net