Një kopje virtuale e trurit tuaj? Shkencëtarët thonë se është më afër nga sa mendoni

Për vite me radhë, ideja për të ndërtuar një kopje funksionale të trurit njerëzor dukej si fantashkencë. Një version digjital që mund të mendonte, të mësonte apo edhe të parashikonte shëndetin e një personi dukej më shumë si film sesa realitet. Sot, studiuesit thonë se kjo ide po bëhet gjithnjë e më reale.

Këto modele quhen “binjakë digjitalë të trurit” dhe përdorin të dhëna biologjike reale për të simuluar strukturën dhe funksionimin e trurit të një individi me kalimin e kohës. Edhe pse janë ende larg kopjeve të vetëdijshme si në filma, ato po testohen për të parashikuar sëmundje, për të ndihmuar trajtimin dhe për të kuptuar më mirë trurin.

“Imagjinoni një model që evoluon vazhdimisht, i personalizuar dhe i bazuar në të dhëna, që mund të parashikojë zhvillimin e një sëmundjeje dhe të testojë trajtime pa rrezik për pacientin,” thotë Jack Van Horn nga Universiteti i Virxhinias.

Përparimi i shpejtë po vjen nga bashkimi i inteligjencës artificiale, superkompjuterëve dhe neuroshkencës. Këto fusha po i lejojnë shkencëtarët të kalojnë nga imazhe statike të trurit në modele dinamike dhe parashikuese.

Një binjak digjital ndërtohet nga të dhëna si skanimet MRI, aktiviteti funksional dhe lidhjet mes zonave të trurit. Këto bashkohen në një model kompjuterik që simulon si funksionon truri. Qëllimi është që çdo model të jetë i personalizuar për një individ të vetëm.

Kjo qasje është shumë premtuese për mjekësinë. Në të ardhmen, mjekët mund të testojnë trajtime mbi versionin digjital të pacientit përpara se t’i aplikojnë në realitet, duke ulur rrezikun dhe rritur efektivitetin.

Shenja të para të kësaj po shihen tashmë. Në epilepsi, për shembull, këto modele përdoren për të identifikuar burimin e krizave dhe për të ndihmuar në vendimet kirurgjikale. Ato mund të simulojnë si përhapet aktiviteti anormal në tru.

Megjithatë, ka sfida të mëdha. Simulimi i trurit kërkon fuqi të jashtëzakonshme kompjuterike, sepse truri funksionon në shumë nivele njëkohësisht dhe ndikohet nga e kaluara në mënyrë komplekse. Edhe modelimi i pjesëve të vogla kërkon burime të mëdha.

Një tjetër problem është kuptimi i vetë modeleve. Inteligjenca artificiale mund të bëjë parashikime të sakta, por shpesh nuk shpjegon pse ndodhin ato. Në neuroshkencë, është po aq e rëndësishme të kuptosh procesin, jo vetëm rezultatin.

Për më tepër, lindin edhe çështje etike. Nëse këto modele mund të parashikojnë shëndetin mendor apo sjelljen, kush duhet të ketë akses në këto të dhëna? A mund të përdoren nga kompani apo qeveri? Dhe kush e zotëron një kopje digjitale të trurit të një personi?

Ka edhe shqetësime për pabarazi, sepse të dhënat shpesh vijnë nga grupe të kufizuara njerëzish. Kjo mund të çojë në parashikime të pasakta ose të padrejta.

Pavarësisht sfidave, studiuesit janë optimistë. Nëse kjo teknologji zhvillohet më tej, ajo mund ta kthejë mjekësinë nga reaktive në parashikuese dhe të ofrojë trajtim më të personalizuar.

Në të ardhmen, ajo mund të ndryshojë edhe mënyrën si e kuptojmë veten dhe trurin tonë. Edhe pse sot këto modele janë ende të thjeshta, drejtimi është i qartë: kufiri mes realitetit biologjik dhe atij digjital po bëhet gjithnjë e më i paqartë. /Medical xpress – Syri.net