Nëse ju duket se sa herë që ktheni kokën, fëmija juaj është rritur, mund të mos jetë thjesht përshtypje. Shpejtësia maksimale e rritjes në gjatësi — periudha më e madhe dhe më e shpejtë e rritjes së fëmijës suaj — zakonisht zgjat nga 24 deri në 36 muaj. Dhe megjithëse është e vështirë të thuhet saktësisht se sa do të rritet fëmija juaj gjatë kësaj kohe, pjesa më e madhe e kësaj rritjeje ndodh, te vajzat, midis moshës 10 dhe 14 vjeç, ndërsa te djemtë, midis 12 dhe 16 vjeç.
Por mënyra se si ndodh rritja te fëmijët përfshin një sistem kompleks pllakash të rritjes dhe hormonesh, gjë që e bën atë të ndryshme nga çdo proces tjetër. Ndryshe nga pemët, të cilat rriten nga skajet, kockat e një fëmije nuk mund të shtojnë thjesht më shumë ind në skajet e tyre.
Në vend të kësaj, kockat rriten nga brenda jashtë. Çdo kockë është e pajisur me pllaka të rritjes — qendra të specializuara të rritjes. Qelizat e këtyre pllakave, të quajtura kondrocite, prodhojnë dhe shpërndajnë kërc përgjatë gjatësisë së kockës. Më pas, ky kërc kalcifikohet dhe shndërrohet në kockë të fortë. Ky proces vazhdon përgjatë gjatësisë së pllakës, duke bërë që kockat të zgjaten.
Pse ushqyerja është thelbësore gjatë periudhave të rritjes së shpejtë
Periudhat e rritjes së shpejtë ushqehen nga një ndërveprim delikat mes hormoneve, gjenetikës dhe, siç e keni menduar, ushqyerjes. Ndërsa disa lëndë ushqyese, si kalciumi dhe fosfori, formojnë 'blloqet ndërtuese' të kockave dhe indeve, të tjera, si vitamina D dhe zinku, luajnë role rregulluese, shpjegon Jennifer Williams, shkencëtare kërkimore në Abbott.
Gjatë kësaj kohe, ajo thotë se është e rëndësishme të siguroheni që marrja e kalorive, proteinave, vitaminave dhe mineraleve nga fëmija juaj të mbështesë një rritje të shëndetshme. Williams rekomandon përdorimin e udhëzimeve të përditshme ushqyese për të përfshirë një larmi ushqimesh dhe lëndësh ushqyese të shëndetshme në dietën e fëmijës suaj. 'Ofrimi i ushqimeve të reja nga secili grup ushqimor në mënyrë të rregullt ndihmon që fëmija të marrë lëndët ushqyese që i nevojiten për rritje', thotë ajo.
Për prindërit që kanë vështirësi t'i bëjnë fëmijët të konsumojnë mjaftueshëm kalori dhe lëndë ushqyese, suplementet si PediaSure® mund të ndihmojnë në plotësimin e mangësive ushqyese. Flisni me pediatrin tuaj nëse keni shqetësime.
Si të identifikoni një periudhë të shpejtë rritjeje
Kur monitoroni rritjen e fëmijëve, ka gjashtë gjëra që duhet të vëzhgoni:
1. Ajo është gjithmonë e uritur
Me rritjen e nevojave ushqyese që shoqërojnë rritjen, fëmija juaj ka të ngjarë të përjetojë një shtim të ndjenjës së urisë para dhe gjatë periudhave të rritjes së shpejtë, të cilat mund të zgjasin mesatarisht nga 24 deri në 36 muaj. Sigurohuni që këto kalori shtesë të vijnë nga ushqime të plota dhe të pasura me vlera ushqyese, jo nga ushqime të lehta dhe ëmbëlsira.
2. Ai sapo ka hyrë në pubertet
Shpejtësia maksimale e rritjes në gjatësi, periudha gjatë së cilës një fëmijë përjeton rritjen më të shpejtë, përkon në masë të madhe me pubertetin, sipas një studimi të publikuar në Journal of Clinical Research in Pediatric Endocrinology. Ky studim zbuloi se 95 për qind e vajzave dhe rreth 70 për qind e djemve e arrijnë këtë fazë gjatë pubertetit. Sigurohuni që fëmijët të marrin një ushqyerje të balancuar mirë, duke përfshirë mjaftueshëm proteina, për të mbështetur rritjen e shpejtë.
3. Të gjitha pantallonat e tij papritur janë bërë shumë të shkurtra
Këmbët e fëmijëve priren të rriten përpara trungut të trupit. Në fakt, gjatësia e këmbëve dhe lartësia ulur (pra, gjatësia e trungut) mund të përdoren për të parashikuar moshën në të cilën fëmija juaj do të arrijë shpejtësinë maksimale të rritjes në gjatësi, sipas Universitetit të Saskatchewan.
4. Ajo fle më shumë se zakonisht
Një pjesë e madhe e rritjes ndodh gjatë gjumit, sepse sekretimi i hormonit të rritjes arrin kulmin gjatë natës. Për të mbështetur një rritje të shëndetshme, National Sleep Foundation rekomandon që fëmijët nga gjashtë deri në 13 vjeç të flenë nga nëntë deri në 11 orë në natë. Adoleshentët nga 14 deri në 17 vjeç kanë nevojë për tetë deri në 10 orë gjumë.
5. Ai papritur përplaset me gjithçka
Gjatë periudhave të rritjes së shpejtë, ndryshimet e shpejta në gjatësi dhe në gjatësinë e gjymtyrëve mund të shkaktojnë zhvendosjen e qendrës së gravitetit. Mund të vini re se ata janë më të ngathët dhe më të prirur ndaj aksidenteve sesa zakonisht.
6. Ai po shton peshë
Është normale që pesha e fëmijës suaj të arrijë kulmin gjatë periudhës së rritjes së shpejtë. Megjithatë, kushtojini vëmendje shqetësimeve që mund të lindin lidhur me peshën gjatë kësaj kohe dhe sigurohuni që t'i ofroni mbështetje të vazhdueshme. Ky shtim i menjëhershëm në peshë mund të kontribuojë ndonjëherë në probleme të ardhshme me perceptimin e trupit, sipas një rishikimi të publikuar në Adolescent Health, Medicine and Therapeutics.
Mbani mend, nuk quhen kot 'dhimbje të rritjes'. Por me ushqimin e duhur — dhe me mbështetjen tuaj — fëmija juaj do ta kalojë këtë periudhë pa probleme.
© SYRI.net