Kur klientët e Ramës manipulojnë historinë shqiptare!

Nga Alba Kepi 

Partia Demokratike për ta është ish-komuniste e ajo e Ramës Partia e punëtorëve!

Sa njerëzve në botë u ka rënë në dorë libri Albanian Files deri sot? Pa dyshim, shumë, Studio arkitekturore që prej vitit 2004 kanë punuar dhe vazhdojnë të punojnë në Shqipëri kanë dhënë kontributin e tyre në “public relations”.

Në shumicën e hyrjeve të kapitujve, glorifikohet qeverisja e Edi Ramës e shpesh marrin përsipër të bëhen edhe interpretues të historisë së Shqipërisë, duke kaluar përtej rolit të tyre profesional si arkitektë, siç ndodh edhe në kapitullin mbi Korçën nga studioja Bolles+Wilson.

Bolles+Wilson, e quan Partinë Demokratike, ish komuniste, duke manipuluar historinë shqiptare të krijimit të partisë së parë opozitare në Shqipërinë post diktaturë.

Lexojeni Bolles+Wilson

KORÇA

Faza e mentorimit përfundoi me komisionin tonë të parë për një ndërtesë krejtësisht të re, të cilën e quajtëm "Apartamentet Racionaliste". Ajo ndodhet në rreshtin e dytë pas Akademisë Italiane të Arteve të viteve 1930. Edhe këtu ndërtimi ishte shumë më i hapur dhe fleksibël sesa procedurat tepër të rregulluara ligjërisht në Evropë.

Në një moment, Fatmir Bektashi, një investitor i njohur për mbjelljen e perimeve rreth ndërtesave të tij (në rastin tonë mbolli pemë ulliri përgjatë rrugës), na kërkoi të përfshinim një sasi të madhe tjegullash të dëmtuara që i kishte blerë me çmim shumë të ulët. Duke improvizuar, i përdorëm ato si bazament të ndërtesës, të vendosura horizontalisht me fuga të trasha llaçi, në mënyrë që të kujtonin muraturën romake antike me tulla. Rezultati, jashtëzakonisht i prekshëm dhe material, na dha besim të madh në mundësitë e ndërtimit artizanal shqiptar, i cili do të ishte thjesht i papërballueshëm financiarisht në Evropë. Për këtë projekt investitori solli një vinç nga Gjermania.

Mënyra e funksionimit të aktivitetit tonë në Shqipëri ndryshoi rrënjësisht pasi fituam konkursin ndërkombëtar të vitit 2009 për planin rregullues të qendrës së Korçës. Në atë kohë, kreditë e ndihmës ndërkombëtare po transformonin peizazhin e ndërtuar shqiptar (edhe pse këto kredi e lidhin një vend me borxhe afatgjata ndaj një ekonomie globale neoliberale problematike). Në Korçë, fondet e ndihmës kishin mundësuar tashmë rinovimin e infrastrukturës nëntokësore dhe shtrimin me kalldrëm të rrugëve të reja në qendrën historike.

Pas këtij zhvillimi, kryetari i bashkisë, Niko Peleshi, shqetësohej se shumë njerëz që ktheheshin nga Greqia ose SHBA-ja po prishnin vilat e tyre familjare për të ndërtuar pallate tetëkatëshe. Plani ynë synonte ta kanalizonte këtë presion mbi shkallën delikate të vilave prej guri të shekullit XIX. Propozimi ynë i dha përparësi një bashkëjetese harmonike, duke ndërthurur ndërhyrjet e reja me morfologjinë historike urbane.

Gjithashtu, ai largonte trafikun nga Bulevardi Shën Gjergji, në njërin skaj të të cilit, pas rënies së komunizmit, ishte ngritur një katedrale ortodokse. Në skajin tjetër propozuam një kambanore të quajtur "Red Bar in the Sky" ("Lokali i Kuq në Qiell"). Kur në Parlamentin shqiptar Partia Demokratike në opozitë (ish-komunistët) akuzoi Partinë Socialiste të Edi Ramës se po shkatërronte Korçën me këtë kullë të hollë, kryeministri u përgjigj me shakanë: "Ky është mendimi i parë estetik që kam dëgjuar ndonjëherë nga partia juaj." Pak kohë më vonë, duke ecur në Korçë, ai më tha: "Edhe unë kam një problem me kambanoren – nuk është mjaftueshëm e lartë."

Politika në Shqipëri është thellësisht e polarizuar. Këtë e kuptuam gjatë një projekti në Korçë, ku inxhinieri ynë strukturor (mbështetës i Partisë Demokratike) u largua duke përvetësuar honorarin e arkitektit tonë; ne, si njerëz të lidhur me socialistët, mbetëm pa u paguar.

Gjatë pesëmbëdhjetë viteve të fundit kemi realizuar më shumë se tridhjetë ndërtesa në Korçë, në një proces që mund të quhet "akupunkturë urbane". Disa prej tyre janë publike (biblioteka, bashkia, Muzeu i Ikonave), ndërsa të tjera janë për investitorë privatë (terminal autobusësh, hotele, banesa), si edhe sheshe dhe parqe publike.

Ky proces i kujdesshëm dhe afatgjatë nuk do të kishte qenë i mundur pa mbështetjen e zyrave lokale, veçanërisht të zyrës së re, por shumë të aftë, Vitru, me të cilën zhvilluam një mënyrë pune bashkëpunuese dhe të vazhdueshme, si në planifikim ashtu edhe në kantier. Prej tyre mësuam edhe teknikat vendase të ndërtimit të mureve prej guri.

Trotski dikur shkroi se vendet në zhvillim hyjnë në histori në një moment të caktuar pa kaluar domosdoshmërisht të gjithë evolucionin e zakonshëm. Shqiptarët u përshtatën me telefonat celularë sikur të kishin lindur me ta, ndërsa prerja e çelikut me lazer nuk paraqet asnjë vështirësi.

Ndërkohë, në Shqipëri nuk mungojnë komisionet për studime të planifikimit rajonal. Në këto projekte, si arkitektë, kemi bashkëpunuar në forma të ndryshme me ekonomistë dhe ekspertë të turizmit, duke vizituar fshat pas fshati për të mbledhur të dhëna dhe për të identifikuar nevojat lokale.

Roli i arkitektit në këtë shkallë rajonale është relativisht i kufizuar, për shkak të kodeve ndërkombëtare të përgjegjshmërisë, raportimeve të gjata, konsultimeve me grupet e interesit dhe procedurave burokratike. Shpesh, Fondi Shqiptar i Zhvillimit (ADF) mbikëqyr këto procese të zgjatura.

Sot ndihemi shumë më të kënaqur me komisionet e drejtpërdrejta, si ai për Hotel Tirana International, që sot përmbyll boshtin urban të cilin e studiuam për herë të parë. Po ashtu edhe me Stadiumin e Futbollit të Shkodrës dhe selinë e Federatës Shqiptare të Futbollit (FSHF), të ndërtuara në vendin ku më parë kishim humbur një konkurs ndaj një projekti holandez të bukur në letër, por të pazbatueshëm.

Të mësosh duke humbur është një metodë që do t'ua rekomandoja shumë arkitektëve ndërkombëtarë që sot përpiqen të hyjnë në tregun shqiptar. Gjatë kësaj rruge, ata mund të lexojnë edhe librin tim, "Some Reasons for Traveling to Albania" (Disa arsye për të udhëtuar në Shqipëri).