Skandal në rrugën Elbasan-Qafë Thanë/ Dervishi: Ndërhyrje brutale në natyrë, po ndërtohet pa projekt teknik të qartë

Drejtuesi i Departamentit të Infrastrukturës dhe Transportit në Partinë Demokratike, Besnik Dervishi, i ftuar në intervistën e ditës në edicionin informativ të lajmeve në Syri TV, u shpreh se ndërtimi i rrugës Elbasan-Qafë Thanë përbën një ndërhyrje të paprecedentë në natyrë dhe një skandal të dyfishtë infrastrukturor.

Ai denoncoi se trasa po ndërtohet drejtpërdrejt në shtratin e lumit Shkumbin, pa projekt teknik të qartë për variantin me katër korsi, ndërsa gërryerja masive e shtratit për marrjen e inerteve po destabilizon zonën dhe rrezikon sigurinë e rrugës dhe të mjedisit përreth.

Pjesë nga dekarata:

Ndërtimi i rrugëve apo investimet në infrastrukturë janë vendimmarrje politike. Është vendim i një qeverisjeje që përcakton se si do të realizohen investimet në infrastrukturë, qoftë për modelin e qeverisjes, modelin e investimit, nëse do të bëhen me buxhetin e shtetit apo me PPP ose koncesion. Por kjo nuk duhet të cenojë cilësinë. Sigurisht që modeli ndikon edhe në cilësi. Përveç kësaj, një qeveri duhet të ketë një plan dhe një strategji shumëvjeçare për ndërtimin e rrugëve. Në funksion të kësaj strategjie hartohet edhe një plan afatshkurtër, afatmesëm dhe afatgjatë, ku përcaktohen akset kryesore dhe prioritetet sipas interesit ekonomik për zhvillimin e vendit.

Sa i përket aksit konkret ku ka ndodhur rrëshqitja, që ka krijuar problematikë të madhe për shkak të bllokimit të zonës verilindore, ky aks ishte projektuar fillimisht nga kjo qeverisje në vitin 2015 për zgjerim nga dy në tre korsi. Projekti kishte kushtuar rreth 600 mijë euro dhe parashikonte realizimin me tre korsi, si segmenti drejt Qafë Thanës.

Më pas, për shkak të presionit të ushtruar edhe në Komisionin e Veprimtarisë Prodhuese nga deputetët e Partisë Demokratike, u kalua në standardin me katër korsi, në emër të ndërtimit të Korridorit të Tetë. Edhe në këtë formë, ky investim nuk përmbush parametrat e një korridori të kategorisë A, që projektohet për shpejtësi 130 km/h ose më tepër.

Nuk ka gjeografi apo terren të papërshtatshëm; çështja është kostoja. Rrugët ndërtohen edhe në lugina, edhe mbi lumenj, ndërtohen tunele. Metodologjia dhe zgjidhja teknike varen nga leverdishmëria dhe mundësitë financiare.

Studimi i fizibilitetit lidhet me leverdishmërinë ekonomike. Për lidhjen e një pike A me një pikë B analizohen disa variante: së pari leverdishmëria ekonomike, së dyti mundësitë teknike, pastaj kalohet në projekt-ide dhe më tej në projektin teknik të detajuar. Studimi i fizibilitetit përcakton edhe një kosto të përafërt të investimit.

Aktualisht nuk ka informacion të qartë nëse ekziston një projekt i përfunduar për këtë aks. Projekti fillestar ishte për tre korsi, ndërsa tani po zbatohet me katër. Mund të ketë një projekt të ri, por ai nuk është publik. Rruga është ndarë në disa lote dhe nuk ka transparencë të plotë mbi gjatësinë totale, koston dhe pikën e saktë të nisjes e përfundimit.

Flitet për segmentin Elbasan–Qafë Thanë, por bypass-i i Elbasanit nuk është ndërtuar, ndërkohë që duhej të niste nga zona e Bradasheshit, ku përfundon autostrada Tiranë–Elbasan, për shkak të trafikut të rënduar. Sot nuk ka qartësi mbi gjatësinë reale të rrugës, koston totale dhe pikën e lidhjes me Maqedoninë e Veriut.

Nga pikëpamja inxhinierike, në atë terren është e vështirë që traseja të jetë e qëndrueshme. Në zonën e Fushë-Labinotit, rruga kalon në shtrat lumi, duke ndërhyrë në ekosistem dhe biodiversitet. Lumi ka territorin dhe formacionin e vet natyror.

Sa i përket rrëshqitjeve, fenomene të tilla ndodhin kudo në botë dhe do të ndodhin edhe në të ardhmen. Por këtu ka dy elementë që duhen analizuar: gërryerja e shtratit të lumit për marrje inerteshe pa kriter dhe zhvendosja e trasese së hekurudhës si pasojë e kësaj ndërhyrjeje. Marrja e inerteve duhet të bëhet sipas kritereve ligjore dhe teknike.

Që në vitet 2005–2007 është miratuar një akt që ndalonte marrjen e inerteve në shtratet e lumenjve, me përjashtime sezonale të përcaktuara. Megjithatë, nga Rrogozhina deri në Librazhd, lugina e Shkumbinit paraqet dëmtime të konsiderueshme mjedisore, ndërsa përgjegjësia për këto ndërhyrje mbetet e paqartë.