Historia tronditëse e dashurisë që u kthye në libër/ Ardian Ndreca rrëfen romancën e inxhinierit Gjadri dhe Zeynep Toptanit

Një histori dashurie tragjike mes një inxhinieri të ri e të suksesshëm dhe një vajze nga një prej familjeve më në zë të Tiranës së viteve ‘30 është kthyer në një fenomen letrar që vazhdon të tërheqë lexuesit shqiptarë.

I ftuar në A SHOW në SYRI TV me Adi Krastën, studiuesi dhe profesori Ardian Ndreca rrëfeu romancën mes Gjovalin Gjadrit dhe Zeynep Toptanit, e bija e Abdi Toptanit, një histori e përjetësuar në librin "Letra gruas sime të vdekun", botuar fillimisht në gjermanisht nga vetë Gjadri.

Kjo vepër, e cila ka gjetur një audiencë të gjerë pas përkthimit në shqip, nuk është thjesht një rrëfim dashurie. Suksesi i saj qëndron në ndërthurjen e disa elementeve thelbësore: dramaticiteti i një jete që përfundon në mënyrë tragjike, sinqeriteti therës i rrëfimit dhe dimensioni i thellë i dashurisë. Gjadri nuk shkruan për duartrokitje, por për t'u kuptuar, duke krijuar një rrëfim intim dhe autentik.

Në qendër të librit është figura e gruas, e cila ngrihet në një piedestal pa rënë në sentimentalizëm apo patetizëm. Zeynep Toptani përshkruhet si një grua me një bukuri të jashtëzakonshme fizike, por edhe më të madhe shpirtërore, një person delikat dhe i brishtë. Në kontrast, Gjadri paraqitet si një figurë me një seriozitet dhe një lloj "egërsie të natyrshme", tipare që reflektoheshin edhe në përkushtimin e tij profesional si inxhinier në ministritë e kohës.

Libri është një "himn për dashurinë ndaj gruas", ku Gjadri arrin të artikulojë fjalë sublime për të dashurën e tij, të cilat ndoshta do të kishin humbur përgjithmonë pa këtë vepër. Forca e kësaj historie është aq e madhe sa ka ngjallur diskutime për një adaptim të mundshëm kinematografik. Ngjarja përmban të gjithë përbërësit e nevojshëm për një film të suksesshëm, duke ofruar një këndvështrim unik mbi figurën femërore.

Një aspekt interesant i përkthimit shqip është zgjedhja për ta sjellë veprën në dialektin gegë. Kjo zgjedhje është bërë me argumentin se kjo do të ishte gjuha që vetë autori do të kishte përdorur nëse do ta kishte shkruar veprën në shqip, duke i shtuar kështu një shtresë tjetër autenticiteti kësaj historie të paharrueshme dashurie.