Organizatorët e Festivalit të Këngës në Eurovision të vitit të ardhshëm njoftuan se do ta lejonin Izraelin të garonte. Kjo shkaktoi njoftime të shpejta për tërheqje nga disa vende evropiane, të cilat kritikuan ofensivën izraelite në Gaza. Ja gjithçka që duhet të dini dhe çfarë mund të ndodhë më pas me Eurovision 2026.

Izraeli ka marrë dritën jeshile për të garuar në Festivalin e Këngës në Eurovision të vitit të ardhshëm, mes thirrjeve për përjashtimin e vendit për shkak të luftës në Gaza dhe akuzave se votimi në konkursin e këtij viti është manipuluar në favor të Izraelit.

Në asamblenë e përgjithshme të Unionit Evropian të Transmetimeve (EBU), i cili organizon konkursin, “një shumicë e madhe anëtarësh ranë dakord se nuk kishte nevojë për një votim të mëtejshëm mbi pjesëmarrjen dhe se Konkursi i Këngës Eurovision 2026 duhet të vazhdojë sipas planit, me masat mbrojtëse shtesë në vend”, sipas organizatës.

Në fakt, në vend të një votimi për pjesëmarrjen e Izraelit, anëtarëve nga 37 vende iu kërkua të votonin në një votim të fshehtë, nëse ishin të kënaqur me rregullat e reja të shpallura muajin e kaluar. 65 përqind e delegatëve votuan në favor të ndryshimeve, ndërsa 23 përqind votuan kundër dhe 10 përqind abstenuan.

Ata që ishin në favor të ndryshimeve përfshinin transmetues nga Norvegjia, Suedia, Finlanda dhe Danimarka, të cilët thanë se do të vazhdonin ta mbështesnin konkursin e këngës.

Transmetuesi austriak ORF tha se ishte i kënaqur me vendimin, dhe mezi pret të jetë nikoqir i spektaklit vitin e ardhshëm.

Roland Weissman, drejtor i përgjithshëm i ORF-së, tha se festivali "është një konkurs për transmetuesit, jo për qeveritë" dhe se ai personalisht kishte mbështetur pjesëmarrjen e Izraelit.

"Në frymën e nxitjes së dialogut kulturor dhe mbështetjes dhe forcimit të rolit demokratik të transmetuesve publikë, ishte e rëndësishme të mos digjeshin ura", tha ai, duke shtuar se shqetësimet e ngritura nga disa anëtarë ishin marrë "shumë seriozisht".

Duke reaguar ndaj vendimit të EBU-së, presidenti i Izraelit, Isaac Herzog, postoi në X: “Izraeli meriton të përfaqësohet në çdo skenë anembanë botës, një kauzë për të cilën jam plotësisht dhe aktivisht i përkushtuar... Shpresoj që konkursi të mbetet një konkurs që mbështet kulturën, muzikën, miqësinë midis kombeve dhe mirëkuptimin kulturor ndërkufitar.”

Megjithatë, vendimi për ta mbajtur Izraelin në listën e këngëtarëve të vitit të ardhshëm ka bërë që katër vende – për momentin – të tërhiqen nga Eurovision 2026.

Kush nuk do të marrë pjesë në Eurovision 2026... deri më tani?

Irlanda, Holanda, Sllovenia dhe Spanja janë të gatshme të bojkotojnë Eurovisionin vitin e ardhshëm. Transmetuesit e këtyre vendeve lëshuan menjëherë deklarata, duke thënë se nuk do të marrin pjesë në konkursin e vitit 2026 pas mbledhjes së përgjithshme të EBU-së dje.

Transmetuesi holandez AVROTROS tha se “arriti në përfundimin se, në rrethanat aktuale, pjesëmarrja nuk mund të pajtohet me vlerat publike që janë themelore për organizatën tonë”.

Drejtori i përgjithshëm Taco Zimmerman shtoi: "Kultura bashkon, por jo me çdo çmim. Ajo që ka ndodhur gjatë vitit të kaluar, ka vënë në provë kufijtë e asaj që mund të mbajmë."

Transmetuesi slloven RTVSLO tha se pjesëmarrja “do të binte ndesh me vlerat e saj të paqes, barazisë dhe respektit” dhe se po tërhiqej nga konkursi, “në emër të 20,000 fëmijëve që vdiqën në Gaza”.

Në fjalimin e saj drejtuar anëtarëve para vendimit, Natalija Gorscak, kryetare e bordit të RTVSLO-së, tha: "Për të tretin vit radhazi, publiku ka kërkuar që t'i themi jo pjesëmarrjes së çdo vendi që sulmon një vend tjetër. Ne duhet të ndjekim standardet evropiane për paqe dhe mirëkuptim. Eurovision ka qenë një vend për gëzim dhe lumturi që nga fillimi, interpretuesit dhe publiku janë bashkuar nga muzika dhe duhet të mbetet kështu."

Transmetuesi irlandez RTÉ iu përgjigj vendimit, duke thënë: “RTÉ mendon se pjesëmarrja e Irlandës mbetet e paarsyeshme, duke pasur parasysh humbjen e tmerrshme të jetëve në Gaza dhe krizën humanitare atje, e cila vazhdon të vërë në rrezik jetën e kaq shumë civilëve.”

Transmetuesi spanjoll RTVE tha se nuk do ta transmetojë konkursin apo gjysmëfinalet dhe e kritikoi procesin e vendimmarrjes, si "të pamjaftueshëm". Ata thanë se vendimi i EBU-së "rrit mosbesimin e RTVE-së ndaj organizimit të festivalit dhe konfirmon presionin politik që e rrethon atë".

Bojkoti është mbështetur nga ministri i kulturës i vendit, Ernest Urtasun, i cili tha se ishte “krenar për një RTVE që i vendos të drejtat e njeriut përpara çdo interesi ekonomik”.

Do të jetë hera e parë që Spanja do të qëndrojë larg konkursit që nga viti 1961 dhe mungesa e saj do të ketë efektin më të madh për Eurovisionin, pasi Spanja është një nga "Pesë transmetuesit e Mëdhenj" - një grup që kontribuon më shumë në organizimin e konkursit, ku përfshihen edhe Franca, Gjermania, Italia dhe Britania e Madhe.

Gjermania ka thënë më parë se nuk do të marrë pjesë në Eurovision 2026 nëse Izraeli përjashtohet, ndërsa Franca konfirmoi pjesëmarrjen e saj pavarësisht kësaj në fillim të këtij viti.

BBC tha se do ta transmetojë konkursin vitin e ardhshëm, duke thënë se mbështet “vendimin kolektiv të marrë nga anëtarët e EBU-së”.

Çfarë ndodh më pas?

Gara po përballet me një krizë dhe mohimi i një votimi aktual mbi pjesëmarrjen e Izraelit ka shkaktuar kaos të mëtejshëm.

“Eurovision po bëhet një ngjarje paksa e përçarë”, tha eksperti i Eurovisionit, Paul Jordan, i cili ka një doktoraturë mbi konkursin. “Slogani është ‘Të Bashkuar nga Muzika’... për fat të keq, është i përçarë nga politika.”

«Është bërë një situatë mjaft e rrëmujshme dhe toksike», shtoi ai, përpara asamblesë së përgjithshme.

Disa transmetues ende nuk kanë bërë deklarata pas vendimit të djeshëm. RÚV i Islandës, i cili më parë ra dakord për një mocion për të rekomanduar përjashtimin e Izraelit, tha se nuk do të merrte një vendim përfundimtar për pjesëmarrjen e tij deri javën tjetër.

Mbetet për t’u parë nëse transmetues të tjerë i bashkohen bojkotit të Eurovision 2026 nga Spanja, Holanda, Irlanda dhe Sllovenia. Anëtarët kanë kohë deri në mesin e dhjetorit për të konfirmuar pjesëmarrjen e tyre vitin e ardhshëm, dhe një listë përfundimtare do të shpallet deri në Krishtlindje.

Një gjë është e sigurt – pas dy garave përçarëse për shkak të pjesëmarrjes së Izraelit, ekziston një rrezik shumë real që numrat e shikueshmërisë të bien, kur bëhet fjalë për shfaqjen e vitit 2026.

Tashmë ka thirrje për një bojkot global të konkursit të vitit të ardhshëm, me shumë njerëz në internet që shprehin zhgënjimin dhe zemërimin e tyre për mbajtjen e Izraelit në program. Vendimi i EBU-së mund të nxisë protesta të mëtejshme, duke ekspozuar atë që disa e quajnë një shfaqje të hapur hipokrizie nga organizata.

Në fakt, konkursi krenohet me ruajtjen e neutralitetit politik, duke u pozicionuar si një organizator që feston muzikën dhe jo politikën. Megjithatë, EBU e ndaloi Rusinë në vitin 2022, vetëm disa ditë pas pushtimit të Ukrainës. Pse duhet të jetë ndryshe Izraeli?

Konkursi i vitit të ardhshëm, i cili do të jetë i 70-ti në Eurovision, do të zhvillohet në Austri nga 12-16 maj. A do ta ndiqni?/ Euronews.