Nga Jonny Thomson - Big Think/

Zakonisht, filozofëve u pëlqen të flasin për emergjencën, një proces ku elementë të ndryshëm diskretë bashkohen për të formuar diçka krejt të re. Është momenti kur një veti e re, një objekt i ri, ose një perspektivë e re del në pah nga shuma e pjesëve. Ne shpesh flasim ndryshe për vetinë e re sesa për elementët individualë. Për shembull, ne flasim ndryshe për një trafik të bllokuar sesa për makinat që e përbëjnë atë.

Një pyetje kyçe është: Në ç'masë duhet ta shohim shoqërinë si një veti që del nga bashkimi i shumë pjesëve? Në disa mënyra, "shoqëria" ka rrjedhën e vet. Ajo mund të krijojë para, të bëjë ligje dhe të formësojë sjelljen kolektive. Kur njerëzit e krahasojnë buxhetin e një shteti me një familje, kjo është mashtruese, shteti nuk është një prind me një kartë krediti. Të flasësh për shoqërinë shpesh është ndryshe nga të flasësh për individët.

Në intervistën e kësaj jave të Mini Philosophy, unë bisedova me autorin më të shitur dhe neo-stoikun Ryan Holiday rreth librit të tij të ri, Wisdom Takes Work. Ne diskutuam një fakt kurioz: Ne presim gjëra të ndryshme nga agjencitë qeveritare sesa nga institucionet financiare. Ne kërkojmë më shumë nga politikanët tanë sesa nga CEO-t, dhe flasim për "qeverinë" ndryshe nga pothuajse çdo gjë tjetër.

Dhe kjo jo gjithmonë është një gjë e mirë.

Ata që përçmojnë gabimet

Në librin e tij të ri, Holiday vëren se mençuria nuk është diçka me të cilën lind, por diçka që e zhvillon me punë. Libri flet për mënyrat e shumta për ta bërë këtë, por një nga përbërësit kryesorë dhe të pashmangshëm të mençurisë është dështimi.

Të gjithë e dimë që jeta përfshin dështime. E dimë që mençuria fitohet përmes një jete të mbushur me rrëzime, humbje dhe prapësime. Ju me siguri keni provuar të bëni diçka këtë javë dhe keni dështuar. Unë mund ta kem shkruar këtë artikull pesë ose dhjetë herë para se redaktori im të thoshte: "Mirë, ta botojmë." Nëse takoni dikë që thotë se nuk ka dështuar kurrë, do të thotë që ai person nuk ka provuar kurrë të bëjë diçka të re, të vështirë ose jashtë zonës së rehatisë së vet. Dhe kjo do të thotë që ai person nuk mund të jetë i mençur.

Në intervistën tonë, Holiday vuri në dukje se, edhe pse ne e pranojmë këtë si të vërtetë në nivel individual, kemi një tendencë të çuditshme ta harrojmë kur bëhet fjalë për politikanët ose institucionet qeveritare. Ne duam që gjithçka të bëhet në mënyrë të përsosur, shpejt dhe që në përpjekjen e parë. Ne jemi të intolerantë ndaj dështimit, përçmojmë gabimet dhe tallim ata që pranojnë se kanë gabuar.

"Ne jemi shumë të ashpër me njerëzit që ndryshojnë mendje për gjërat," tha Holiday. "Dhe pastaj pyesim veten pse politikanët nuk pranojnë shpesh se kanë gabuar ose pse vazhdojnë të ndjekin politika që në mënyrë të dukshme nuk funksionojnë. Juve duhet t'ju pëlqejë që njerëzit të ndryshojnë mendje. Duhet t'ju pëlqejë që njerëzit të pranojnë kur gabojnë. Por kur e ktheni këtë në një rrëzim të rëndë, njerëzit kanë më pak gjasa ta bëjnë.

Ne si shoqëri përballemi me një numër problemesh vërtet të vështira dhe komplekse. Dhe jo vetëm që është e pamundur të ketë një zgjidhje të përsosur për këto probleme, por ideja që do t'i zgjidhim ato në përpjekjen e parë është më së paku jorealiste. Prandaj, po, ne duhet të bëhemi më të mirë në provime, eksperimente dhe pranimin e dështimit."

Dështimi për të nisur ose dështimi për të provuar

Për ta ilustruar pikën e tij, Holiday u fokusua te ndryshimi mes programeve hapësinore të SpaceX dhe NASA-s. Për dekada, NASA ka qenë drita udhëheqëse në eksplorimin dhe teknologjinë hapësinore. Ajo kishte më shumë para, më shumë ide dhe më shumë inovacion. Pastaj, në fillim të viteve 2000, SpaceX filloi të marrë kryesimin. SpaceX uli ndjeshëm kostot e nisjes së raketave nga epoka e Space Shuttle të NASA-s, rreth 18,500 dollarë për kilogram, në më pak se 3,000 dollarë me raketën Falcon 9. SpaceX ishte kompania e parë që zhvilloi teknologjinë e raketave të ripërdorshme, një koncept që NASA e kishte lënë mënjanë prej kohësh, dhe kompania tani e tejkalon NASA-n në frekuencën vjetore të nisjeve. Zhvillimi i anijes Starship me synimin e qartë të kolonizimit të Marsit tregon se sa ndërplanetare janë ambiciet e saj.

Sipas Holiday, kjo vjen për shkak të ndryshimeve në mënyrën se si ne e lejojmë dështimin në institucionet shtetërore krahasuar me ato financiare. "Nëse një raketë e NASA-s shpërthen në platformë, kjo është një problem politik," tha Holiday. "Nëse një raketë e Elon Musk shpërthen në platformë, ai ka një problem financiar. Dhe këto janë lloje të ndryshme problemesh, dhe njëri është shumë më i lehtë për t'u përballuar sesa tjetri. Keni një kulturë shmangieje të rrezikut përballë një kulture marrjeje rreziku… Kjo është arsyeja pse SpaceX arriti të kryejë vepra të jashtëzakonshme inxhinierike dhe inovacioni."

Si ta rikthejmë stoicizmin në politikë

Në bisedën tonë, i pyeta Holiday pse stoikët shpesh përfundonin në pozita pushteti, pasurie ose përgjegjësie. Kjo ishte e vërtetë në botën e lashtë dhe është e vërtetë sot, Bill Clinton, Tom Brady, Tim Ferriss dhe Naval Ravikant kanë thënë se respektojnë dhe ndjekin idetë stoike.

"Unë mendoj se ka diçka të veçantë te stoicizmi," tha Holiday. "Dhe nuk supozohet të jetë angazhimi juaj i vetëm. Ideja për stoikët ishte që kjo filozofi duhet të ndikojë në gjithçka që bëni, qoftë nëse jeni farkëtar, qelbës, gjeneral, guvernator ose perandor."

Dy nga vlerat më të rëndësishme stoike për inovacion dhe sukses janë, së pari, gatishmëria për t'u përfshirë. Një stoik do t'i përveshë mëngët, do të marrë frymë thellë dhe do ta provojë. Së dyti, pranimi se dështimi është i pashmangshëm dhe i domosdoshëm. Dështimi është mënyra se si përmirësohemi. Pengesa është rruga. Dhe kështu, nëse jetojmë në një botë ku përpjekja për t'i hyrë diçkaje përqeshet si turp, ose ku përpjekja shikohet si futje hundësh, atëherë njerëzit do të ndalojnë së provuari. Nëse jetojmë në një botë ku dështimi përqeshet, ose ku politikanët që gabojnë humbin menjëherë punën, atëherë qeveria nuk do të bëhet e mençur.

Nëse mençuria ka të bëjë me dështimin, ç'ndodh kur e ndalojmë dështimin? Ne jetojmë në një botë të qeverisur pa mençuri. / Big thing - Syri.net