Të paktën 172 anije kanë kaluar përmes Ngushticës së Hormuzit që prej nënshkrimit të marrëveshjes mes SHBA-së dhe Iranit, e cila synon t’i japë fund luftës, përfshirë 42 anije vetëm të shtunën, sipas të dhënave të reja nga firma e inteligjencës detare Kpler.

Numri i mjeteve lundruese që kanë bërë kalimin që nga 18 qershori, një ditë pas nënshkrimit të marrëveshjes, mbetet ende shumë më poshtë mesatares para konfliktit prej rreth 138 kalimesh në ditë.

Të dhënat e gjurmimit të anijeve të analizuara nga BBC Verify tregojnë se më shumë se 200 tankerë duket se po presin brenda ngushticës të martën, ndërsa të paktën 10 anije janë duke lëvizur drejt perëndimit në Gjirin Persik deri tani.

Çmimi i një fuçie nafte Brent, standardi global i naftës, ka rënë në nivelin më të ulët që nga fillimi i luftës.

Shumë nga tankerët që kanë kaluar ngushticën ditët e fundit janë lidhur me Iranin, pas heqjes së bllokadës detare amerikane si pjesë e marrëveshjes.

Të paktën 30 tankerë janë nisur nga Gjiri të ngarkuar me naftë iraniane dhe petrokimikate që prej arritjes së marrëveshjes, sipas Jemima Shelley, analiste e lartë kërkimesh në grupin monitorues United Against Nuclear Iran.

Departamenti amerikan i Thesarit ka lehtësuar gjithashtu sanksionet dekadash, duke lëshuar një licencë që lejon shitjen e naftës së papërpunuar iraniane, produkteve petrokimike dhe produkteve të tjera të naftës deri më 21 gusht.

Të hënën, të paktën pesë tankerë të sanksionuar më parë nga SHBA për lidhje me Iranin kaluan përmes ngushticës, sipas të dhënave të gjurmimit të anijeve, duke transportuar deri në katër milionë fuçi naftë.

“Megjithatë, ka pasur edhe rritje të tregtisë ‘normale’,” tha Martin Kelly nga kompania e menaxhimit të krizave EOS Risk Group.

Katër tankerë të gazit natyror të lëngshëm u panë në platformat e gjurmimit të anijeve duke kaluar përmes ngushticës drejt portit Ras Laffan në Katar të hënën, dhe të paktën tre tankerë dhe tre anije mallrash u nisën nga Gjiri të martën.

Të gjitha këto kalime u kryen përgjatë rrugës veriore të miratuar nga Irani nëpër ujërat iraniane, në vend të rrugës jugore të rekomanduar nga SHBA pranë bregdetit të Omanit.

Dhe, sipas të dhënave të gjurmimit të anijeve, më shumë se 250 tankerë dhe 440 anije mallrash ndodhen ende brenda Gjirit, bazuar në pozicionet e tyre të fundit të raportuara. Më shumë se 80% e tankerëve janë të palëvizshëm ose në ankorim dhe rreth një në gjashtë duket se po transporton ngarkesë.

]Pavarësisht se SHBA dhe aleatët e saj në Gjirin Persik kanë refuzuar vazhdimisht përpjekjet iraniane për të ushtruar kontroll mbi ngushticën gjatë konfliktit, marrëveshja e nënshkruar javën e kaluar e angazhon Iranin të përdorë “përpjekjet e tij më të mira për kalimin e sigurt të anijeve tregtare pa tarifë për 60 ditë”.

Marrëveshja gjithashtu thotë se Irani do të punojë me Omanin për të “përcaktuar administrimin e ardhshëm dhe shërbimet detare” të ngushticës.

Autoriteti iranian për Ngushticën e Gjirit Persik (PGSA) publikoi të premten kushtet e tij për kalimin e ngushticës. “Asnjë anije nuk lejohet të kalojë përmes Ngushticës së Hormuzit pa një leje të vlefshme kalimi të lëshuar nga PGSA,” tha autoriteti.

PGSA është sanksionuar nga SHBA dhe Kelly tha se kjo mund të jetë duke i penguar disa pronarë anijesh të kërkojnë leje iraniane.

Ka pasur gjithashtu mesazhe kontradiktore nga zyrtarët iranianë për statusin e ngushticës.

Trupat e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC) thanë të shtunën se ngushtica ishte mbyllur si përgjigje ndaj sulmeve izraelite në Liban, por disa lëvizje vazhduan gjithsesi.

Më pas, të martën, ambasadori i Teheranit në OKB në Gjenevë raportoi se ngushtica ishte e hapur, ndërsa një burim ushtarak i tha një agjencie iraniane lajmesh se numri i kalimeve ditore do të kufizohej.

Shqetësimet për mina detare në rrugët ndërkombëtarisht të njohura të lundrimit në mes të ngushticës kanë luajtur gjithashtu rol në uljen e trafikut të anijeve nga nivelet e tyre para luftës.

Qendra e Përbashkët e Informacionit Detar (JMIC), një grup shumëkombësh detar që përfshin SHBA-në, ka paralajmëruar anijet të shmangin këtë pjesë qendrore të ngushticës “për shkak të ekzistencës së minave”.

Deri tani, JMIC ka lëshuar paralajmërime dhe koordinata për dy mina dhe ka deklaruar se “operacionet aktive të pastrimit të minave janë duke u zhvilluar”.

JMIC ka rekomanduar që anijet të përdorin një rrugë më të ngushtë jugore përmes ngushticës, pranë bregdetit të Omanit, e cila sipas saj “është konfirmuar e pastër nga minat”.

“Ne pamë tankerë që kalonin përgjatë korridorit jugor në fund të javës së kaluar dhe më pas kur Irani deklaroi përsëri mbylljen e ngushticës të shtunën, 20 qershor, kalimet u ndalën,” tha Shelley.

“Ka pasur një rifillim të lehtë të kalimeve të tankerëve sot, por ende vetëm në mënyrë të kufizuar,” shtoi ajo.

Të paktën katër tankerë duket se kanë kaluar përmes ngushticës në rrugën jugore të martën, sipas të dhënave të gjurmimit të anijeve, përfshirë një anije me flamur të Norvegjisë që po lundronte drejt Singaporit dhe një anije me flamur të Liberisë që po shkonte drejt Tajvanit./ BBC