Nxehtësia zgjeron habitatet e mushkonjave - a mund të bëhet Evropa një vatër e virusit të rrezikshëm?

Rritja e temperaturave globale mund të zgjerojë zonat e përshtatshme për mushkonjat dhe të rrisë rrezikun e përhapjes së virusit chikungunya në të gjithë botën, sipas një studimi të ri të botuar në revistën shkencore Frontiers in Cellular and Infection Microbiology.

Studimi, i kryer nga shkencëtarë kinezë, tregon se deri në 139 vende dhe rajone janë tani në rrezik për chikungunya , një sëmundje virale që transmetohet nga mushkonjat. Kjo zonë mbulon rreth 21.3 përqind të sipërfaqes tokësore të planetit, raporton Euronews .

“Ne tregojmë se, sipas modeleve klimatike, virusi do të përhapet më tej në veri, veçanërisht në Amerikën Veriore verilindore, Evropën Qendrore dhe Azinë Lindore”, tha bashkautori i studimit, Ye Su.

Ndryshimi i klimës po ndryshon sjelljen e mushkonjave

Chikungunya është transmetuar kryesisht nga mushkonja Aedes aegypti, e njohur edhe si "mushkonja e etheve të verdha", një specie që lulëzon në zonat tropikale urbane. Megjithatë, vitet e fundit, ndryshimi i klimës dhe lëvizshmëria në rritje e popullsisë kanë inkurajuar përhapjen e mushkonjave që mbartin sëmundje, si dhe variante të reja të vetë virusit.

Gjatë një epidemie të madhe të chikungunya-s në Oqeanin Indian në vitet 2005 dhe 2006, shkencëtarët regjistruan një mutacion në virus që i lejoi atij të përshtatej më mirë me një lloj tjetër mushkonje - mushkonjën tigër aziatike.

"Meqenëse kjo mushkonjë është më tolerante ndaj kushteve më të ftohta sesa Aedes aegypti, ngrohja mund t'i lejojë asaj të kolonizojë zona që më parë ishin shumë të ftohta", shpjegoi bashkautori i studimit Yang Wu, duke shtuar: "Kur speciet e përshtatshme të mushkonjave vendosen në zona të reja, potenciali për transmetim lokal të chikungunya rritet."

Studiuesit kanë zbuluar gjithashtu se temperaturat më të larta përshpejtojnë zhvillimin e virusit brenda mushkonjës. Në temperaturat midis 18 dhe 28 gradë Celsius, virusi bëhet gati për transmetim katër deri në pesë herë më shpejt, duke rritur rrezikun e epidemive.

Evropa dhe Amerika e Veriut midis pikave të nxehta të së ardhmes

Shkencëtarët paralajmërojnë se chikungunya po bëhet një kërcënim global për shëndetin. Transmetimi lokal i sëmundjes është regjistruar tashmë në 114 vende, duke vënë në rrezik potencial më shumë se tre të katërtat e popullsisë së botës.

Shkalla e vdekshmërisë vlerësohet në rreth 1.3 raste për një mijë të infektuar, dhe sëmundja shkakton humbjen e rreth 284 mijë viteve të jetës së shëndetshme çdo vit, një tregues i përdorur për të matur pasojat e sëmundjes dhe paaftësisë.

Për të vlerësuar përhapjen e ardhshme të sëmundjes, studiuesit analizuan dhjetëra mijëra pika të dhënash të gjeolokuara mbi praninë e virusit dhe dy llojeve të vektorëve të mushkonjave në të gjithë botën.

Bazuar në 16 skenarë klimatikë të zhvilluar nga Paneli Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike, ata vlerësuan se si zonat e përshtatshme për përhapjen e sëmundjeve mund të ndryshojnë deri në vitin 2100.

Pavarësisht skenarit, Evropa Qendrore, Amerika Verilindore e Veriut dhe Azia Lindore janë identifikuar vazhdimisht si vatra të ardhshme të epidemisë. Virusi aktualisht nuk është endemik në Evropë ose Amerikën e Veriut, dhe rastet deri më sot kanë qenë kryesisht të lidhura me udhëtarët që vijnë nga zonat tropikale dhe subtropikale.

Sistemet shëndetësore duhet të përgatiten

Sipas Organizatës Pan-Amerikane të Shëndetësisë, në vitin 2025, më shumë se 502,000 raste të chikungunya dhe 186 vdekje u raportuan globalisht në 41 vende dhe territore.

Autorët e studimit paralajmërojnë se ndryshimi i klimës do ta rrisë më tej barrën e sëmundjeve sepse ndryshon ndjeshëm modelet e përhapjes së sëmundjeve infektive.

"Qytetarët nuk duhet të frikësohen, por sistemet shëndetësore duhet të përgatiten me kohë", paralajmëroi Su.

Masat e rekomanduara përfshijnë monitorimin e popullatave të mushkonjave, trajnimin e punonjësve të shëndetësisë për të njohur shpejt sëmundjet, forcimin e sistemeve të kontrollit të mushkonjave dhe krijimin e përgjigjeve të shpejta ndaj krizave përpara se të ndodhin shpërthime.

"Këto masa janë veçanërisht të rëndësishme në klimat e buta ku kjo sëmundje nuk ka qenë më parë një problem rutinë i shëndetit publik", shtoi Su.

Autorët e studimit theksojnë se vendet e vendosura në zona të identifikuara të rrezikut - përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, Gjermaninë, Shtetet e Bashkuara, Kinën dhe Japoninë - duhet t'i japin përparësi investimeve në mbikëqyrjen e mushkonjave dhe trajnimin e personelit shëndetësor për të diagnostikuar sëmundjen para vitit 2040.