Spanja jashtë NATO-s? Sanchez i përgjigjet Pentagonit: Jemi partnerë besnikë...

Një email i brendshëm i Pentagonit, i publikuar ekskluzivisht nga Reuters, përshkruan mundësi të ndryshme që Shtetet e Bashkuara të penalizojnë aleatët “e vështirë” të NATO-s që nuk mbështetën operacionet e SHBA-së në luftën kundër Iranit.

Këto përfshijnë mundësinë e pezullimit të Spanjës nga aleanca dhe rishikimin e qëndrimit të SHBA-së mbi pretendimin e Britanisë për Ishujt Falkland. Kur u pyet për emailin, kryeministri spanjoll Pedro Sánchez përsëriti se Spanja është një “partnere besnike” që përmbush “përgjegjësitë” e saj brenda Aleancës, gjithmonë “brenda kuadrit të së drejtës ndërkombëtare”. Ai shtoi se për këtë arsye ndihet “plotësisht i qetë”.

“Ne nuk punojmë bazuar në email-e, ne punojmë bazuar në dokumente zyrtare dhe qëndrime të marra në këtë rast nga qeveria amerikane. Qëndrimi i qeverisë spanjolle është i qartë: bashkëpunim absolut me aleatët, por gjithmonë brenda kuadrit të së drejtës ndërkombëtare”, u përgjigj Sánchez pas mbërritjes së tij në samitin informal të liderëve evropianë në Nikosia të Qipros.

Një zyrtar i tha Reuters me kusht anonimiteti se mesazhi i brendshëm i Pentagonit përmend zhgënjimin për shkak të hezitimit ose refuzimit të supozuar të disa aleatëve, për t'u dhënë Shteteve të Bashkuara akses dhe përdorim të bazave dhe të drejtave të fluturimit për luftën kundër Iranit. Mesazhi gjithashtu pohon se të drejtat e fluturimit janë "minimumi i domosdoshëm për NATO-n", dhe shton se këto opsione po shqyrtohen në nivelet më të larta të Pentagonit.

Një tjetër propozim i paraqitur në mbledhjen e këshillit është pezullimi i vendeve “të vështira” nga pozicione të rëndësishme ose prestigjioze brenda NATO-s. Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka kritikuar ashpër aleatët e NATO-s për mosdërgimin e përforcimeve në Ngushticën e Hormuzit, e cila u mbyll për trafikun detar global pas fillimit të luftës ajrore më 28 shkurt. Trump kërcënoi gjithashtu të tërhiqej nga Aleanca.

Lufta midis Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit ka ngritur dyshime serioze në lidhje me të ardhmen e NATO-s dhe shqetësime të papara se Shtetet e Bashkuara nuk do t'u vinin në ndihmë aleatëve të tyre evropianë nëse ata sulmoheshin, sipas analistëve dhe diplomatëve. Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe vende të tjera argumentojnë se bashkimi me bllokadën detare amerikane do të ishte i barabartë me hyrjen në luftë, por se ato do të ishin të gatshme të ndihmonin në mbajtjen e hapur të Ngushticës së Hormuzit, sapo të ketë një armëpushim të qëndrueshëm ose konflikti të përfundojë. Kjo është një nga çështjet që po diskutohet në Nikozi në samitin e BE-së, i cili të premten do të presë gjithashtu udhëheqësit e Libanit, Egjiptit, Jordanisë dhe Sirisë për të dëgjuar rrëfime të drejtpërdrejta për situatën në rajon.

Duke u rikthyer te tema e luftës kundër Iranit, Pedro Sánchez theksoi nga Nikosia se "situata në Lindjen e Mesme, kriza e shkaktuar nga kjo luftë, tregon dështimin e forcës brutale dhe rëndësinë e ruajtjes dhe forcimit të rendit ndërkombëtar".

Por administrata Trump paralajmëron se NATO nuk mund të jetë një rrugë me një kah dhe ka shprehur zhgënjimin e saj me Spanjën. Sánchez tashmë ka siguruar se nuk do të lejojë që bazat ose hapësira e tij ajrore të përdoren për të sulmuar Iranin. Shtetet e Bashkuara kanë dy baza të mëdha ushtarake në Spanjë: një bazë detare në Rota dhe një bazë ajrore në Morón. Megjithatë, Spanja nuk është i vetmi vend që, që nga fillimi i konfliktit të ri në Lindjen e Mesme, me sulmin e SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit - pa paralajmëruar aleatët e saj - ka vendosur kufizime ose kushte për përdorimin e bazave ushtarake amerikane në Evropë. Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe madje edhe Italia gjithashtu kanë kufizuar përdorimin e këtyre objekteve ose kanë ndaluar avionët ushtarakë që shkojnë për në Lindjen e Mesme të fluturojnë mbi hapësirën e tyre ajrore.

Masat e përshkruara në email do të synojnë të dërgojnë një sinjal të fortë te aleatët e NATO-s në mënyrë që të "zvogëlojnë ndjenjën e të drejtës së evropianëve". Opsioni i pezullimit të Spanjës nga Aleanca do të kishte një efekt të kufizuar në operacionet ushtarake amerikane, por edhe një ndikim të rëndësishëm simbolik, argumenton emaili. Zyrtari nuk shpjegon se si SHBA-të mund ta pezullojnë Spanjën.

Trump ka kërcënuar vazhdimisht se do ta përjashtojë Spanjën nga NATO; megjithatë, Traktati i Atlantikut të Veriut nuk përcakton asnjë mekanizëm për largimin e anëtarëve nga organizata. E vetmja mundësi do të ishte tërheqja vullnetare, siç përcaktohet në Nenin 13. "Pas 20 vitesh të ekzistencës së Traktatit - i cili u nënshkrua në vitin 1949 dhe të cilit Spanja iu bashkua në vitin 1982 - secila nga Palët mund të pushojë së qeni Palë, një vit pasi të ketë njoftuar Qeverinë e Shteteve të Bashkuara të Amerikës për denoncimin e saj, e cila do të informojë qeveritë e Palëve të tjera për depozitimin e çdo njoftimi denoncimi", thuhet në të.

Nga Nikosia, Sánchez kujtoi se Spanja po “përmbush përgjegjësitë e saj me garanci të plotë, si aleate e mirë e NATO-s” dhe këmbënguli se është e aftë të përmbushë, të paktën për momentin, detyrimet e saj në kapacitetet ushtarake me 2.1% të PBB-së dhe jo 5% të vendosur në samitin e Hagës vitin e kaluar.

“Nga pikëpamja jonë, nuk ka debat. Ne i përmbushim detyrimet tona, jemi një partner besnik, jemi të përkushtuar dhe jemi të vendosur në zona të shumta të kërkuara nga vetë vendet. Prandaj, ka qetësi absolute mendore”, përfundoi ai.

Ishujt Falkland

Mesazhi përmend gjithashtu mundësinë e rivlerësimit të mbështetjes diplomatike të SHBA-së për zotërimet "imperiale" evropiane, siç janë Ishujt Falkland, pranë Argjentinës. Faqja e internetit e Departamentit të Shtetit thotë se ishujt administrohen nga Mbretëria e Bashkuar, por ato mbeten të pretenduara nga Argjentina, presidenti i së cilës, Javier Milei, është një aleat i Trump. Republikani e ka fyer vazhdimisht kryeministrin britanik Keir Starmer, duke e quajtur atë frikacak për refuzimin e bashkimit me luftën, duke thënë se ai "nuk është Winston Churchill" dhe duke i përshkruar transportuesit britanikë të avionëve si "lodra".

Mbretëria e Bashkuar hodhi poshtë një kërkesë të SHBA-së për të lejuar avionët e saj të sulmonin Iranin nga dy baza britanike, por më vonë ra dakord të lejonte misione mbrojtëse që synonin mbrojtjen e banorëve të rajonit, përfshirë qytetarët britanikë, për shkak të hakmarrjes iraniane.

Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth tha më parë këtë muaj se “shumë gjëra janë zbuluar” nga lufta me Iranin, duke vënë në dukje se raketat me rreze të gjatë veprimi të Iranit nuk mund të arrijnë Shtetet e Bashkuara, por mund të arrijnë Evropën. “Nuk ka shumë aleancë nëse ke vende që nuk janë të gatshme të të mbështesin kur ke nevojë për to”, shtoi Hegseth./ El Pais.