Në qiellin baltik, pilotët e NATO-s dhe ata rusë vlerësojnë njëri-tjetrin me kujdes, por pa tendencë për luftë

Kur erdhi thirrja e NATO-s, pilotët luftarakë francezë u ngritën me urgjencë, të stërvitur dhe tashmë të pajisur për të shkurtuar kohën e reagimit.

Ata nxituan me furgonë drejt hangarëve ku i prisnin avionët e tyre Rafale të përgatitur dhe të armatosur, u ngjitën në kabinat e pilotëve dhe ndezën motorët, të cilët frynin dhe ulërinin.

Brenda pak minutash nga ngritja nga Baza Ajrore Šiauliai në Lituani, ata ishin mbi Detin Baltik, duke kapur fillimisht një avion zbulues rus Il-20 dhe më pas duke ndjekur bombarduesit supersonikë rusë dhe avionët e tyre luftarakë që iu afruan hapësirës ajrore të shumë vendeve të NATO-s.

Në një situatë konflikti, gjërat mund të nxehen shpejt. Por për momentin, me Rusinë dhe aleancën ushtarake në mosmarrëveshje për Ukrainën, por jo në luftë, pilotët nga të dyja palët thjesht shikonin dhe filmonin njëri-tjetrin - duke mbajtur distancën si mace të kujdesshme me kthetra të nxjerra, me raketat e tyre të dukshme, por të pa përdorura.

Një nga pikat e këtij qëndrimi — në baletet ajrore që zhvillohen larg syve të publikut qindra herë në vit — është të përpiqesh të sigurohesh që ftohtësia midis NATO-s dhe Kremlinit për shkak të pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia, të mos shndërrohet në armiqësi të hapur.

Komandantët dhe pilotët që fluturojnë në misionet e patrullimit ajror të NATO-s në krahun lindor të aleancës ushtarake prej 32 vendesh, thonë se qëllimi i tyre është të pengojnë, jo të provokojnë. Ata besojnë se prania e tyre është qetësuese për shtetet baltike - Estoninë, Letoninë dhe Lituaninë - që kufizohen me Rusinë dhe aleatin e saj Bjellorusinë, por që vetë nuk kanë fuqi ajrore për të luftuar çdo sulm rus, nëse do të vinte ndonjëherë deri aty.

“Është një lojë maceje me miun, ose më saktë maceje me mace”, tha nënkoloneli Alexandre, komandant i një krahu të forcave ajrore franceze me katër Rafale, që po ndan bazën lituaneze me një detashment tjetër luftarak nga Rumania. Duke përmendur shqetësime sigurie, ushtria franceze nuk e bëri të ditur mbiemrin e komandantit.

«Ne e vëzhgojmë njëri-tjetrin, e shqyrtojmë me kujdes dhe përpiqemi të sigurohemi që të mos shkojë më tej», tha ai.

Anëtarët e Aleancës kryejnë me radhë patrullimin e qiellit Baltik 24 orë në ditë, shtatë ditë në javë. Francezët trashëguan ndërtesën që tani shërben si seli e tyre e përkohshme nga një detashment spanjoll. Ata do t'ua dorëzojnë atë zëvendësuesve italianë në gusht. Ekipet e njëpasnjëshme lënë pllaka dhe distinktivë në një mur që regjistron kalimin e tyre.

NATO-ja ngrit në ajër avionët luftarakë për të identifikuar dhe ndoshta për të ndërmarrë veprime të tjera kur aeroplanët rusë fluturojnë në hapësirën ajrore të Baltikut pa transponderë të ndezur dhe pa paraqitur plane fluturimi ose pa komunikuar me radio me kontrollorët e trafikut ajror.

«Ka shumë raste kur, me qëllim apo jo, ata nuk po i respektojnë realisht rregullat e ICAO-s — Organizatës Ndërkombëtare të Aviacionit Civil — në lidhje me planet e fluturimit dhe sjelljen», tha Kolonel Mihaita Marin, duke komanduar detashmentin rumun prej gjashtë F-16.

"Pra, padyshim që jemi të detyruar të nisemi dhe të sigurohemi që ata janë ata që thonë se janë dhe që qëllimi i tyre është paqësor", tha ai.

Ardhja e pranverës, që sjell kushte më të mira fluturimi, do të thotë se fluturuesit francezë dhe rumunë kanë qenë të zënë, që kur u vendosën në fillim të prillit në rotacione katërmujore të NATO-s.

Marin tha se përgjimet “po bëhen gjithnjë e më të shpeshta” dhe “kjo patjetër do të rritet ndërsa moti po përmirësohet”.

Ekuipazhet ajrore franceze — të vëzhguara nga një gazetar i Associated Press, i cili po raportonte në bazën ajrore — patën ditën e tyre më të ngarkuar deri më tani të hënën.

Të ngritur nën komandën e NATO-s, avionët francezë Rafale u takuan dhe vëzhguan një palë bombardues rusë Tu-22M3 që mbanin raketa supersonike kundër anijeve nga barku i tyre, të cilat Rusia i ka përdorur edhe në Ukrainë, duke i ripërdorur ato për të sulmuar objektiva tokësore dhe të cilat mund të pajisen për të mbajtur një kokë bërthamore.

Fluturimi më shumë se katër orësh i bombarduesve strategjikë nga një bazë ajrore pranë Shën Petersburgut, i shoqëruar nga luftëtarët Su-30 dhe Su-35, mbeti në hapësirën ajrore ndërkombëtare, por i kaloi ata përtej brigjeve të vendeve të NATO-s si Finlanda, Estonia, Letonia, Lituania dhe Polonia, duke u dyfishuar kur iu afruan Danimarkës.

Detashmenti francez tha se aeroplanët rusë nuk kishin transponderë të ndezur, nuk kishin plane fluturimi dhe as nuk kishin hyrë në kontakt me radio. Avionë luftarakë nga Suedia, Finlanda, Polonia, Danimarka dhe Rumania gjithashtu u ngritën në ajër për të mbajtur roje, sipas francezëve. NATO nuk iu përgjigj kërkesave për koment.

Komandanti francez, nënkolonel Alexandre, tha se nuk është e qartë pse pilotët rusë sillen në mënyra, që mund të rrezikojnë përdoruesit e tjerë të hapësirës ajrore të Balltikut.

«Nuk e dimë nëse është mungesë profesionalizmi apo thjesht një mjet për të na testuar», tha ai.

«Por ajo që është e sigurt është se duhet të shkojmë çdo herë», shtoi ai. «Nuk mund të themi, 'Në rregull, kjo është zakonisht, këtë herë do t'i lëmë të kalojnë.'»/ AP.