Hungaria hoqi veton - BE miraton përfundimisht kredinë prej 90 miliardë euro për Ukrainën

Bllokimi dy-mujor mbi 90 miliardë eurot për Ukrainën mori fund të enjten, pasi Hungaria hoqi veton e saj të diskutueshme. Brukseli thotë se pagesa e parë do të bëhet "sa më shpejt të jetë e mundur".

Bashkimi Evropian ka dhënë miratimin përfundimtar për kredinë prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, pasi Hungaria hoqi veton e saj, duke i dhënë fund një sage shpërthyese që pa kryeministrin Viktor Orbán, në muajt e tij të fundit në detyrë, të çonte normat e brendshme të bllokut deri në pikën e thyerjes.

Procedura e brendshme u nis nga ambasadorët të mërkurën dhe u finalizua të enjten. Nuk u ngritën kundërshtime dhe rregullorja e fundit në pritje, e cila kërkon unanimitet për të ndryshuar buxhetin e BE-së, u miratua.

Përparimi i shumëpritur erdhi dy ditë pasi Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy njoftoi se tubacioni Druzhba, i cili transporton naftë të lirë ruse në Hungari dhe Sllovaki, ishte riparuar dhe mund të rifillonte operacionet.

Ndërprerja e rrjedhave të naftës përmes Druzhbës ishte në thelb të vendimit të Orbán për të vënë veton ndaj kredisë prej 90 miliardë eurosh në shkurt. Bllokimi i minutës së fundit zemëroi udhëheqësit e tjerë të BE-së, të cilët e dënuan me tërbim atë, si një përpjekje "të papranueshme" për të "shantazhuar".

Fakti që Orbán e kishte miratuar kredinë në dhjetor dhe kishte siguruar një mundësi për t’u tërhequr nga BE-ja për vendin e tij, ishte veçanërisht shqetësues për shtetet e tjera anëtare. Një diplomat i lartë e përshkroi veton si një “pikë kthese”, në marrëdhëniet midis Brukselit dhe Budapestit.

Orbán e bëri mosmarrëveshjen e tij me Zelenskyy-n për Druzhbën, një temë të përsëritur në fushatën e tij për rizgjedhje. Megjithatë, presidenti në detyrë u mund bindshëm nga udhëheqësi i opozitës, Péter Magyar nën premtimin e rivendosjes së sundimit të ligjit.

Tranzicioni hungarez, i pari në 16 vjet, hapi rrugën për të thyer bllokimin.

Qiproja, vendi që mban presidencën e radhës të Këshillit të BE-së, shfrytëzoi dritaren e mundësisë dhe ia shtoi kredinë takimit të ambasadorëve, edhe para se Zelenskyy të njoftonte riparimin e Druzhbës.

“Zhbllokimi është sinjali i duhur në rrethanat aktuale. Rusia duhet t’i japë fund luftës së saj. Dhe stimujt për këtë mund të lindin vetëm kur mbështetja për Ukrainën dhe presioni ndaj Rusisë janë të mjaftueshme”, tha Zelenskyy të mërkurën.

"Është e rëndësishme që paketa evropiane e mbështetjes të bëhet funksionale shpejt."

Komisioni Evropian, i cili do të menaxhojë skemën financiare, thotë se pagesa e parë për Kievin do të bëhet "sa më shpejt të jetë e mundur", sapo të jenë gati të gjitha dokumentet ligjore dhe teknike. Ekzekutivi ka një rezervë parash në dispozicion për të vepruar shpejt.

Për vitin 2026, Brukseli synon të transferojë gradualisht 45 miliardë euro, ku 16.7 miliardë euro do të ndahen për mbështetje financiare dhe 28.3 miliardë euro për mbështetje ushtarake. Pagesat do të bëhen me kusht që të miratohen reformat nga Kievi. Çdo ndryshim në luftën kundër korrupsionit, mund të shkaktojë një pezullim të përkohshëm të ndihmës.

Veçanërisht, pjesa ushtarake e kredisë do të ketë dispozita "Prodhuar në Evropë" për të siguruar që sa më shumë fonde të shkojë te prodhuesit vendas, në vend të prodhuesve amerikanë.

45 miliardë eurot e mbetura do të mbahen për vitin 2027 dhe do të mbulojnë dy të tretat e nevojave të financimit të Ukrainës. Aleatët perëndimorë pritet të mbulojnë një të tretën e fundit.

Huamarrja e përbashkët do të përjashtojë Hungarinë, Sllovakinë dhe Republikën Çeke. Si rezultat, 24 shtetet e tjera anëtare do të paguajnë rreth 3 miliardë euro në norma interesi vjetore.

Ukrainës do t’i kërkohet të kthejë kredinë prej 90 miliardë eurosh vetëm nëse Rusia pranon ndonjëherë dëmshpërblimet e luftës, diçka që Moska e ka përjashtuar kategorikisht.

Komisioni këmbëngul se ruan të drejtën për të përdorur 210 miliardë euro në asete të palëvizshme të Bankës Qendrore Ruse, për të kompensuar mungesën e dëmshpërblimeve./ Euronews.