Çfarë thonë planet e fundit ekonomike të Kinës për ambiciet e saj teknologjike dhe rivalitetin me SHBA-në

Dy plane të mëdha ekonomike të zbuluara në takimin vjetor të legjislaturës së Kinës përcaktojnë përparësitë kryesore që kanë pasoja të ndryshme për ekonominë globale.

Në planin qeveritar për vitin 2026, detyra numër 1 është "ndërtimi i një tregu të fuqishëm vendas". Pastaj vjen përshpejtimi i progresit teknologjik. Por në plan afatgjatë, një plan për pesë vitet e ardhshme i jep më shumë rëndësi arritjes së përparimeve në teknologji.

Dallimi delikat nxjerr në pah aktin balancues të qeverisë. Qëllimi i saj kryesor është të transformohet nga një prodhim me kosto të ulët, në një ekonomi të drejtuar nga teknologjia.

Por një shqetësim më i menjëhershëm është përballja me një periudhë të zgjatur ngadalësie që ka ulur besimin e konsumatorëve dhe të biznesit. Kina është një eksportuese kaq e madhe, sa zgjedhjet që bën ndikojnë në shtete dhe vende pune në të gjithë botën.

Planet, të prezantuara në hapjen e fundit të Kongresit Kombëtar Popullor, ofrojnë një dritare në të menduarit e qeverisë. Ato pritet të miratohen zyrtarisht nga legjislatura në fund të seancës tetëditore të enjten.

Teknologjia, thelbësore për të ardhmen e Kinës

Analistët besojnë se aftësitë teknologjike mbeten qëllimi shumë më i rëndësishëm për udhëheqësin kinez Xi Jinping dhe vizionin e tij për ta ndërtuar kombin në një fuqi të madhe që mund të përballet me Shtetet e Bashkuara, për çështje që variojnë nga tregtia te tensionet me Tajvanin.

Duke folur para një delegacioni provincial në Kongresin Kombëtar Popullor, Xi bëri thirrje për përparime të reja, inovacion origjinal dhe "kapjen e nivelit strategjik të shkencës dhe teknologjisë", sipas një raporti të medias shtetërore.

Rritja e shpejtë e Kinës në ekonominë e dytë më të madhe në botë, e ka ngritur atë në nivelin e një kombi me të ardhura të mesme. Për të vazhduar përparimin, Xi ka promovuar politika që e çojnë ekonominë drejt industrive me vlerë më të lartë.

Një shtytje e mbështetur nga qeveria për automjetet elektrike, për shembull, e ka transformuar Kinën në një lojtar në zhvillim në industrinë globale të automobilave, ndërsa përputhet me objektivat kombëtare për klimën.

Plani pesëvjeçar zotohet të “synojë kufijtë e shkencës dhe teknologjisë”, duke përshpejtuar zhvillimin në fusha të tilla si inteligjenca artificiale, teknologjia kuantike, bioteknologjia dhe energjia e re.

Drejt vetëmjaftueshmërisë

Shtytja është zgjeruar dhe është shndërruar ndërsa teknologjia ka evoluar në një fushë konkurrence me SHBA-në me implikime të sigurisë kombëtare.

SHBA-të kanë kufizuar aksesin e kompanive kineze në teknologjitë më të përparuara, duke përfshirë gjysmëpërçuesit që nxisin inteligjencën artificiale. Justifikimi është se këto pjesë mund të përfundojnë në armë, në një kohë kur të dy vendet janë edhe rivalë ushtarakë.

Qeveria e Kinës është përgjigjur duke investuar burime në përpjekjen për t'i zhvilluar vetë këto komponentë, si dhe duke gjetur mënyra për të mbetur konkurruese me pjesët më pak të përparuara.

Kina duhet të “luftojë betejën për teknologjitë kryesore”, thuhej në planin pesëvjeçar. Synimet specifike, përveç inteligjencës artificiale, automjeteve elektrike dhe robotikës, përfshijnë përparime në gjysmëpërçues, bateri, biomjekësi dhe rrjete mobile 6G.

Plani premtonte gjithashtu zgjerimin e prodhimit të avionit të pasagjerëve të prodhuar në Kinë, C919, dhe arritjen e përparimeve në zhvillimin e motorit të vet të avionit komercial. SHBA-të ndërprenë përkohësisht furnizimin me motorë të furnizuar nga Perëndimi për C919 vitin e kaluar gjatë një përshkallëzimi në luftën tregtare me Kinën.

Tokat e rralla — ku Kina është lider global — u theksuan si një fushë ku duhet të ruajë avantazhin e saj konkurrues, ndërsa SHBA-të dhe vendet e tjera kërkojnë të zhvillojnë furnizimet e tyre të elementëve kritikë për shumë produkte të teknologjisë së përparuar dhe ushtarake.

Tarifat e Trumpit

Edhe pse ekonomia e Kinës është ftohur në vend, rritja e eksporteve e ka mbajtur atë në rritje në përgjithësi. Por tarifat e vendosura nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, kanë ekspozuar rrezikun e mbështetjes së tepërt në tregjet e huaja.

Kina arriti të zhvendosë eksportet në tregje të tjera, por kjo po përballet me sfida, pasi suficiti i saj rekord tregtar prej gati 1.2 trilion dollarësh ngre alarmin për kërcënimin ndaj vendeve të punës në fabrika dhe ekonomive më të gjera në vendet e tjera.

Kjo i ka shtuar shtysë përpjekjes së Kinës për të rritur shpenzimet e konsumatorëve, në mënyrë që ekonomia të jetë më pak e varur nga forcat e jashtme.

“Përballë një mjedisi ndërkombëtar kompleks dhe sfidues, ne duhet të mbetemi të përkushtuar ndaj strategjisë së zgjerimit të kërkesës së brendshme”, thuhej në planin ekonomik vjetor.

Por, pavarësisht të gjitha fjalëve të forta, analistët thonë se përpjekja duket se synon mbajtjen e ekonomisë mbi ujë dhe jo nxitjen e saj. Plani vjetor përcakton një objektiv rritjeje prej 4.5% deri në 5% për vitin 2026, duke lënë hapësirë ​​për një rënie nga rritja prej 5% e vitit të kaluar.

Ndërkohë, qeveria është e gatshme të ofrojë subvencione të mëdha për përparimet e teknologjisë së lartë në prodhim, thanë analistët.

“Zhvillimi teknologjik dhe vetëmjaftueshmëria mbeten përparësi qendrore, dhe politika industriale do të vazhdojë të përdoret si një mjet thelbësor për t’i arritur ato”, shkruajnë ekonomistët në Capital Economics në një shënim kërkimor.

Subvencione të ngjashme për industritë e energjisë së erës dhe diellit çuan në mbifurnizim të prodhimit që u eksportua me çmime shumë të ulëta, duke i lënë mënjanë konkurrentët e huaj. Rezultati përfundimtar mund të jetë një çekuilibër edhe më i madh midis kapacitetit të madh prodhues të Kinës dhe kërkesës së saj më të dobët vendase, duke i rritur më tej eksportet e saj./ AP.