SHBA dhe Irani nisin bisedimet në Gjenevë - Vendimtare për të shmangur konfliktin

Zyrtarët amerikanë dhe iranianë po takohen në Gjenevë për raundin e tretë të bisedimeve indirekte, të cilat konsiderohen vendimtare për të shmangur një konflikt, ndërsa Presidenti Donald Trump ka kërcënuar se do të sulmojë Iranin nëse nuk arrihet një marrëveshje bërthamore.

Bisedimet zhvillohen në një kohë kur SHBA-ja po kryen përforcimin më të madh ushtarak në Lindjen e Mesme që nga pushtimi i Irakut në vitin 2003, ndërsa Irani ka premtuar se do të përgjigjet me forcë ndaj çdo sulmi.

Raundi i bisedimeve po ndërmjetësohet sërish nga Ministri i Jashtëm i Omanit, Badr Albusaidi, i cili tha se negociatorët “kanë treguar një hapje të paprecedentë ndaj ideve dhe zgjidhjeve të reja dhe krijuese”.

Megjithatë, shanset për arritjen e një marrëveshjeje mbeten të pasigurta.

Ndërsa Trump ka thënë se preferon të zgjidhë krizën përmes diplomacisë, ai gjithashtu ka deklaruar se po konsideron një sulm të kufizuar ndaj Iranit për të ushtruar presion mbi udhëheqësit e tij që të pranojnë një marrëveshje.

Megjithatë, presidenti ka bërë pak për të shpjeguar se çfarë po kërkon në negociata dhe pse mund të ketë nevojë për veprim ushtarak tani, tetë muaj pas bombardimeve amerikane mbi objektet bërthamore iraniane gjatë një konflikti midis Izraelit dhe Iranit.

Irani ka refuzuar kërkesën e SHBA-së për të ndaluar pasurimin e uraniumit në territorin e tij, por ka treguar disa sinjale se mund të jetë i gatshëm të ofrojë disa lëshime lidhur me programin e tij bërthamor.

Ashtu si në dy raundet e mëparshme të bisedimeve më herët këtë muaj, delegacioni iranian udhëhiqet nga Ministri i Jashtëm Abbas Araghchi, ndërsa SHBA-ja përfaqësohet nga përfaqësuesi i veçantë Steve Witkoff dhe dhëndri i Trump, Jared Kushner.

Në javët e fundit, SHBA-ja ka dërguar mijëra trupa dhe atë që Trump e ka përshkruar si një “armadë” në rajon, përfshirë dy anije-bërthamore së bashku me anije të tjera lufte, si dhe avionë luftarakë dhe avionë furnizimi me karburant.

Trump kërcënoi për herë të parë të bombardonte Iranin muajin e kaluar, ndërsa forcat e sigurisë shtypën brutalisht protestat kundër qeverisë, duke vrarë mijëra njerëz. Por që atëherë, fokusi i tij është zhvendosur tek programi bërthamor i Iranit, i cili ka qenë në qendër të një mosmarrëveshjeje të gjatë me Perëndimin.

Për dekada, SHBA-ja dhe Izraeli e kanë akuzuar Iranin për përpjekje për të zhvilluar fshehurazi një armë bërthamore. Irani insiston se programi i tij është vetëm për qëllime paqësore, megjithëse vendi është i vetmi shtet pa armë bërthamore që ka pasuruar uranium deri pranë nivelit të përdorimit për armë.

Në fjalimin e tij në Kongres të martën, Trump foli shkurtimisht dhe në mënyrë të paqartë për tensionet me Iranin, pa shpjeguar qartë arsyet për një sulm të mundshëm.

Ai tha se Irani po punonte për të ndërtuar raketa që “së shpejti” do të ishin të afta të arrinin SHBA-në, pa dhënë detaje të mëtejshme. Ai gjithashtu akuzoi vendin për përpjekje për të “filluar nga e para” me programin e armëve bërthamore pas sulmeve të vitit të kaluar dhe tha se nuk mund të lejonte që “sponsori numër një i terrorit në botë… të ketë një armë bërthamore”.

SHBA-ja sulmoi tre objekte bërthamore në Iran në qershor të kaluar, duke iu bashkuar Izraelit në fushatën e bombardimeve. Në atë kohë, Trump tha se objektet ishin “shkatërruar plotësisht”.

Irani thotë se aktiviteti i pasurimit të uraniumit u ndal pas sulmeve, megjithëse nuk ka lejuar inspektorët e Agjencisë Ndërkombëtare për Energji Atomike të kenë qasje në objektet e dëmtuara.

“Duan të bëjnë një marrëveshje,” tha Trump, “por ne nuk kemi dëgjuar ato fjalë të fshehta: ‘Ne kurrë nuk do të kemi një armë bërthamore’.”

Orë para fjalimit, megjithatë, ministri i jashtëm iranian postoi në rrjetet sociale se Irani “në asnjë rrethanë nuk do të zhvillojë kurrë një armë bërthamore”. Araghchi gjithashtu tha se ekzistonte një “mundësi historike për të arritur një marrëveshje të paprecedentë që adreson shqetësimet e ndërsjella dhe realizon interesat e përbashkëta”.

Duke reaguar ndaj fjalimit të Trump, një zëdhënës i ministrisë së jashtme iraniane akuzoi SHBA-në se po përsëriste “gënjeshtra të mëdha” në lidhje me programin e tij bërthamor, raketat balistike dhe numrin e protestuesve të vrarë gjatë shtypjes së protestave. /BBC/