Irani është pranë një marrëveshjeje me Kinën për të blerë raketa lundrimi kundër anijeve, sipas gjashtë personave me njohuri për negociatat, pikërisht në kohën kur Shtetet e Bashkuara po vendosin një forcë të madhe detare pranë bregdetit iranian, përpara sulmeve të mundshme ndaj Republikës Islamike.

Marrëveshja për raketat CM-302 të prodhuara në Kinë është drejt përfundimit, megjithëse nuk është rënë dakord për një datë dorëzimi, thanë burimet. Raketat supersonike kanë një rreze veprimi prej rreth 290 kilometrash dhe janë të projektuara për të shmangur mbrojtjet e anijeve, duke fluturuar ulët dhe shpejt. Vendosja e tyre do të rriste ndjeshëm aftësitë sulmuese të Iranit, dhe do të përbënte një kërcënim për forcat detare amerikane në rajon, thanë dy ekspertë armësh.

Negociatat me Kinën për të blerë sistemet e armëve raketore, të cilat filluan të paktën dy vjet më parë, u përshpejtuan ndjeshëm pas luftës 12-ditore midis Izraelit dhe Iranit në qershor, sipas gjashtë personave me njohuri për bisedimet, përfshirë tre zyrtarë që u informuan nga qeveria iraniane, si dhe tre zyrtarë të sigurisë. Ndërsa bisedimet hynë në fazat e tyre përfundimtare verën e kaluar, zyrtarë të lartë ushtarakë dhe qeveritarë iranianë udhëtuan për në Kinë, përfshirë Massoud Oraei, zëvendësministrin e mbrojtjes së Iranit, sipas dy prej zyrtarëve të sigurisë. Vizita e Oraei nuk është raportuar më parë, raporton Reuters.

“Është një ndryshim i plotë i lojës nëse Irani ka aftësi supersonike për të sulmuar anijet në zonë”, tha Danny Citrinowicz, një ish-oficer i inteligjencës izraelite dhe tani studiues i lartë i Iranit në Institutin për Studime të Sigurisë Kombëtare të Izraelit. “Këto raketa janë shumë të vështira për t’u kapur.”

Reuters nuk mundi të përcaktojë se sa raketa ishin të përfshira në marrëveshjen e mundshme, sa kishte rënë dakord të paguante Irani, apo nëse Kina do ta zbatonte marrëveshjen tani, duke pasur parasysh tensionet e larta në rajon.

“Irani ka marrëveshje ushtarake dhe sigurie me aleatët e tij dhe tani është koha e përshtatshme për t’i përdorur këto marrëveshje”, tha një zyrtar i ministrisë së jashtme iraniane për Reuters.

Delegacioni kinez në Kombet e Bashkuara e drejtoi Reuters të kërkonte koment nga Ministria e Jashtme në Pekin. Ministritë e jashtme dhe të mbrojtjes nuk iu përgjigjën kërkesave për koment.

Shtëpia e Bardhë nuk iu referua drejtpërdrejt negociatave midis Iranit dhe Kinës mbi sistemin raketor kur u pyet nga Reuters. Presidenti i SHBA-së Donald Trump ka qenë i qartë se "ose do të bëjmë një marrëveshje, ose do të duhet të bëjmë diçka shumë të ashpër si herën e fundit", tha një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë, duke iu referuar ngërçit aktual me Iranin.

Raketat do të jenë ndër pajisjet ushtarake më të përparuara që do t'i transferohen Iranit nga Kina dhe do të sfidojnë një embargo armësh të Kombeve të Bashkuara që u vendos për herë të parë në vitin 2006. Sanksionet u pezulluan në vitin 2015, si pjesë e një marrëveshjeje bërthamore me SHBA-në dhe aleatët, dhe më pas u rivendosën shtatorin e kaluar.

Forcat amerikane mblidhen pranë Iranit

Shitja e mundshme do të nënvizonte thellimin e lidhjeve ushtarake midis Kinës dhe Iranit në një moment tensioni të shtuar rajonal, duke ndërlikuar përpjekjet e SHBA-së për të frenuar programin raketor të Iranit dhe për të frenuar aktivitetet e tij bërthamore. Gjithashtu do të sinjalizonte gatishmërinë në rritje të Kinës për të pohuar veten, në një rajon të dominuar prej kohësh nga fuqia ushtarake amerikane.

Kina, Irani dhe Rusia zhvillojnë stërvitje të përbashkëta detare vjetore, dhe vitin e kaluar Departamenti i Thesarit i SHBA-së vendosi sanksione në disa subjekte kineze për furnizimin me pararendës kimikë të Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike të Iranit për përdorim në programin e tij të raketave balistike. Kina i hodhi poshtë këto akuza, duke thënë se nuk ishte në dijeni të rasteve të cituara në sanksione dhe se zbaton në mënyrë strikte kontrollet e eksportit mbi produktet me përdorim të dyfishtë.

Ndërsa priti Presidentin iranian Masoud Pezeshkian për një paradë ushtarake në Pekin në shtator, Presidenti kinez Xi Jinping i tha udhëheqësit iranian se "Kina mbështet Iranin në mbrojtjen e sovranitetit, integritetit territorial dhe dinjitetit kombëtar".

Kina iu bashkua Rusisë dhe Iranit në një letër të përbashkët më 18 tetor, për të thënë se besonin që vendimi për të rivendosur sanksionet ishte i gabuar.

“Irani është bërë një fushë beteje midis SHBA-së” nga njëra anë dhe Rusisë dhe Kinës nga ana tjetër, tha një nga zyrtarët që u informua nga qeveria e Iranit mbi negociatat për raketat.

Marrëveshja vjen në një kohë kur SHBA-të po mbledhin një armatë në distancë goditjeje nga Irani, duke përfshirë aeroplanmbajtësen USS Abraham Lincoln dhe grupin e saj goditës. USS Gerald R. Ford dhe anijet shoqëruese të saj po shkojnë gjithashtu drejt rajonit. Të dy anijet së bashku mund të mbajnë më shumë se 5,000 personel dhe 150 avionë.

«Kina nuk dëshiron të shohë një regjim pro-perëndimor në Iran», tha Citrinowicz, specialisti izraelit për Iranin. «Kjo do të ishte një kërcënim për interesat e tyre. Ata shpresojnë që ky regjim të qëndrojë».

Trump tha më 19 shkurt se po i jepte Iranit 10 ditë për të arritur një marrëveshje mbi programin e tij bërthamor ose do të përballej me veprime ushtarake. SHBA-të po përgatiten për mundësinë e operacioneve të qëndrueshme, disajavore kundër Iranit nëse Trump urdhëron një sulm, raportoi Reuters më 13 shkurt.

Një arsenal i varfëruar

Blerja e CM-302 do të ishte një përmirësim i ndjeshëm në një arsenal iranian të varfëruar nga lufta e vitit të kaluar, tha Pieter Wezeman, një studiues i lartë në Institutin Ndërkombëtar të Kërkimeve për Paqen në Stokholm.

Korporata shtetërore kineze e Shkencës dhe Industrisë Hapësinore (CASIC) e tregton CM-302 si raketën më të mirë anti-anije në botë, të aftë të fundosë një aeroplanmbajtëse ose shkatërrues. Sistemi i armëve mund të montohet në anije, avionë ose mjete tokësore të lëvizshme. Ai gjithashtu mund të godasë objektiva në tokë.

CASIC nuk iu përgjigj një kërkese për koment.

Irani është gjithashtu në diskutime për të blerë sisteme raketash tokë-ajër nga Kina, të ashtuquajturat MANPADS, armë antibalistike dhe armë antisatelitore, thanë gjashtë personat.

Kina ishte një furnizuese kryesore e armëve për Iranin në vitet 1980, por transferimet e armëve në shkallë të gjerë u pakësuan deri në fund të viteve 1990 për shkak të presionit ndërkombëtar. Në vitet e fundit, zyrtarët amerikanë kanë akuzuar kompanitë kineze se i kanë furnizuar Iranit materiale të lidhura me raketat, por nuk e kanë akuzuar publikisht atë për furnizimin me sisteme të plota raketash.