Kompanitë më të mëdha të mediave sociale akuzohen për krijimin e 'makinave të varësisë' për fëmijët

Kompanitë më të mëdha të mediave sociale akuzohen për krijimin e 'makinave të varësisë' për fëmijët

11:10, 10/02/2026
ZMADHO TEKSTIN
+ Aa -

Kompani të mëdha të mediave sociale, si Instagram dhe YouTube, janë akuzuar se krijuan "makina varësie" ndërsa ka filluar një gjyq i rëndësishëm në Kaliforni, i cili shqyrton pasojat në shëndetin mendor të përdoruesve të këtyre platformave.

Në fjalimin e tij hyrës para gjykatëses Carolyn B. Kuhl dhe një jurie të Los Angeles, avokati Mark Lanier argumentoi se klientja e tij, paditësja "K.G.M.", kishte vuajtur nga probleme shëndetësore mendore si pasojë e varësisë nga mediat sociale.

“Këto kompani krijuan makina të dizajnuara për të varur trurin e fëmijëve, dhe e bënë këtë me qëllim,” tha Lanier.

Avokatët e Meta dhe YouTube e informuan jurinë se varësia e K.G.M. kishte origjinën nga probleme të tjera në jetën e saj, dhe jo nga neglizhenca e këtyre kompanive. K.G.M. do të referohet me inicialet e saj, ose si Kaley G.M., pasi dëmet e pretenduara ndodhën kur ajo ishte ende adoleshente.

Lanier gjithashtu akuzoi Meta dhe YouTube për dështimin në paralajmërimin e rreziqeve që këto platforma mund të kenë për përdoruesit e rinj.

Ai theksoi fjalimin e tij duke përdorur disa blloqe fëmijësh, të cilat mbanin fjalët “Addicting” (Varësi), “Brains” (Tru), dhe “Children” (Fëmijë), pranë shkronjave A, B dhe C.

“Kjo çështje ka të bëjë me dy nga korporatat më të pasura në histori që kanë inxhinieruar varësinë në trurin e fëmijëve,” tha Lanier. “Do t’ju tregoj makinën e varësisë që ata krijuan, dokumentet e brendshme që njerëzit zakonisht nuk i shohin, dhe email-et nga [CEO i Meta] Mark Zuckerberg dhe drejtues të YouTube.”

Në një pjesë të një email-i të vitit 2015, që Lanier e paraqiti në gjykatë, Zuckerberg kërkonte që “koha e kaluar” në platformat e Meta të rritej me 12% për të përmbushur qëllimet e brendshme të biznesit.

Sa i përket YouTube, Lanier tha se platforma, në pronësi të Google, qëllimisht synonte përdoruesit e rinj për të mundësuar "ngarkimin e reklamuesve më të mëdhenj", krahasuar me platformën e YouTube Kids.

Lanier gjithashtu akuzoi YouTube se po përpiqej të përfitonte nga prindërit që kërkonin një "shërbim kujdestarie digjitale".

Kur erdhi koha për Meta të bëjë deklaratën hyrëse, avokati Paul Schmidt e drejtoi jurinë tek pyetja nëse Instagram ishte një faktor i rëndësishëm në problemet e shëndetit mendor të K.G.M.

Ai e paraqiti K.G.M. si një person që po përballej me dhimbje dhe trazira familjare, përfshirë neglizhencën, abuzimin fizik dhe verbal, dhe ngacmimet nga prindërit.

Schmidt e vlerësoi K.G.M. për përpjekjet e saj për të kaluar përpjekjet dhe sfidat e jetës. Ai përmendi dokumente që përshkruanin dhunën në familjen e K.G.M. dhe se ajo kishte pasur seanca me terapistë që nga mosha 3 vjeç.

Në një projektor, Schmidt paraqiti disa deklarata që K.G.M. kishte bërë për jetën e saj në shtëpi, përfshirë faktin se nëna e saj e kishte sharë dhe e kishte quajtur budalla, duke i bërë që të mendonte për vetëvrasje.

"Njoh që këto janë citate të dhimbshme," tha Schmidt. "Në një rast që ka të bëjë me stresin psikologjik, kjo është ajo që duhet të merrni parasysh."

Seanca e hënës shënoi ditën e parë të një gjyqi që pritet të zgjasë gjashtë javë dhe ka pasoja të mëdha për paditë e ngjashme që mund të shkojnë në gjyq këtë vit.

Ky gjyq në Los Angeles do të shqyrtojë argumentet ligjore të paraqitura nga familjet që pretendojnë se fëmijët e tyre kanë vuajtur për shkak të përdorimit të mediave sociale dhe platformave që refuzojnë të pranojnë përgjegjësi për përdorimin e këtyre platformave nga individët.

Në javët e ardhshme, do të dëgjohen dëshmi nga ekspertë, anëtarë të familjeve të fëmijëve që kanë vdekur, dhe nga Zuckerberg, Adam Mosseri, drejtor i Instagram, dhe Neal Mohan, CEO i YouTube.

Gjithashtu, juria do të dëgjojë nga ish-punonjës të Meta që kanë dhënë dëshmi si denoncues për problemin e varësisë nga mediat sociale tek fëmijët.

Rezultati i këtij gjyqi mund të shërbejë si një pikë referimi për dëmshpërblimet monetare që do të ndikojnë në mijëra raste të tjera të ngjashme, duke përfshirë paditës të tjerë, familjet e tyre, prokurorët shtetërorë dhe distriktet shkollore në SHBA.

Në një rast të ngjashëm, i ngritur nga 29 Prokurorët e Shtetit, ata kërkuan që një gjykatës federal të detyrojë Meta-n të ndryshojë ose të çaktivizojë disa aspekte të platformave dhe biznesit të saj.

Në kërkesën e hënës, të gjithë prokurorët shtetërorë kërkuan një urdhër që do të detyronte Meta-n të: heqë të gjitha llogaritë e përdoruesve nën 13 vjeç; të fshijë informacionin që ka mbledhur për përdoruesit nën këtë moshë në Facebook dhe Instagram; dhe të fshijë algoritmet dhe mjetet e inteligjencës artificiale që përdorin të dhëna të tilla.

Një grup prej 18 avokatësh shtetërorë kërkoi gjithashtu që gjykata të detyrojë kompaninë të: zbatojë kufizime kohore për përdoruesit e rinj, duke ndaluar përdorimin gjatë orëve të shkollës dhe natën; të çaktivizojë dizajnin varës, si rrokja e pafundme dhe auto-play; dhe të çaktivizojë filtrat që përmirësojnë fotot dhe perceptimet e bukurisë.

Në dy vitet e fundit, Meta ka implementuar disa veçori për llogaritë e adoleshentëve në Instagram, duke përfshirë filtrimin e përmbajtjes për përdoruesit nën moshën 16 vjeç.

Avokatët e shtetit argumentuan se këto masa të Meta-s ishin më shumë një masë për marrëdhënie publike, me mbrojtje minimale për përdoruesit e rinj në këto platforma.

Seanca e hënës në Los Angeles u ndoq nga rreth njëqind persona në galeri, përfshirë prindër që besojnë se fëmijët e tyre humbën jetën për shkak të zgjedhjeve të kompanive lidhur me mënyrën se si dizenjuan algoritmet, njoftimet dhe veçoritë e tjera.

Kompani të tjera si Snapchat dhe TikTok, të cilat ishin gjithashtu të akuzuara, arritën të zgjidhnin çështjen me K.G.M. muajin e kaluar dhe tani nuk janë më të përfshira në këtë rast.

© SYRI.net

Lexo edhe:

Denonco