132 milionë euro - Portugalia ndërton 'bishën' e parë të dronëve në Evropë, D João II

Portugalia po ndërton transportuesin e parë të dronëve në Evropë, një anije luftarake e projektuar për të operuar sisteme ajrore, sipërfaqësore dhe nënujore pa pilot që mund të sfidojnë dominimin e transportuesve tradicionalë të avionëve.

NRPD João II prej 107.6 metrash është planifikuar të dorëzohet në gjysmën e dytë të këtij viti.

Kompania holandeze Damen po ndërton anijen në Galati të Rumanisë me një kosto totale prej 132 milionë eurosh, kryesisht të financuara nga fondet e rimëkëmbjes së BE-së.

Anija luftarake mund të kalojë midis profileve të ndryshme të misionit brenda një jave, duke ndërruar sistemet dhe pajisjet.

 “Kjo qasje i lejon anijes të ruajë fleksibilitet të lartë funksional, duke kaluar midis profileve të ndryshme të misionit pa kompromise të rëndësishme strukturore”, tha Ricardo Sá Granja, zëdhënës i Marinës Portugeze.

Projekti u konceptua nga Henrique Gouveia e Melo, ish-Shef i Shtabit të Marinës dhe kandidat në zgjedhjet presidenciale të këtij viti.

Gjatë nënshkrimit të kontratës në nëntor 2023, Gouveia e Melo e quajti atë "një pikë pa kthim për modernitetin".

Marina Portugeze nuk e patentoi konceptin. Kompania që fitoi tenderin ka marrë tashmë shprehje interesi nga marinat në vendet e tjera evropiane.

Avantazhi i kostos në krahasim me transportuesit tradicionalë

Sistemet pa pilot u lejojnë forcave ushtarake të vendeve më të vogla, të zgjerojnë shtrirjen e tyre operacionale me kosto të reduktuara.

Një transportues aeroplanësh bërthamor amerikan i klasit Ford kushton rreth 13 miliardë dollarë, ndërsa Mbretëresha Elizabeth e Britanisë ka një çmim prej mbi 1 miliard dollarësh.

Dronët u lejojnë forcave të përqendrohen dhe të projektojnë fuqinë më shpejt, me rreziqe më të ulëta për operatorët.

Të paktën tre marina kanë blerë ose po zhvillojnë tashmë anije me kuvertë të sheshtë, të projektuara për të transportuar sisteme ajrore autonome: Kina, Irani dhe Turqia.

Anija D João II është projektuar për të arritur shpejtësinë 15.5 nyje dhe për të transportuar një ekuipazh prej 48 personash, me hapësirë ​​për 42 specialistë, përfshirë shkencëtarë dhe operatorë dronësh. Në raste urgjence, ajo mund të akomodojë përkohësisht 100 deri në 200 persona të tjerë.

Kuverta prej 94 metrash lejon uljen dhe lëshimin e dronëve ajrorë. Anija ka një hangar për montimin dhe mirëmbajtjen e automjeteve, plus sisteme që përfshijnë një rampë të pasme për lëshimin e dronëve sipërfaqësorë dhe nënujorë.

Anija mund të akomodojë 18 kontejnerë, duke përfshirë dhoma hiperbarike dhe struktura spitalore, 18 automjete të lehta dhe 10 varka. Një automjet i drejtuar nga distanca mund të arrijë thellësi deri në 6,000 metra.

Anija ishte projektuar për 45 ditë autonomi, duke lejuar operacione të gjata pa mbështetje të ngushtë logjistike.

Nga shkenca te siguria

Profilet e misionit përfshijnë mbledhjen e të dhënave në kohë reale mbi ujërat portugeze, monitorimin mjedisor, operacionet e kërkim-shpëtimit, ndihmën në rast katastrofash, mbikëqyrjen detare dhe evakuimin e qytetarëve nga zonat e konfliktit.

Anija mund të operojë njëkohësisht disa automjete pa pilot. Dronët ajrorë dhe sipërfaqësorë do të përdoren për monitorimin mjedisor, mbikëqyrjen detare dhe mbledhjen e të dhënave oqeanografike. Automjetet nënujore do të kryejnë inspektim, zbulim dhe hartëzim të shtratit të detit.

Sistemet pa pilot në bord do të prodhohen në nivel kombëtar sa herë që të jetë e mundur. Marina ka vendosur protokolle bashkëpunimi me kompanitë portugeze që prodhojnë automjete të tilla.

Janë planifikuar gjithashtu partneritete ndërkombëtare. Vitin e kaluar, kryeministri portugez Luís Montenegro nënshkroi një marrëveshje me Ukrainën për prodhimin e përbashkët të dronëve nënujorë gjatë vizitës së tij të parë në Kiev si kreu i qeverisë.

“Portugalia dhe Ukraina kanë ekspertizë në automjetet pa pilot, që është në ballë të botës sot”, tha Montenegro.

Kundërshtimi i kërcënimeve hibride

Hapësira detare kombëtare e Portugalisë mbulon rreth 4 milionë kilometra katrorë, duke e bërë atë shtetin më të madh bregdetar të BE-së. Me Zonën e tretë më të madhe Ekonomike Ekskluzive në Evropë, 18 herë më të madhe se kontinenti, Portugalia përballet me detyrime në rritje në ekosistemin detar.

Aktiviteti detar i Rusisë në Atlantik është rritur vitet e fundit. Marina gjurmoi 143 anije ruse përgjatë bregdetit portugez midis viteve 2022 dhe 2024.

Në vitin 2025, të paktën tetë të tilla u zbuluan në ujërat nën juridiksionin e Portugalisë, duke përfshirë nëndetëse të pajisura me raketa me rreze të gjatë veprimi dhe anije spiune të afta për të shkatërruar kabllot nëndetëse.

Të dhënat e mbledhura në bord do të ndihmojnë në përballimin e kërcënimeve hibride bashkëkohore, siç janë sabotimi i infrastrukturës kritike të zhytur ose veprimet e fshehta. Anija do të vendoset në nivel kombëtar dhe brenda kornizës së BE-së.

Sá Granja pranoi se komanda dhe kontrolli i flotave të shpërndara të automjeteve pa pilot është një sfidë teknike e vështirë.

Marina ka zhvilluar arkitektura të bazuara në lidhje të tepërta të të dhënave, enkriptim të fuqishëm, segmentim të rrjetit dhe aftësinë për të operuar në kushte të degraduara ose autonome.

Në një konferencë në Uashington këtë muaj, Kundëradmirali Christopher Alexander i Marinës Amerikane vlerësoi se deri në vitin 2045, pothuajse 45% e forcës sipërfaqësore amerikane do të përbëhet nga sisteme pa pilot.

D João II u projektua duke përdorur arkitekturë të bazuar në parimet e sistemeve të hapura, duke lejuar integrimin e teknologjive të reja si inteligjenca artificiale.

Këto aftësi mund të aplikohen për përpunimin e vëllimeve të mëdha të të dhënave, navigimin e asistuar, bashkimin e sensorëve dhe mbështetjen e vendimmarrjes, gjithmonë me mbikëqyrje njerëzore.

Modulariteti i anijes do të thotë se ajo, në të ardhmen, mund të integrojë aftësi të reja pa kompromentuar funksionin e saj kryesor si një anije shumëqëllimëshe./ Euronews.