Pse Trumpi ia ka vënë syrin Groenlandës?

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, e ka dyfishuar qëllimin e tij për të marrë Groenlandën, duke peshuar mundësinë e përdorimit të forcës nëse është e nevojshme. Çfarë fshihet pas këtij veprimi, i cili mund të përfundojë duke i larguar aleatët më të ngushtë të Uashingtonit?

Shtetet e Bashkuara e kanë përshkallëzuar retorikën e tyre mbi Groenlandën ditët e fundit, duke shkaktuar shqetësim të madh tek aleatët e tyre evropianë, me bisedime që pritet të zhvillohen tani midis Sekretarit të Shtetit të SHBA-së, Marco Rubio, dhe zyrtarëve danezë javën e ardhshme.

Groenlanda, e cila i përket Mbretërisë së Danimarkës, por ka një status kryesisht autonom, ka qenë në shënjestër të Trump që nga mandati i tij i parë në detyrë.

Megjithatë, marrëdhënia midis Shteteve të Bashkuara dhe Groenlandës, daton shumë më herët.

Vendndodhja e Groenlandës është shumë strategjike, duke u shtrirë në rrugën më të shkurtër për raketat midis Rusisë dhe SHBA-së. Prandaj, është një pjesë thelbësore e mburojës antiraketë të SHBA-së.

Në vitin 1941, në kulmin e Luftës së Dytë Botërore, SHBA-të negociuan një marrëveshje për të ndërtuar dhe operuar baza ushtarake në Groenlandë, koloninë e atëhershme të Danimarkës në Arktik, për aq kohë sa do të zgjaste konflikti, në një përpjekje për të mbrojtur kontinentin amerikan.

Ambasadori i Danimarkës në Uashington, i izoluar nga Kopenhageni i pushtuar nga nazistët, negocioi në mënyrë të pavarur marrëveshjen me SHBA-në për të mbrojtur Groenlandën, e cila është gjeografikisht pjesë e Amerikës së Veriut dhe shtrihet në Hemisferën Perëndimore.

Në fund të luftës, SHBA-të kishin 15 baza ushtarake në Groenlandë. Sot ka mbetur vetëm një, baza ajrore Pituffik në bregdetin veriperëndimor.

Që nga viti 1951, një marrëveshje daneze me SHBA-në – e rishikuar në vitin 2004 – i jep ushtrisë amerikane praktikisht liri të plotë në territorin e Groenlandës, për sa kohë që ajo informon Danimarkën dhe Groenlandën paraprakisht për planet e saj.

Trump ka argumentuar se Danimarka ka dështuar të garantojë sigurinë e Groenlandës, e cila ka një sipërfaqe prej 2.2 milionë kilometrash katrorë (849,424 milje katrorë), ose rreth një të pestën e madhësisë së të gjithë kontinentit evropian.

Kjo është e krahasueshme me Alaskën, shtetin më të madh të SHBA-së, megjithëse popullsia e Groenlandës është vetëm 57,000 banorë. Integrimi i Groenlandës do ta bënte SHBA-në vendin e tretë më të madh në botë për nga masa tokësore, pas Rusisë dhe Kanadasë, duke tejkaluar Kinën.

Një raport i kohëve të fundit nga shërbimi i inteligjencës ushtarake të Danimarkës tha se Rusia, Kina dhe Shtetet e Bashkuara po konkurronin të gjitha për të luajtur "një rol më të madh" në Arktik.

Gjatë vitit të kaluar, Kopenhageni ka shtuar investimet e tij në Groenlandë. Në vitin 2025, ajo ndau 1.2 miliardë euro (1.4 miliardë dollarë) për sigurinë në rajon, tha të hënën kryeministrja daneze Mette Frederiksen.

Groenlanda ka depozita të pashfrytëzuara të tokave të rralla dhe mund të jetë një lojtar i rëndësishëm, pasi shkrirja e akullit polar - rezultat i ndryshimeve klimatike - hap rrugë të reja transporti detar.

Megjithatë, një vit më parë, 85% e banorëve të Groenlandës thanë se kundërshtonin bashkimin me SHBA-në, sipas një sondazhi të botuar në shtypin danez dhe të Groenlandës./ DPA News.