Kina vë bast të madh në eksporte, por a do ta paguajë çmimin ekonomia e Evropës?

Rritja e eksporteve të Kinës kërcënon ekonominë e Evropës, me Goldman Sachs që paralajmëron për humbje të PBB-së në Gjermani, Itali, Francë dhe Spanjë për shkak të rritjes së konkurrencës dhe përgjigjeve të dobëta të politikave të BE-së.

Ekonomitë evropiane mund të mbeten duke mbajtur barrën kryesore të intensifikimit të konkurrencës tregtare globale, ndërsa Pekini rinovon përpjekjet e tij drejt një rimëkëmbjeje të udhëhequr nga eksportet.

Ky është paralajmërimi i fortë nga një seri raportesh të Goldman Sachs, ndërsa banka e investimeve ul parashikimet e saj të rritjes evropiane në përgjigje të nxitjes së ripërtërirë të eksporteve të Kinës.

“Eurozona është veçanërisht e ekspozuar ndaj efekteve negative të rritjes së furnizimit me mallra kineze, gjë që kërcënon të zgjerojë deficitin tregtar dypalësh të mallrave të eurozonës me Kinën dhe të sfidojë pozicionin e saj konkurrues ndërkombëtar tashmë të dobësuar”, tha ekonomisti i Goldman Sachs, Giovanni Pierdomenico.

“Ne presim që konkurrenca më e fortë e eksporteve kineze do ta ulë PBB-në e zonës së euros me rreth 0.5% deri në fund të vitit 2029”, shtoi ai.

Sipas vlerësimeve të bankës, Gjermania përballet me ndikimin më të madh, me produktin e brendshëm bruto real që pritet të jetë rreth 0.9% më i ulët gjatë katër viteve të ardhshme për shkak të këtij presioni. Ajo parashikon që Italia do të ketë një goditje prej 0.6% dhe Franca dhe Spanja rreth 0.4% secila.

Ajo që e bën këtë ndryshim veçanërisht të pakëndshëm për Evropën është shkalla e zëvendësimit midis mallrave kineze dhe evropiane në tregjet globale.

Goldman Sachs vlerëson se, gjatë pesë viteve të fundit, eksportet e eurozonës kanë humbur deri në katër pikë përqindjeje të pjesës së tregut ndaj eksportuesve kinezë në tregjet kryesore globale.

Për çdo rritje prej një dollari në eksportet kineze, eksportet evropiane zakonisht kanë rënë me njëzet deri në tridhjetë cent.

Ky efekt zëvendësimi po gërryen avantazhin konkurrues të Evropës.

A mund t’i kundërvihet Evropa kërcënimit të eksportit nga Kina?

Ndërsa Bashkimi Evropian ka nisur disa nisma për të forcuar qëndrueshmërinë ekonomike — më së shumti Akti për Lëndët e Para Kritike dhe Plani i Veprimit për Kontinentin e Inteligjencës Artificiale — Goldman Sachs mbetet skeptik për efektivitetin e tyre.

Analisti i bankës, Filippo Taddei, argumenton se aftësia e Evropës për t’u përgjigjur pengohet nga dobësitë e veta.

Goldman vëren se opsionet e Evropës janë të kufizuara nga mbështetja e saj te Kina për inputet thelbësore.

“Ndërsa veprimi i synuar kundër produkteve kineze është i mundur… çdo iniciativë më e gjerë për të kufizuar furnizimin kinez në tregjet evropiane do të duhet të peshohet kundrejt varësisë së Evropës nga Kina për disa lëndë të para kritike”, paralajmërojnë analistët.

“Pavarësisht këtyre programeve, BE-ja vazhdon të përballet me varësi strukturore nga furnizuesit e huaj.”

Banka paralajmëron gjithashtu se “financimi i disponueshëm mbetet i pamjaftueshëm në krahasim me ambiciet e deklaruara”, duke ngritur dyshime mbi aftësinë e BE-së për të rivendosur konkurrueshmërinë e saj në eksporte kundrejt Kinës.

Një përgjigje tepër e ndrojtur nga Brukseli, argumentojnë ekspertët, mund të përshpejtojë erozionin gradual të bazës industriale të Evropës, ndërsa firmat kineze zgjerojnë kontrollin e tyre në tregjet globale.

Por një qëndrim tepër agresiv — siç janë tarifat gjithëpërfshirëse ose kufizimet e gjera të importit — mund të ketë efekte të kundërta duke prishur zinxhirët e furnizimit nga të cilët Evropa mbetet shumë e varur.

Një provë e vendosmërisë industriale të Evropës

Goldman Sachs nënvizon se mbrojtja është e vetmja fushë kryesore politike në të cilën Evropa ka investuar vërtet. Programi i Gatishmërisë 2030 i bllokut (ReArm Europe), i mbështetur nga 150 miliardë euro kredi përmes skemës së Veprimit për Sigurinë për Evropën, është në kontrast të thellë me nismat e tjera që mbeten ose të pafinancuara ose të ngadalta për të fituar terren.

Megjithatë, edhe këtu, Evropa është larg të qenit e pavarur. Ambiciet e saj mbrojtëse ende varen shumë nga furnizimet kineze të lëndëve të para kritike, veçanërisht elementëve të rrallë të tokës që përdoren në sistemet e armëve, dronë, sensorë dhe elektronikë të përparuar.

Në fund të fundit, mesazhi nga analistët e Goldman është i qartë: Pa një strategji industriale më të unifikuar dhe më bindëse, Evropa rrezikon të humbasë terren në sektorët që dikur udhëhiqte.

Ekonomistët nuk ndalen së kërkuari proteksionizëm. Por ata i lënë politikëbërësit me pyetje urgjente: A mund ta arrijë Evropa sovranitetin industrial që kërkon? Dhe për sa kohë mund të mbështetet në mbështetjen fiskale dhe qëndrueshmërinë e konsumatorëve për t’u mbrojtur nga erërat e vështira globale që po intensifikohen?