Gratë që sfidojnë ligjin dhe trafikun! Revolucioni i motoçikletave po ndryshon Iranin

Në rrugët e Teheranit, kryeqytetit iranian, gjithnjë e më shumë gratë po vozisin skuter dhe motoçikleta, duke sfiduar ndalimet, tabutë dhe rregullat shpesh të pashkruara. Një vajzë me flokë bjonde drejton një skuter të bardhë e të kuq, ndërsa një grua me e mbuluar manovron mes trafikut me Vespa gri. Grupe vajzash, të frymëzuara nga pionierja Zahra Abedini, organizohen për ture dhe udhëtime nëpër Iran, duke fituar buzëqeshje dhe respekt nga kalimtarët.

Ky fenomen ka nisur nga Teherani, kryeqyteti që zakonisht regjistron i pari ndryshimet shoqërore në vend. Fotot e grave që vozisin dhe i ndajnë ato në rrjetet sociale kanë shkaktuar jehonë në internetin iranian. Për ultrakonservatorët, kjo është një shkelje e moralit publik dhe një sjellje “joislame”, pasi sipas tyre ekspozon tepër trupin e grave dhe pengon përdorimin korrekt të hixhabit.

Zahra Abedini, një nga pionieret e motoçiklizmit në Iran, sot nuk vetëm që vozit, por mëson gra të tjera të bëjnë të njëjtën gjë. Deri para 16 vitesh, pasioni i saj për motoçikletat ishte sekret për familjen. “Fillova motocross jashtë qytetit dhe e mbajta sekret për gjashtë muaj. Babai im ishte i tmerruar kur më pa duke kërcyer me motor, por më vonë më pranoi”,  rrëfen ajo për France24. Sot, Abedini organizon ture dhe udhëtime për gra që duan të mësojnë të vozisin.

Përdorimi i skuterëve nuk është vetëm një kënaqësi personale. Trafiku i dendur i Teheranit, çmimet e larta të karburantit dhe sigurimeve për makinat, distancat e mëdha dhe nevoja për të kryer shumë aktivitete gjatë ditës, nga puna te shkolla e fëmijëve dhe pazari e bëjnë motoçikletën një mjet praktik. Ky fenomen pasqyron edhe një ndryshim më të gjerë shoqëror: numri i grave që punojnë ka rritur, ndërsa papunësia femërore ka rënë nga 20% në 15% gjatë shtatë viteve të fundit.

Kodi rrugor iranian nuk ndalon explicit gratë të vozisin, por boshllëqet ligjore e bëjnë këtë praktikë të papërligjur. Artikulli 20 i Kodit rrugor parashikon se policia mund të japë leje drejtimi për burrat, por nuk përmend gratë, duke krijuar një zonë gri ku lindin abuzime, por edhe mundësi.

Kreu i policisë rrugore, gjenerali Teymour Hosseini, ka deklaruar se legalizimi i lejes për gratë kërkon ndryshime formale në ligj, por Kushtetuta nuk ndalon gratë të zotërojnë motoçikleta. Zëvendëspresidentja për Çështjet e Grave dhe Familjes, Zahra Behrouz-Azar, thekson se rregulloret ekzistuese janë të mjaftueshme dhe zbatimi i tyre kërkon vetëm bashkëpunim mes autoriteteve.

Fotografa Maryam Saeedpoor kap këtë “Iran të ri” në Instagram: vajza pa mbulesa dhe gra të mbuluara me hixhab që vozisin motoçikleta ngjyrash të ndryshme. Fotot e saj tregojnë ndryshimin e ngadaltë, por të qëndrueshëm, të grave iraniane që po fitojnë liri në hapësirat publike.

Ky fenomen, i ndikuar edhe nga protestat e mëdha të viteve të fundit, tregon se gratë iraniane po gjejnë mënyra për të sfiduar kufizimet shoqërore dhe po hapin rrugë për një normalitet të ri, ku liria dhe pavarësia janë pjesë e jetës së përditshme.