Plani i përditësuar i paqes mund të pranohet nga Ukraina – eventualisht

Nga Sarah Rainsford, BBC

Donald Trump e dëshiron shumë fort një marrëveshje paqeje në Ukrainë.

Kievi e do paqen edhe më shumë, thjesht jo me çdo kusht.

Prandaj, kur SHBA nisi ta nxisë që të pranonte një marrëveshje deri në Ditën e Falënderimeve, mbi kushte që dukeshin gati si kapitullim, Ukraina kundërshtoi.

U ngut të dërgonte zyrtarë të lartë në bisedime në Gjenevë, dhe gjatë gjithë së dielës pamë delegacione nga SHBA-ja dhe Ukraina që lëviznin mes dy vendeve kryesore të takimeve me limuzina të zeza me xhama të errët.

Aty iu bashkuan edhe këshilltarët e sigurisë kombëtare nga Gjermania, Franca dhe Britania e Madhe.

Herën e vetme që pashë Andriy Yermakun, që kryesonte ekipin negociues nga Kievi, ai dukej me fytyrë të ngrirë.

S’është çudi: propozimi fillestar mbi tavolinë ishte aq i anuar drejt kërkesave të Rusisë, saqë bisedimet nisën me Sekretarin Amerikan të Shtetit, Marco Rubio, duke mohuar se dokumenti ishte shkruar nga Kremlini.

Por Donald Trump kishte qenë i qartë që Ukraina duhej të nënshkruante shpejt ose të përballej me pasoja të papërcaktuara. Kështu që Kievi duhej të angazhohej.

Të dielën në mbrëmje, Marco Rubio deklaroi se kishte pasur “progres të jashtëzakonshëm” në bisedime, me vetëm “dy-tre gjëra” të mbetura pezull. Kur u ngacmua me pyetje, ai nuk deshi të jepte më shumë detaje, duke e quajtur situatën “delikate”.

Por një deklaratë e përbashkët Ukrainë-SHBA thotë se tani ka një marrëveshje krejt të re në lojë, të cilën e quan një “dokument kornizë të përditësuar dhe të rishikuar”.

Ende s’e kemi parë atë. Gazeta Financial Times citon një nga delegatët – zëvendësministrin e jashtëm të Ukrainës, Sergiy Kyslytsya – i cili flet për një plan të ri me 19 pika, ku “shumë pak ka mbetur” nga drafti i parë.

Dokumenti i ri, me gjasë, përfshin të paktën disa nga ndryshimet e propozuara nga europianët dhe të publikuara nga agjencia Reuters – ndryshime që duken shumë më të pranueshme për Kievin.

Në atë version, vetoja automatike për anëtarësimin e ardhshëm të Ukrainës në NATO është hequr – po ashtu edhe kufiri për numrin e trupave të forcave të armatosura të vendit.

Thuhet se asnjë trupë perëndimore nuk do të vendosej përgjithmonë në Ukrainë, por ky nuk është ndalim i plotë.

Sa i përket çështjes së ndjeshme të territorit – tokë të cilën ushtarët ukrainas kanë 11 vite që luftojnë dhe vdesin për ta mbrojtur – nuk do të ketë dorëzim falas të pjesës së mbetur të rajonit Donbas te Rusia, dhe Ukraina do të synojë rimarrjen e zonave të pushtuara vetëm me mjete diplomatike. Kjo është diçka që Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky e ka pranuar më herët.

Edhe amnistia e plotë për krimet e luftës është hequr.

Por mbi të gjitha, aty ka referenca për garanci sigurie.

Disa zyrtarë, përfshirë kryeministrin britanik Sir Keir Starmer, kanë folur për mbrojtje të tipit të Nenit 5, që do të thotë se SHBA do të ishte e detyruar t’i dilte në mbrojtje Ukrainës nëse Rusia e sulmonte sërish.

Ky është problemi kyç, për të cilin Ukraina thotë se nuk mund të bëjë kompromis.

Nuk e dimë sa nga këto ide europiane kanë përfunduar në propozimin e ri, por kancelari gjerman Friedrich Merz e quan marrëveshjen “ndjeshëm të modifikuar” – dhe në një sens pozitiv.

Si arritëm nga një marrëveshje pro-ruse deri këtu brenda vetëm një dite? Vështirë të thuhet, me figura të vijës së ashpër amerikane si i dërguari i Trump, Steve Witkoff, në dhomë.

Plani fillestar, miqësor ndaj Kremlinit, buronte nga vizita e vetë Witkoff-it tek Presidenti rus Vladimir Putin këtë pranverë, kur ai u kthye duke cituar pothuajse fjalë për fjalë narrativat e diskutueshme të Rusisë.

Ndërkohë, ky plan i ri duket si diçka që Ukraina mund ta nënshkruajë – eventualisht.

Kjo duhet të jetë arsyeja pse Trump ka kaluar nga qortimi i zyrtarëve në Kiev për “zero mirënjohje” ndaj tij, në deklaratat se “diçka e mirë” mund të jetë në prag.

Por sa e mirë? Ende nuk ka asnjë shenjë që Rusia është gati të ndalë luftën, përveçse nëse detyrohet.

“Putini ka më shumë vetëbesim ushtarakisht, tani,” beson Tatiana Stanovaya e Qendrës Carnegie Rusia-Eurasia.

Ajo flet për një skandal korrupsioni dhe krizë politike në Kiev, vështirësitë për mobilizimin e ushtarëve, dhe fitoret ushtarake të forcave ruse në terren – të gjitha këto që ndikojnë në mënyrën e të menduarit të Putinit.

Në rastin më të mirë, disa sugjerojnë se kërkesa e Trump për një marrëveshje i ka dhënë një vrull të ri përpjekjeve për të gjetur paqe, të cilën ukrainasit, nën zjarr, e dëshirojnë me dëshpërim.

Por është e vështirë t’i shpëtosh ndjesisë se këto ditë diplomacie të ethshme thjesht na kanë kthyer aty ku nisëm.

“Qëndrimi i Rusisë është: ‘i kemi paraqitur kërkesat tona, pra i pranoni apo jo?’” tha Stanovaya. “‘Nëse po, ne do ta ndalim luftën – nëse jo, ne thjesht do të presim derisa të jeni gati.’”