OKB parandalon përshkallëzimin në zonën tampon të Qipros

Tensionet u ndezën gjatë fundjavës në zonën tampon të kontrolluar nga OKB-ja midis jugut grek qipriot dhe veriut të pushtuar nga turqit.
Një automjet ushtarak turk bllokoi fermerët grekë qipriotë nga hyrja në tokën e tyre të shtunën në mëngjes. Një njësi e Forcës Paqeruajtëse të Kombeve të Bashkuara në Qipro, (UNFICYP) parandaloi një përshkallëzim. Republika e Qipros u përgjigj me një notë proteste, kundër "provokimit nga autoritetet pushtuese".

Ministria e Jashtme është në kontakt me autoritetet e komunës së prekur dhe ka kontaktuar në mënyrë të përshtatshme forcën paqeruajtëse të OKB-së për të rivendosur aksesin e fermerëve në tokat e tyre bujqësore dhe për të parandaluar shkeljet e statusit të zonës tampon, tha për Euronews zëdhënësi i qeverisë qipriote Konstantinos Letibiotis, "në përputhje me mandatin e UNFICYP dhe rezolutat e Këshillit të Sigurimit të OKB-së".

Lidhur me incidentin e fundit në Deneia, Letibiotis tha se situata po monitorohet nga afër dhe me seriozitetin më të madh. Ushtria pushtuese turke, me "veprimet e saj të papranueshme, po vë në pikëpyetje statusin e zonës tampon" dhe po përpiqet përsëri të "krijojë një fakt të kryer" - një veprim që shkel ligjin ndërkombëtar dhe rezolutat përkatëse të Këshillit të Sigurimit. "Republika e Qipros do të vazhdojë të veprojë me qetësi, vendosmëri dhe në përputhje të plotë me ligjin ndërkombëtar", përfundoi zëdhënësi.

Ndërhyrja e shpejtë parandalon përshkallëzimin e situatës

Sipas Euronews, fermerët grekë qipriotë kishin hyrë në të ashtuquajturën "zonë e vdekur" për të kultivuar fushat e tyre, kur një automjet ushtarak turk hyri në zonë dhe bllokoi hyrjen e tyre. Kombet e Bashkuara ndërhynë menjëherë për të qetësuar situatën. Një incident i ngjashëm kishte ndodhur katër ditë më parë. Pas kësaj ndërhyrjeje, fermerëve iu premtua hyrje në fushat e tyre për të shtunën. Ministria qipriote e Mbrojtjes u informua për incidentin dhe deklaroi se është në kontakt me autoritetet lokale. Gjithashtu ka kontaktuar forcën paqeruajtëse të OKB-së për të parandaluar shkeljet e ardhshme të statusit të zonës tampon. Në një deklaratë të përbashkët, transmetuesi shtetëror RIK dhe Kombet e Bashkuara konfirmuan incidentin. Ata deklaruan se situata aktualisht është e qetë dhe se parandalimi i tensioneve të mëtejshme mbetet një përparësi kryesore.

Qiproja është e ndarë që nga viti 1974.

Qiproja ka qenë de facto e ndarë që nga viti 1974 pas një grushti shteti në Greqi dhe një ndërhyrjeje ushtarake turke. Në veri ndodhet Republika Turke e Qipros Veriore, e njohur vetëm nga Turqia. Qeveria e republikës ishullore të BE-së në Nikozi kontrollon jugun e ishullit. Ndërsa qipriotët turq kërkojnë një zgjidhje me dy shtete, qipriotët grekë dhe OKB-ja mbështesin ribashkimin.

Republika e Qipros është anëtare e Bashkimit Evropian që nga maji i vitit 2004. Sipas ligjit ndërkombëtar, kjo përfshin të gjithë ishullin; megjithatë, në praktikë, edhe dy dekada pas anëtarësimit në BE, qeveria në jug nuk mund ta zbatojë ligjin e BE-së në veri.

Bisedimet e fundit të nivelit të lartë mbi ribashkimin e Qipros, të ndërmjetësuara nga Kombet e Bashkuara, dështuan në korrik 2017 në Crans-Montana të Zvicrës. Që atëherë, Presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan ka refuzuar negociata të reja mbi një zgjidhje federale dhe në vend të kësaj kërkon t'i jepet fund izolimit ndërkombëtar të të ashtuquajturës Republika Turke e Qipros Veriore, e cila njihet vetëm nga Ankaraja.

Guterres dëshiron të ringjallë negociatat

Në mars të vitit 2025, Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, u përpoq të ringjallte negociatat. Përveç Presidentit Qipriot, Nikos Christodoulides dhe përfaqësuesit të atëhershëm të Qipros Veriore, Ersin Tatar, në një takim morën pjesë edhe fuqitë garantuese, Greqia, Turqia dhe Mbretëria e Bashkuar. Megjithatë, pas një sesioni të përbashkët të përshkruar si "konstruktiv", nuk u arrit asnjë përparim.

Rezultatet e zgjedhjeve të fundit presidenciale në veriun e kontrolluar nga turqit mund t'i japin një vrull të ri çështjes së ngecur të Qipros. Tufan Erhürman, një politikan i konsideruar i moderuar, fitoi zgjedhjet, duke zëvendësuar Ersin Tatarin, politikanin e linjës së ashpër. Politikani i qendrës së majtë mori 62.8 përqind të votave, ndërsa Tatar mori 35.8 përqind. Erhürman njoftoi se do të shqyrtonte një zgjidhje federale për Qipron - një qasje e mbështetur prej kohësh nga Kombet e Bashkuara. Tatar dhe Turqia, nga ana tjetër, kishin mbështetur një zgjidhje me dy shtete, e cila kundërshtohet fuqimisht nga grekët qipriotë.

Forcat e Armatosura Austriake morën pjesë në misionin UNFICYP nga viti 1962 deri në vitin 2011. Sipas faqes së internetit të Forcave të Armatosura, afërsisht 17,000 paqeruajtës austriakë u vendosën në Qipro. Pas tërheqjes së batalionit austriak të OKB-së, Austria vazhdoi të plotësonte disa pozicione stafi brenda selisë shumëkombëshe. Aktualisht, dy oficerë dhe një nënoficer po shërbejnë "për paqen në Qipro"./ Der Standard.