SHBA përballet me kaos ajror ndërsa mbyllja e qeverisë zgjatet, rrezikohet siguria dhe mijëra fluturime

Herën e fundit që Shtetet e Bashkuara mbyllën pjesë të hapësirës së tyre ajrore ishte pas sulmeve të 11 shtatorit 2001. Sot, ndërsa mbyllja e qeverisë amerikane hyn në javën e saj të pestë, autoritetet paralajmërojnë për një krizë të re në qiell.

Administrata Federale e Aviacionit (FAA) ka urdhëruar linjat ajrore të shkurtojnë deri në 10 për qind të fluturimeve në 40 nga aeroportet më të ngarkuara të vendit — përfshirë Atlanta, Denver, Dallas, Miami, Orlando dhe San Francisko — me qëllim uljen e presionit mbi kontrollorët e trafikut ajror që po punojnë pa pagesë.

Sekretari amerikan i Transportit, Sean Duffy, paralajmëroi se nëse mbyllja vazhdon, publiku mund të përballet me “kaos masiv”, përfshirë vonesa, anulime dhe, në rastin më të keq, një mbyllje të pjesshme të hapësirës ajrore.

“Linjat ajrore do të punojnë me pasagjerët, por detyra jonë kryesore është që ta mbajmë hapësirën ajrore sa më të sigurt të jetë e mundur,” tha Duffy, duke shtuar se priten “ndërprerje shtesë” në ditët në vijim.

Rreth 1,800 fluturime në rrezik

Kufizimet do të hyjnë gradualisht në fuqi, me një ulje prej 4% të fluturimeve të premten dhe deri në 10% deri më 14 nëntor, sipas Reuters. Vetëm të premten janë anuluar mbi 800 fluturime, shumica nga Delta, United dhe American Airlines.
Sipas firmës së analizës së aviacionit Cirium, në total mund të preken deri në 1,800 fluturime dhe 268,000 vende pasagjerësh.

Ndërsa fluturimet ndërkombëtare aktualisht nuk janë prekur, vonesat në qendrat ajrore amerikane po shkaktojnë efekte zinxhirore në destinacione të tjera.

Pasagjerët përballen me pasiguri dhe radhë të gjata

Ekspertët këshillojnë udhëtarët të kontrollojnë statusin e fluturimeve përpara nisjes dhe, në rast anulimi, të kërkojnë rirezervim ose rimbursim të plotë.
Sipas ligjit amerikan, linjat ajrore duhet të kthejnë paratë për çdo fluturim të anuluar, edhe për biletat e pakthyeshme, përfshirë tarifat shtesë për bagazhe ose përmirësime të vendesh.

Megjithatë, linjat ajrore nuk janë të detyruara të mbulojnë shpenzimet e hotelit apo ushqimit për udhëtarët që ngecin në aeroporte.

Kriza e stafit dhe pasojat e mundshme

Mijëra kontrollorë trafiku ajror dhe oficerë sigurie po punojnë pa pagesë. Sipas burimeve të brendshme të FAA-së, gjithnjë e më shumë punonjës po raportojnë si “të sëmurë” për të gjetur punë të përkohshme.

“Njerëzit janë të ngopur. Disa duan thjesht të kalojnë fundjavën me familjen për herë të parë pas shumë vitesh,” tha një kontrollues për NPR.

Mungesa e stafit tashmë ka shkaktuar radhë të gjata dhe orë pritjeje në aeroporte si Newark dhe Orlando, ku vetëm 56% dhe 70% e fluturimeve përkatësisht janë nisur në kohë.

Çfarë ndodh nëse mbyllet hapësira ajrore

Ekspertët paralajmërojnë se edhe një mbyllje e pjesshme e hapësirës ajrore amerikane do të kishte pasoja globale.
Sistemi i kontrollit të trafikut ajror të SHBA-së është shumë i ndërlidhur, dhe kufizimet në një rajon mund të shkaktojnë vonesa zinxhirore në të gjithë rrjetin, përfshirë fluturimet ndërkombëtare.

Presidenti i Shoqatës së Udhëtimeve të SHBA-së, Geoff Freeman, tha se ndonëse vendimi për të reduktuar fluturimet është i nevojshëm për siguri, ai do të çojë “në mënyrë të pashmangshme” në vonesa të gjata dhe më pak udhëtime, duke theksuar se “faji bie drejtpërdrejt mbi Kongresin”.

Një sistem në prag kolapsi

Ndërsa qeveria mbetet e mbyllur dhe punonjësit e aviacionit punojnë pa paga, zyrtarët paralajmërojnë se çdo ditë e re e mbylljes e bën sistemin më pak të qëndrueshëm.

“Çdo ditë që kalon, nesër është më pak e sigurt se sot,” tha Nick Daniels, president i Shoqatës së Kontrolluesve të Trafikut Ajror.
“Nëse humbasim një rrogë tjetër, do të shohim pasoja që s’i kemi parë që nga 11 shtatori.”